Basilli Dizanteri ‘Shigellosis’, tanı ve tedavisi

  |   Kategori: Medyada Sağlık Gündemi, Üye Yazıları

amebiasis-dizanteri-rontgenTanım: Shigella grubu bakterilerin ağız yolundan girerek insanı infekte etmesiyle oluşan ateşli bir kolon hastalığıdır. Sporadik halde her bölgemizde vardır. Kalın barsakta iltihap ve nekroz oluşturur.Kanlı mukuslu diyareler başlıca belirtisidir.
Etyoloji: Shigella cinsi içerisinde 4 tür ve “O” antijenlerine göre 45 serotip bulunur. “O” antijenlerine göre alt gruplara ayrılır; Sh. dysenteriae (grup A): 13 serotip, Sh. flexneri (grup B): 13 serotip, Sh. boydii (grup C): 18 serotip, Sh. sonnei (grup D): 1 serotip. Sh. sonnei dışındakiler laktozu fermente etmezler. Endo, EMB ve Mc Conkey besiyerinde renksiz koloniler yapar. Seçici besiyerleri: SS agar, Hektoen enterik agar, XLD agar. Zenginleştirici besiyerleri: selenit F, GN besiyerleri.

Epidemiyoloji: Dünyanın her yerinde görülebilen bir infeksiyondur. Gelişmiş ülkelerde sporadik bulunur; az gelişmiş ülkelerde epidemiler yapabilir. Gelişmiş ülkelerde en sık etken S. sonnei iken az gelişmiş ülkelerde Sh. dysenteriae’ ye daha çok rastlanır. Ülkemizde 1960’ lı yıllara kadar Sh. flexneri en sık görülürken 1990’ lı yıllardan sonra daha çok Sh. sonnei’ye rastlanmaktadır. Fekal-oral bulaşır. Kirli ellerle aile içi bulaş görülmektedir. Hastanın temas ettiği tüm eşyalar bulaşmada rol oynayabilir. Oda sıcaklığında tatlı suda 6 ay toprakta 9-12 gün canlı kalabilirler. Kirli su, kontamine besin maddeleri özellikle sebzeler, kirli plaj ve havuzlar bulaşmada rol oynarlar. Yaz aylarında diğer mevsimlere göre daha fazla görülür.

amebiasis-dizanteri-enfeksiyonPatogenez: Mide asidine dayanıklı olduklarından oral alındıktan sonra mideyi kolaylıkla geçerek ince bağırsağa ulaşırlar. İnce bağırsakta çoğalan bakteri kolon mukozasına tutunarak invaze olmaya başlar. Lamina propriaya kadar bütün kolon mukozasına yayılır ve mikro apseler oluşturur. Mikro apseler birleşerek yüzeyel ülserlerin oluşumuyla kolon boşluğuna bol miktarda m.o. dökülür. Bakteri endotoksinleri kolon mukozasından ıtrah edilir ve sekretuvar bir ishal başlar. Endotoksinler sempatik sinirlerde inhibisyon, vagusta irritasyona sebep olur; peristaltik hareket artar.Otonom sinir sistemi de etkilenerek mide ve bağırsak sindirim enzimleri azalır; ayrıca ishali provoke eder. Bakteri yalnız kolonda yerleşir. Lokal bir infeksiyon yapar. Genel yayılma olmaz. Malnütrisyonlu çocuklarda bakteriyemi görülmüştür. Patogeneze etkili temel virulans faktörleri: 1-Enterotoksin: Sh. dysenteriae (shiga toksin), sitotoksik etkilidir, bakteriden aktif olarak salgılanır, konak hücrenin parçalanması sonrasında ortama salınmaktadır, a ünitesi protein sentezini inhibe eder, b ünitesi konak hücre yüzeyine yapışmayı sağlar. 2-LPS (lipopolisakkaritin): shiga toksini ve LPS damar endotel hücrelerine sitotoksik etki yaparlar.———Sh. flexneri ve Sh. sonnei’ de benzer toksinler daha az miktarda salgılanmaktadır.Kolonda başlayan iltihap ve vagus uyarımı sonucu peristaltik hareketlerin artmasıyla kanlı mukuslu diyareler oluşur. Amipli dizanterinin aksine mukus berrak değil; bulanık cerahat görünümündedir. Mikroskopide bol miktarda lökosit kümerlerine rastlanır. Lezyonlar sigmoide yakınsa tenesmus ve dışkılama sayısı daha sıktır. İnkubasyon süresi ortalama 3-6 gündür. Daha uzun veya kısa olabilir.

Hastalık belirtileri: Genellikle baş ağrısı, halsizlik, kusma, titreme ve ateşle başlar. Ateş 37.5 – 40 °C arasındadır. Diyare (kanlı mukuslu); günlük 10-20 arasında, mukus görünümü amipli dizanteriden farklı. Tenesmus vardır.

Fizik muayene bulguları: dil paslı ve kuru, karın alt bölgelerinde hassasiyet, peristaltik hareketlerde artma, dehidratasyon belirtileri, menenjizm görülebilir, prolapsus ani (çocuklarda).

Laboratuvar bulguları: Gaitanın mikroskobik incelemesi yapılmalı. Gaita kültürü; ayırıcı ve seçici besiyerlerine ekim yapılmalı. Şüpheli koloniler spesifik antiserumla karşılaştırılmalı. ELISA ve PCR; kültürden daha duyarlı. Kanda 9-16 bin arasında değişen lökositoz vardır. Febril albuminuri vardır.

Komplikasyonlar: Anus prolapsusu, barsak obstruksiyonu, kolonun toksik dilatasyonu, rektum çevresi apseleri, shiga toksinine bağlı hemolitik üremik sendrom, malnütrisyonlu çocuklarda bakteriyemi, reiter sendromu (artrit, üretrit, konjonktivitle karakterize) HLA-B27 pozitif %16 görülür.

Teşhis: Amipli dizanteri; ateşin olmaması amipli dizanteri lehinedir, mukus görünümü amipli dizanteride berraktır. İntestinal lenfoma; kronik diyare vardır. Rektum ve kolon ca, adenomatöz polip, tüberküloz. Crohn hastalığı, ülseratif kolit olabilir. Salmonella enterokoliti – C. jejuni koliti olabilir.

ilac-gorselTedavi: Rehidratasyon tedavisi verilmeli. Antibiyotik tedavisi: siprofloksasin (2×500 mg), ofloksasin (2×200-400 mg) verilebilir. Ampisilin, TMP-SMX, kloramfenikol verilebilir. Kinolonlar tedavide önemlidir ancak 18 yaş altındakilere ve hamile kadınlara verilmez. Motilite engelleyici ilaçlar (diphenoxylate-lomotil) tabloyu ağırlaştırabilir; kolonun toksik dilatasyonuna sebep olabilirler, bu yüzden kontrendikedir.

Korunma: Aşı çalışmaları sürmektedir. Kişisel temizlik (el hijyeni vs), gıda hijyeni, temiz su temini, altyapının sağlanması, insektlerle mücadele, anne sütünün ilk 6 ayda verilmesi önemlidir.

Enes Başak
http://tipnotlari.wordpress.com
http://enesbasak.wordpress.com
https://www.facebook.com/tipnotlari

İlgili Aramalar: basilli dizanteri, shigella tedavisi, basili dizanteri, shigella tedavi, basili dizanteri belirtileri, basilli dizanteri belirtileri, shigella belirtileri

Konya Meram tıp fakültesi dönem 6′da okuyorum. Yaklaşık 4,5 yıldır şiir ve öykü yazıyorum. Yerel ve ulusal dergilerde ve edebiyatdefteri.com gibi sitelerinde yazmaktayım. Yayınlanmış 'Hasretin Kadar' isimli bir şiir kitabıma idefix ve kitapdunyasi sitelerinden bakabilirsiniz. Ayrıca, uluslararası literatür dergisi 'Journal of Pediatric Neurology'de editörlük yapmaktayım. Bu dergiye; http://childscience.org/html/jpn/editor.html linkinden ulaşabilirsiniz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
x

Medikal Akademi'yi

Sosyal Platformlarda Takip Edin