Ceza Muhakemesinde Genetik incelemelerin tabi olduğu kurallar nelerdir?

Yazan Dr. Erkin Göçmen

5 Şubat 2017   |    17 Şubat 2017   |   Kategori: Hukuk / Mevzuat, Üye Yazıları Print


Beden muayenelerinden ve doğrudan vücuttan alınan örnekler üzerinde, soybağının ve alınan örneğin kime ait olduğunun tespiti için moleküler genetik incelemeler (DNA gibi) yapılması gerekebilir. DNA incelemeleri basit bir kimlik tespiti olarak değerlendirilemez. Bu incelemelerden elde edilen verilerle, kişilerin çeşitli hastalıkları, yaşama potansiyeli gibi bireylerin en önemli kişilik değerlerinden olan giz alanına ilişkin bilgiler de elde edilebilir. Bu bilgilerin gizliliğinin korunması ve amaç dışı kullanımının yasaklanması, insan hak ve özgürlükleri bakımından son derece önemlidir.

Bu amaçla, DNA analizleri gibi moleküler genetik incelemeler, sadece soybağının veya elde edilen bulgunun şüpheli veya sanığa ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için yapılabilir. Ayrıca bu tür tespitler başka türlü yöntemlerle yapılabiliyorsa, moleküler genetik inceleme yapılmamalıdır. Beden muayenesi ve vücuttan örnek alınması kararı hakim veya Cumhuriyet savcısınca verilebiliyordu.

Ceza yargılamasında beden muayenesi ve kimlik tespitine ilişkin kurallar

Moleküler genetik inceleme kararını ise sadece hakim verebilir. Hakimin kararında, incelemenin hangi kişi veya kurum tarafından yapılacağı açıkça gösterilmelidir. İncelenecek materyalin eki belgelerde veya etiketlerinde  ilgili kişinin kimlik bilgileri yazılmamalıdır. İnceleme sonuçları, kişisel veri niteliğindedir ve başka bir amaç için kullanılamaz; dosya içeriğini öğrenme yetkisine sahip bulunan kişiler tarafından bir başkasına verilemez. Sanık, mağdur ve şikayetçinin dosya içeriğini öğrenme yetkisi bulunmaktadır.

Üzerinde inceleme yapılan şahsa ait  moleküler genetik inceleme sonuçları, ilgili hakkında  kovuşturmaya veya ceza verilmesine yer olmadığı ya da beraat kararı verilip kesinleşmesi hallerinde, Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilmelidir. Bu verilerin hukuka aykırı olacak biçimde yok edilmemesi Türk Ceza Kanunu’nun 135 ve devamı maddeleri uyarınca suçtur.

Bilirkişi tarafından yapılan analizler sonucu elde edilen bulgular ilgili makama gönderilir. Ayrıca bilirkişinin izole ettiği DNA örneklerini imha etmesi gerekir. Moleküler genetik incelemelerin özel kalıtsal karakterler hakkındaki açıklamayı içermediği bilinen kromozom bölgesi ile sınırlı kalmasına özen gösterilir. Bu husus da çok önemlidir.

Tıbbi ceza davalarında resmi bilirkişilik mercileri nelerdir?

Kişinin bazı kalıtsal özelliklerini saklayan DNA bölgelerinde yapılmadan da sonuç alınabilecekse, inceleme sadece bu alanların dışındaki bölgelerde yapılmalıdır.

click-iconİletişim için: bilgi@erkingocmen.av.tr

. Av. Erkin Göçmen’i Twitter’da takip etmek için tıklayın >

. Av. Erkin Göçmen’i Facebook’ta takip etmek için tıklayın >

YAZIYI PAYLAŞ


YORUMUNUZ VAR MI?

avatar
Araç çubuğuna atla