İleri yaş ve engelli turizmi açısından Türkiye ve dünyadaki gelişmeler

Yazan Dr. Yildirim Bayezit DELDAL
6 Ocak 2015   |    17 Haziran 2018    |   Kategori: Medyada Sağlık Haberleri Print

Her geçen gün yorulan dünya ve insanlar, sürekli çalışan halklar, üreten, tüken ve hizmet eden bir toplum yapısı, hayatın akıp giden karmaşasında yaşlanan, yıpranan, sakat kalan insanlar. Hayatı yaşarken başka bakış açısıyla bakmak Türkiye ve Dünyada yaşlanan bireyler ekonomik güçleri ölçüsünde yurt içi ve dışı çeşitli ülkelere seyahat etmektedir.

Bu seyahatler yaşlı turizmi oluşturmakla beraber ülke ekonomisi de katkısı bulunmaktadır. Yaşlı bireyler hem yeni ülkeler görmek hem de sağlık problemleri gidermek adına seyahatler yapabilmektedir. Birde engelli turizmi vardır burada ise engelli olan vatandaşlar kendi ülkelerinde ya da yurt dışına çıkarak sağlık, seyahat, keşif vb ihtiyaçlarını gidermek istemektedirler. Bu durum ileri yaş ve engelli turizmi adı altın da yeni bir sektör oluşturmaktadır.

Bugün dünya yirminci yüzyılın son çeyreğine kadar kabul gören kapalı ekonomileri yok eden yeni bir olsumu konuşuyor: Globalim, yani Küreselleşme. Sınırları yok sayan ve kaynakların sınır gözetilmeksizin tüketilmesinin yolunu açan bu kavram, kendisine sırtını dönen ülke ekonomilerine daha da acımasız davranmaktadır

Böylesi zor ekonomik koşullar altında az gelimi ve gelişmekte olan ülkeler açısından bakıldığında önemi giderek artan bir sektör olarak turizm bir cankurtaran nitelindedir. Sahip olunan doğal güzellikler ve kültürel zenginlikler doru ve akılcı politikalarla pazarlandığında ülkelerin ekonomik dengelerini olumlu yönde etkileyen vazgeçilmez bir gelir kaynağı olmaktadır.

Turizm, her şeyden önce ödemeler dengesi üzerinde önemli etkileri bulunan görünmeyen bir dışsatım kalemidir. Turizm, bu anlamda ülke içinde perakende fiyatlarla yapılan mal ve hizmet dışsatımı olarak kabul edilebilir. Otomasyona ve mekanizasyona geçme imkânları sınırlı olan turizm endüstrisinde istihdam / yatırım oranı da genel olarak yüksektir. Turizm, yarattığı uyarıcı etkiler nedeniyle dolaylı olarak diğer kesimlerde istihdam ve gelir düzeylerini yükseltir ( Aktaş, 2005)

1.1.TÜRKİYEDE, SAĞLIK BAKANLIĞI AÇISINDAN İLERİ YAŞ TURİZMİ

Sağlık Bakanlığı, Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürü Ömer Tontuş:  “Türkiye’nin geleceğine yön verecek olan sağlık turizminde 20 milyar dolarlık bir hedefimiz var. Bu hedefin en az üçte birinin ileri yaş turizminden sağlanacağını düşünüyoruz”  ifadesinde bulunmuştur.

Türkiye’de sağlık turizminin termal, medikal ve ileri yaş olmak üzere üç ana başlık altında toplandığını söyledi. İleri yaş turizminin yakın zamanda büyük bir gelir kaynağı olacağını belirterek ileri yaş turizmiyle ilgili bağımsız bir daire başkanlığı oluşturulacağını ve kurumun ileri yaş sağlık hizmeti almak isteyen yurtdışındaki bireylerin Türkiye’ye gelmesi için çalışacağını kaydetti.

Türkiye de ileri yaş turizmi öncelikli hedef bir tanesidir “Sağlık turizmi içinde yer alan üç başlığı bir arada düşünürsek tamamını aynı ile yığmanın bir anlamı yok. Sağlık turizminin ekonomik katkısını başka illerinde paylaşmasını sağlamak lazım. İleri yaş turizmi için en önemli kriterlerden bir tanesi de belediyenin gelişmişlik düzeyi ve bölgede yaşayan bireylerin algı gücünün yüksek olması gerekmektedir. ( Sağlık Aktüel, 2014)

1.1.1.Türkiye de konaklama tesisleri

Norveç, İsveç gibi İskandinav ülkelerindeki bireylerin ileri yaş oldukları için kendi bakımlarını yapamamaktadırlar.  “Bireylerin konaklamasını sağlayacak tesis arıyorlar. Türkiye de iklim olarak çok uygun ve hayat konforu yüksek illerimiz bulunmakta. (İstanbul, Eskişehir, Antalya, İzmir, Mersin, Kütahya) . Onun için ileri yaş turizminde bu iller önem arz etmektedir. Türkiye de ileri yaş turizmi açısından konaklama tesislerinin yetersiz kalması ülkemiz açısından bir kayıptır.

Yaklaşık 300-350 bin ileri yaş bakıma muhtaç bireylerin Türkiye’ye gelmesin öngörülmektedir. Eskişehir, Kütahya, Afyonkarahisar gibi illerde ileri yaş bireyleri misafir edilmesi. Konaklama tesislerinin ve hizmetlerin Avrupa ülkelerinde olduğu gibi Türkiyedede bir an önce faaliyete geçmesi gerekmektedir.

Yaşlı turizmine yönelik yeni tesisler yapılması lazım. Sadece yatacak yer değil, sosyal yaşamlarını devam ettirebilecekleri komple tesislerin olması gerekmektedir. ( Sağlık Aktüel, 2014)

1.1.2 İleri Yaş ve Engelli Turizminin Önemi

Yaşlı ve engelli turizmi ise 60 yaş ve üzeri insanların özellikle son 20 yılda artan yaş ortalamalarına paralel olarak bakım gerektiren tedavileri kapsayan bir sağlık turizmi çeşididir. Özellikle Avrupa ülkelerinde görülebilecek yaşlı nüfusun toplam nüfusa oranındaki artış bu turizm çeşidi açısından dikkat çekicidir.

Öyle ki, bazı ülkelerde ( Japonya) 60 yaş üstü grubun toplam nüfusa oranı % 25’lerin üzerine çıkmaktadır. Bu gelişme, ileri yaş insanlarının farklı sağlık harcamalarını ve farklı tedavi süreçlerini beraberinde getirmektedir. İleri yaş turizmi içinde gezi turları, iyileştirme hizmetleri, çeşitli terapiler, bakım evlerinde yaşlıların bakımı ve engelliler için özel geziler ve bakıma dönük tedaviler bu sağlık turizmi çeşidinin alt başlıklarıdır.(Cerrahoğulları Sağlık Turizm Hizmetleri, 2014)

İleri yaş turizmi ( gezi turları, meşguliyet terapileri )

Yaşlı bakımı hizmetleri ( bakım evlerinde veya iyileştirme hizmetleri )

Klinik otel de iyileştirme hizmetleri

Hizmet Yeri: Klinik oteller, tatil köyleri ve bakım evleri v.b

Sağlık turizmi pazarı açısından turistler ya da ziyaretçiler 5 temel kategoride gruplandırılabilir.

Turist: Ziyaret ettikleri ülkede herhangi bir tıp hizmetinden yararlanmayan turistler ya da ziyaretçilerdir. Tatilde tedavi edilen turist: Seyahati sırasındaki rahatsızlanma ya da kaza nedeni ile tıp hizmeti ve tedavi alan turistlerdir.

Tatil ve tedavi amaçlı turistler: Bu turistler ziyaret ettikleri ülke ya da bölgeye tam anlamı ile tıbbi nedenlerle gitmezler. Ancak ziyaret ettikleri bölgede bazı rahatsızlıkları için tedavi olanakları olması tercih nedenidir. Diğer bir deyimle tatilde tedavi amaçlı turistlerdir.

Tatil yapan hastalar: Bu ziyaretçiler esasen bir bölgeye tedavi amaçlı giderler, ancak iyileştikten sonra, ya da tedavi sonrası gittikleri bölgede tatil de yapan ziyaretçilerdir.

Hastalar: Bu gruptaki medikal turistlerin bir bölgeye gidiş amaçları yalnızca o bölgede tedavi olmak ya da operasyon geçirmektir. Tatil gibi bir amaçları yoktur.

2. DÜNYADA VE TÜRKİYEDE İLERİ YAŞ TURİZMİ

Dünya üzerinde keşfedilmemiş doğal güzelliklerin yanında hali hazırda bulunan ve görülmeyi, gezilmeyi, araştırılmayı bekleyen tabiatın kent ile iç içe geçmiş tarihin günümüz ile harmanlaşmış eşsiz yapıların ve bitkilerin bulunduğu egzotik ve natürel yerler bulunmaktadır. Bunlardan biri Venedik tir. Venedik yaşlı Turizmi acısından önemli bir yerdir. Tarihi yapılarıyla şehrin sular altında olması mekâna ayrı bir güzellik eşiz bir hava katmıştır. Konaklama imkânı son derece gelişmiş olan bir yaşlı turizm merkezidir. İngiltere, Japonya, Avustralya Almanya, İtalya. Fransa gibi ülkeler Yaşlı Turizmi acısından gelişmişlik ve önem düzeyi yüksek ülkelerin başında gelmektedir.

Dünyada yaşlanma hızının ve nüfusunun giderek artması karşısında uluslararası kuruluşlar, ülkeler, hükümetler çözüm arayışlarını artırmışlardır. Ancak oluşturulan politikalar ve çözüm modelleri maalesef yaşlanmanın ihtiyaçlarını karşılar nitelikte değildir. Yaşlılığın ihtiyaçları ile oluşturulan çözümlerin birbirlerini karşılama oranları arasındaki fark giderek açılmakta ve ihtiyaçlar her geçen gün daha karşılanamaz problemler yumağına dönüşmektedir.( Özsarı ve Karatana, 2013)

Genç nüfusa sahip ülkemizde genç ve yaşlı oranı yaşlılık lehine artış göstererek; Türkiye yaşlılık nüfusu yüksek ülkeler sıralamasında yer almaya başlamıştır. Bu demek ki yakın gelecekte Türkiye de yaşlı ülkelerden birisi olacaktır. Ülkesel yaşlanma ile ilgili politikaların ve çözümlerin üretilmesi konusunda devlet, üniversite, sivil toplum ve özel sektör kuruluşlarının el ele vererek çalışmasına ihtiyaç vardır.

AB ülkeleri başta olmak üzere, dünyadaki yaşlanma ihtiyaçlarının karşılanmasında ülkemizin insan gücü ve bölgesel özellikleri de fırsatlar yaratmaktadır.Yaşlılıkla ilgili ülkemizdeki potansiyel dinamiklerin harekete geçirilmesine yönelik olarak; 2013 yılında gerçekleştirdiğimiz Yaşlı Bakımı Turizmi Kongresi ve 2014 yılında gerçekleştirdiğimiz Yaşlı Bakımında Sürdürülebilir Politikalar ve Stratejiler Projelerinden sonra 3.adım olarak yaşlılık sektörünün harekete geçirilmesine önayak olacak Uluslararası 3.Yaş Bahar Turizmi ve Dinamikleri Kongresi gerçekleştirilmiştir.( İbiş, 2014 ) Türkiye’nin yaşlı turizmine daha fazla imkânlar, yatırımlar ve teşvikler sunması uluslar arası arenada bu sektörde rekabet gücümüzü arttıracaktır.

3.YAŞLILAR DERNEĞİ ( DÜYADER ) ÇALIŞMALARI

Gelecek için yapılan verilere göre 2050 yılında 60 (+) yaş nüfusun 2 milyara çıkması, yaşlı nüfusun çocuk nüfusunun iki katı olması, 80 (+) yaş ileri yaş grubunun beş kat artması beklenmektedir. Dünyada yaşlı nüfusun artış hızı (% 2.1), genel nüfus artış hızından (% 1.2) daha fazladır. Yaşlı popülasyonda 80 yaş üstünde bulunanların nüfus artış hızı ise % 4.3’tür. Türkiye’de yaşayan yaşlı sayısı 5.1 milyondur ve dünya sıralamasında 19. sırada bulunmaktadır.

Yaşlıların yanı sıra, engelli sayısı da giderek artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, herhangi bir toplumun nüfusunun yaklaşık % 10’unu, dünyanın 750 milyon ile 1 milyar kişisini ve Dünya Bankası verilerine göre dünyanın en yoksul toplumlarının nüfusunun % 20’sini engelli kişiler oluşturmaktadır. En yakın değerlendirme olarak 2030 öngörülerine göre; dünyada 8.2 milyar nüfus, 2+ milyar kronik hasta, 2+ milyar obez, 900 milyon 65+ yaş nüfus beklenmektedir. ( Kahraman, 2014)

3.1.Türkiye için (DÜYADER)  ne yapıyor;

Sağlık Turizmi Proje Ekibi olarak içinde bulunduğumuz alanlarda ülke bazında girişimlerde kurgusu planlanmak üzere; yatırım planlama, projelendirme, mimari konsept, pazarlama ve satış organizasyonu, insan kaynakları ve eğitim, işletme, finansal yönetim, danışmanlık gibi tüm faaliyetleri parçalı ya da bütünsel talepler doğrultusunda danışmanlık vermekte ve organizasyon kurarak yönetmekteyiz.( Kahraman , 2014)

1) Sağlık odaklı Tesisler: Uluslararası mevzuata uygun tesisler ve uluslararası mevzuata uygun bakım destek hizmetleri planlaması ve danışmanlığını yürüterek standartların belirlenmesi ve takibi için işbirliği yapmaya hazırız. ( 60 plus yaşam merkezleri, klinik konaklama, evde bakım hizmetleri, medikal destek merkezleri, özel donanımlı rekreasyon, sportif faaliyet merkezleri, kültürel faaliyetler, sosyal faaliyetlere yönelik merkezler, termal ve spa merkezleri gibi)

2) Akreditasyon ve Denetim : Hizmet sunum ve fiziki yapısal alanlarda kalitenin, kriterlerin ve süreçlerin takip edilebilmesi için ulusal derecelendirme kuruluşlarına gerek bulunmaktadır. Bu konuda işbirliğine hazırız.

3) Finansman : Kaynak oluşturma adına uluslararası destek programları, çerçeve anlaşmaları ve sigorta anlaşmalarını sizinle birlikte organize edebiliriz.

4) Planlama : Yurtdışı yaşlı ve engelli turizm faaliyetlerini tüm ülke genelinde planlayıp organize edecek bir yapılanma kurabiliriz. Yurtiçi yurtdışı acente yapılanması, organizasyonu, takibi süreçlerini yönetebiliriz.

5)Markalaşma : Yurtdışı reklam, tanıtım ve markalaşma sürecini planlayıp yürütebiliriz.

6)İnsan kaynakları : Sağlık ve destek personeli eğitim ve istihdam süreçlerini yürütebiliriz.

7)Event Yönetimi : Konuyla ilgili konferans, fuar, sempozyum gibi etkinlikleri organize edebiliriz.

8)Fiyatlandırma : Ülke bazında ulusal hizmet fiyatlandırma stratejisini hazırlayıp sunabiliriz. ( Kahraman, 2014)

4.SAĞLIK TURİZMİ ( TÜRKİYE- DİĞER ÜLKELERİN KARŞILAŞTIRILMASI)

Ülkemiz Dünya’nın 16. ve Avrupa’nın 6. en büyük ekonomisi, G-20’nin de üyesidir. OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan’dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip 3. ülke olacaktır. Yaklaşık 24,7 milyon kişiden oluşan aktif işgücü ile Türkiye, Avrupa’nın 4. en büyük işgücü piyasasına sahiptir.

Ülke ekonomilerinde hizmet sektörü ve ihracı önemli bir yer tutmaya başlamıştır. Sağlık turizminin ülke ekonomisine sağlayacağı katkı, bu alanda ülkemizin lokomotifi olmaya aday bir alandır. Aynı zamanda bilgi ve emek yoğun bir sektör olarak da yaratacağı değer yüksektir. Multifaktöriyel bir faaliyet olması nedeniyle de sağlayacağı katma değerin etkisi oldukça yaygındır.

Sağlık Turizmi 3 başlıkta değerlendirilir.

  • Medikal Turizm
  • Termal Tourism
  • Yaşlı ve Engelli Turizmi

Sağlık Turizm hareketinin başlıca nedenlerine bakıldığında; bazı ülkelerde hastaların uzun bekleme listeleri, daha ucuza sağlık hizmeti temin edebilme, kendi ülkesinde ileri teknoloji ve kalifiye eleman, insan kaynağının olmayışı, iletişim ve ulaşımın çok gelişmesi, özellikle gelişmiş ülkelerde yaşlı nüfusun ve kronik hastalıkların oranın yükselmesini sayabiliriz. (Kahraman, 2014)

Ülkemizin Avantajlarını gözden geçirdiğimizde, Sağlık Bakanlığının Sağlıkta Dönüşüm Programı ile son 10 yılda sağlık alanında değişim ve gelişim sağlaması, son 10 yılda özel sektörün 15 milyar dolar yatırım yaparak son teknolojik teçhizat ve donanımlı hastane açmaları ve Termal tesisleri ile SPA & Wellness resorleri, yüksek bilgi ve tecrübeleriyle doktor ve sağlık personeli, 9.000 Hekimimizin, üst lisanslarını Amerika ve Avrupa ülkelerinde yapmış olmaları, 3000 doktorumuzun Akademik çalışmalarının Yurtdışında uluslar arası yayınlanması, doktorlarımızın ameliyat performanslarının dünya standartların da olması, coğrafi konumu ve vize kolaylığının bulunması, THY gibi kaliteli ve dünyanın bir çok noktasına uçan ve sağlık turizmine destek veren kuruluş olması, tarihi, kültürü, mutfağı, doğası ve misafirperverliği Ülkemizde 47 JCI (Joint Commission International) akredite sağlık kuruluşu bulunmaktadır.) Ülkemize gelen sağlık hizmeti alan kişi sayısı 2008 de 74.093 iken 2011 yılında 156.176 kişiye ulaşmıştır. (Kahraman, 2014)

Tıbbi tedavi amacıyla ülkemize gelen bir kişi seyahat ve hastane dışındaki masraflar hariç 3.000-30.000 $ harcama yapmaktadır. Yapılacak işlemler nakil ve özellikli girişimler olduğunda bu tutarlar belirtilen rakamların oldukça üstünde olmaktadır. Turizm faaliyetlerinden ise kişi başı ortalama gelir 664 $ civarındadır

Hedef ise 2015 de 500.000 hasta 7 milyar dolar, 2023 de ise 2.000.000 yabancı hasta 20 milyar dolardır.

Termal kaynaklarımız ve zengin minerallerimiz ile  Dünya da 3. Avrupa da 1. Sırada yer almaktadır.

Thermal Turizm alanına bakıldığında 1600 kaynaktan 600 kaynak kullanımda ve bu kaynaklar üzerinde yapılan sadece 14 tesis Medikal SPA ve kür merkezi olarak kullanılmaktadır. 450 5*Spa Resortlerimizden sadece 28 tanesi Uluslarası standarlarda SPA ve Wellness hizmeti sunmaktadır.

2010 yılında dünya nüfusunun % 24’ünü 60 ve üzeri yaş grubu oluşturmuştur. Birleşmiş Milletler verilerine göre, dünya üzerinde 500 milyondan fazla engelli bulunmaktadır.

2050 yılında 60(+) yaş nüfusun 2 milyara çıkması, yaşlı nüfusun çocuk nüfusunun iki katı olması, 80(+) yaş ileri yaş grubunun beş kat artması beklenmektedir. Dünyada yaşlı nüfusun artış hızı (% 2.1), genel nüfus artış hızından (% 1.2) daha fazladır. Yaşlı popülasyonda 80 yaş üstünde bulunanların nüfus artış hızı ise % 4.3’tür. Türkiye’de yaşayan yaşlı sayısı 5.1 milyondur ve dünya sıralamasında 19. sırada bulunmaktadır. (Kahraman, 2014)

Yaşlıların yanı sıra, engelli sayısı da giderek artmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, herhangi bir toplumun nüfusunun yaklaşık % 10’unu, dünyanın 750 milyon ile 1 milyar kişisini ve Dünya Bankası verilerine göre dünyanın en yoksul toplumlarının nüfusunun % 20’sini engelli kişiler oluşturmaktadır. 2030 Öngörülerine göre; Dünyada 8.2 milyar nüfus, 2+ milyar kronik hasta, 2+ milyar obez, 900 milyon 65+ yaş nüfus beklenmektedir.

Ülkemiz; Coğrafi konumu (Afrika, Asya ve Avrupa kıtaları arasında ulaşılabilirlik), İklimi, Sağlık hizmet maliyetlerinin Avrupa ile kıyaslandığında düşük olması, Eğitilebilirlik  ve iş gücü potansiyelinin mevcut olması, Politik ve ekonomik açılımlar için uygunluğu ve Eğitim politikaları açısından Avrupa normlarına uygunluğu ile önemli bir oyuncu olmaya aday bir ülkedir. (Kahraman, 2014)

4.1.Türkiye’deki projeler

İleri Yaş Turizmi (gezi turları, hobi faaliyetleri), Yaşlı Bakımı Hizmetleri (bakım ve rehabilitasyon), Klinik konukevlerinde rehabilitasyon hizmetleri, Engelliler için Özel bakım ve Gezi turları, 60 yaş üzeri yaşam merkezleri gibi başlıklarda kolektif çalışmalar yaparak hızlı bir atılım sağlayabilir. Devlet ve Özel sektör temsilcileri ile stratejiler oluşturulmalı, prensip ve ilkeler tanımlanmalı ve Yurtdışı tanıtım ve markalaşma süreci planlanmalıdır.

Bilgi ve tecrübe transferi sağlayarak,  yasal düzenlemeleri ve temel prensiplerin belirlenmesi öncelikli esastır. Bu sayede kalifiye İş istihdamı(sağlık ve diğer personel) yaratılacaktır. Ülkemiz ekonomisine sağlayacağı kazanç beraberinde yurtdışı ve içi yeni yatırımları sağlayacak, ülkemizin finansal yapısının güçlenmesine destek olacaktır. Doğal ve beşeri kaynaklarımızın ve potansiyelimizin tespit ettiğimiz fırsatları değerlendirerek hayata geçirilmesi ülkemiz adına katma değer yaratacaktır. (Kahraman, 2014) Sağlık turizmi, tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması, rehabilitasyon

Hizmetlerinin ve kişilerin kendilerini iyi ve sağlıklı hissetmesini sağlayan hizmetlerin giderek artmasına paralel olarak ülkemizin potansiyeli dikkate alındığında önemli bir fırsat sunmaktadır. Sağlık turizmi; kişilerin ihtiyaç duydukları tıbbi tedaviyi almak, termal kaynakları kullanmak, rehabilitasyon hizmetleri ya da kendilerini iyi ve sağlıklı hissetmelerini sağlayacak hizmetleri almak amacıyla bir başka ülkeye gitmeleridir. Sağlık turizminin 3 alt bileşeni literatürde genel kabul görmüş sınıflandırmaya göre; termal turizm, medikal turizm ve ileri yaştakilere yönelik bakım ve rehabilitasyon hizmetleridir. (Sağlık Turizmi Platformu, 2014)

1.Program Hedefleri Termal turizmde 100.000 yatak kapasitesine ulaşılması  Termal turizmde 1.500.000 (600.000 tedavi amaçlı) yabancı termal turiste hizmet sunulması  Termal turizmde 3 milyar dolar gelir elde edilmesi Medikal turizmde dünyanın ilk 5 destinasyonu içerisinde olunması  750.000 medikal yabancı hastanın tedavi edilmesi  Medikal turizmde 5,6 milyar dolar gelir elde edilmesi İleri yaş turizminde 150.000 yabancı turistin ülkemizi ziyaret etmesi İleri yaş turizminde 750 milyon dolar gelir elde edilmesi

2.Programın Bileşenleri ve Bileşen Sorumluları

1.Sağlık Turizmine Yönelik Kurumsal ve Hukuki Altyapının Geliştirilmesi/ Sağlık Bakanlığı

2.Sağlık Turizmi Alanında Fiziki ve Teknik Altyapının İyileştirilmesi/Sağlık Bakanlığı

3.Sağlık Turizmi Hizmet Kalitesinin Artırılması/ Sağlık Bakanlığı

4.Sağlık Turizmi Alanında Etkin Tanıtım, Pazarlama Yapılması ve Uluslararası İşbirliğinin Artırılması/ Kültür ve Turizm Bakanlığı.

Bu programla, son yıllarda sağlık alanında kaydedilen gelişmelere paralel olarak, dünyada yükselen pazar konumunda olan medikal turizm, termal turizm ve ileri yaş-engelli turizmi alanlarında Türkiye’nin hizmet kalitesinin yükseltilerek rekabet gücünün artırılması amaçlanmaktadır.(Sağlık Turizmi Platformu, 2014) 

5.TÜRKİYE DE VE DÜNYA DA  ENGELLİ TURİZMİ

Dünya nüfusunun % 10’u, yaklaşık 650 milyon insan, çeşitli engeller ile yaşamaktadır. Ortalama ömrün 70 yıl olduğu ülkelerde insanlar ortalama 8 yıllarını engelli olarak geçirmektedir. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından 2002 yılında yapılan “Türkiye Özürlüler Araştırması’na göre Türkiye’deki engellilik oranı % 12,29’dur ve ülkemizde yaklaşık 8,5 milyon engelli vardır.

Toplam nüfusun % 2,2’si (≈ 1,5 milyon) ortopedik, görme ve işitme engellidir.  Engelliler ve engelli yakınlarının yaşam kalitesini artırmaya yönelik adımlar aynı zamanda sosyal dışlanma ile mücadele için de önem arz etmektedir. Ancak, engellilerin ötekileştirilmesi esas alan yaklaşımlar kalıcı çözüm üretilmesine engel olmaktadır. Bu nedenle hedef kitlenin ihtiyaçlarının tespit edilmesi ve bu ihtiyaçları gidermeye yönelik sonuçlar üretilmesi hizmet sağlayıcı hizmet

Turizm talep cephesinde yer alan engellilerin, ihtiyaç duydukları temel donanımların bölgede yer alan turistik tesislerde bulunmayışı ise engellilerin turizm hareketliliğinden faydalanmalarının önüne geçmektedir. Engelliler tarafından hazırlanmış internet sitelerinde yapılan araştırmalarda engellilerin tavsiye ettikleri tesislerin bazı ortak özellikleri olduğu dikkat çekmektedir.

Yürüme engelliler için tekerlekli sandalye ile girebilecekleri banyonun olması, odanın tüm kapılarından tekerlekli sandalyenin geçebiliyor olması, tek elle, sıkı sıkı kavramaya gerek kalmadan açılıp kapanabilen musluklar, kapı kolları, kilitler, görme engelliler tarafından fark edilebilecek veya görüşü zayıf kişiler tarafından okunabilecek şekilde yazılmış levhalar bu özelliklerden bazılarıdır. Bölgede bu özelliklere dikkat ederek tasarlanmış ve inşa edilmiş tesislerin yetersiz olması, engellilerin tatil olanaklarını kısıtlamaktadır. Tüm dünyada engellilerin maddi açıdan sıkıntı yaşadıkları bir gerçektir.

Dünya Bankası dünyanın en fakir insanlarının %  20’sinin bir çeşit engele sahip olduklarını tahmin etmektedir. OECD ülkelerinde yaşayan iyi eğitim almış insanların % 11’i engelli iken, iyi eğitim almamış insanların engellilik oranının % 19 olduğu görülmüştür. Başbakanlık ÖZİDA araştırmasına göre Türkiye’deki engellilerin % 61’inin kamu kurum ve kuruluşlarından en önemli beklentisi parasal katkıdır. 2009 yılında 206.000 engelli, aylık 422 TL eğitim desteği, 30.000 engelli, ücretsiz taşıma desteği, 199.000 engelli, evde bakım desteği, 407.000 engelli 181 TL ile 272 TL arasında engelli aylığı almıştır. 20.400 engelli ise; işçi kadrolarında istihdam edilmiştir. Genel gelir düzeyinin düşüklüğüne rağmen özel düzenlemelerle Türkiye’deki ve yurtdışındaki engellilerin turizm hizmetlerini erişimini artırmak Avrupa Komisyonu’nun 2010 Avrupa Yoksullukla ve Sosyal Dışlanma ile Mücadele Yılı hedeflerine uygun bir yaklaşımdır. Konaklama ücretlerinde yapılacak düzenlemeler, engellilere yönelik promosyonlar, çeşitli indirim ve muafiyetler engellilerin de tatil yapma imkânına kavuşmalarını sağlayacaktır.

Gelir durumu orta veya düşük olan engellilerin tatil ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için uygun kontenjan ve fiyat ayarlamalarının yapılması gereklidir. Bu düzenleme gereği, otellerin Kasım-Mart dönemi kapasite kullanımlarını artırma için de önemli bir adım olacak, uygun fiyatlandırma karşılığında sabit gider karşılama oranları yükselecektir. Ankara, İzmir ve İstanbul’da üç temel engel grubundan ; görme-bedensel-işitme.(  Cizel  vd.,2012) Birleşmiş Milletlere göre dünyada 650 milyon insan engellidir.

Engellileri, aileleri ile bir bütün olarak alırsak bu sayı iki milyar kişiye ulaşmaktadır. Engelliler ve aileleri neredeyse dünya nüfusunun 3’te birini oluşturmaktadır (EU 2003). Bu, herkesin turizm faaliyetlerine kolay ulaşabilme gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ulaşılabilirlik, sadece engeli olan bireyler için değil, onların aileleri ve tüm insanlar için vazgeçilmez bir unsurdur. Sayısı hızla artan bir grup olan engelli ve yaşlı bireyler için seyahat ve turizm hızla büyüyen bir sektör haline gelmiştir. Yaşlı veya engelli olan bireylerin tatile çıkarken kısıtlarının olması, büyük bir soruna dönüşmektedir. Bu insanlar için seyahat etmek genelde zor, pahalı ve zaman alıcıdır. (Tütüncü ve Aydın ,2013)

5.1.Dünyada Özürlülük Konusunda Ülkeler arası İşbirliği Geliştirme;

  1. a) Özürlülük Konusunda Üye Ülke Temsilcilerinden Oluşan Üst Düzey Grup: Bu grubun amacı, hükümetler düzeyinde özürlülere yönelik var olan politikaları ve öncelikleri gözden geçirmek, bu konudaki bilgileri ve deneyimleri bir araya getirmek ve özürlülük konusunda geleceğe yönelik olarak Avrupa Birliği düzeyinde raporlama yöntemlerine ilişkin danışmanlık yapmaktır. (Cizel vd , 2012)
  2. b) Politika oluşturma süreçlerine özürlülük boyutunun dâhil edilmesi c) Hizmetler Arası Özürlülük Grubu (Inter-service Disability Group): Avrupa Komisyonu bünyesinde, özürlülük konularında politika oluşturma süreçlerinde sektörler arası işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, özürlülük konularında farkındalık ve duyarlılığı arttırmak, bilgi paylaşımı sağlamak ve özürlülerin toplumsal bütünleşmelerinin teşvik edilmesi amacıyla ilgili tüm Genel Müdürlüklerin temsil edildiği “Hizmetler Arası Özürlülük Grubu” kurulmuştur. Bu oluşumla özürlülük boyutunun tüm sektörlere dâhil edilmesi planlanmıştır. Bu grup her Genel Müdürlükten temsilcilerin yer aldığı toplam 35 üyeden oluşmaktadır.
  3. c) Özürlülerin politika oluşturma süreçlerine katılımının arttırılması
  4. d) Avrupa Özürlüler Forumu (European Disability Forum): Avrupa Komisyonu, özürlülere yönelik hizmet veren sivil toplum örgütlerinin aktif katılımına önem vermektedir. Bu nedenle Avrupa Birliği düzeyinde özürlülerin çıkarları için mücadele eden tüm üye ülkelerden özürlülere yönelik hizmet veren sivil toplum örgütlerin bir araya geldiği Avrupa Özürlüler Forumu’nu teşvik etmektedir. (Cizel vd , 2012)

5.1.1. Türkiye ve Dünyada Engelli Turizmin Yasal Yapısı;

Ülkemizde ve gelişmiş ülkelerde temel insan hak ve özgürlüklerine verilen önemin ışığında engellilerin toplumsal hayata daha rahat katılabilmeleri için yasal düzenlemeler yapılmıştır. Yapılan bu yasal düzenlemeler, hem engellilerin toplumsal hayata uyum sağlamaları hem de turizm faaliyetlerine katılmaları açısından oldukça önemlidir.

Özellikle, 1990’da ABD’de çıkartılan Engelli Amerikalılar Yasası (ADA: The Americans With Disabilities Act) ve 1995’de İngiltere’de yürürlüğe giren Engelliler Ayrımcılıkla Mücadele Yasası (DDA: Disability Discrimination Act) engelli turizmi konusunda sektörde önemli rol oynamışlardır  (Cizel vd , 2012)

5.1.2. ABD’de Engellilere Yasal Düzenlemeleri;

ABD, dünyanın engellilere yönelik en gelişmiş, en detaylı yasalara ve kurumsal hizmetlere sahip ülkesidir. Bu gelişmişlik, rakamsal verilerinin zenginliğinden de kolayca anlaşılabilir (Küçükoğlu, 2000). 1990 Engelli Amerikalılar Yasası da bu konuda bir dönüm noktası olarak nitelendirilmekte, hatta engelli insanların “Serbest Bırakılma Bildirisi” (Emancipation Proclamation) olarak görülmektedir.

Engelliler için sosyal ve mesleki uyum hakkı 1989 yılında Avrupa Sosyal Şartı’nda yer almıştır. Böylece engellilerin toplumun her alanında eşit hizmet alma hakları AB üyeleri tarafından tanınmıştır. Avrupa Komisyonu engelli turistlerin ihtiyaçlarını karşılayabilecek şekilde düzenlenebilen mevcut olanakların listesini içeren bir “Turizm Endüstrisi El Kitabı” hazırlamıştır. Bu el kitabı engelli vatandaşlar için Avrupa’nın nasıl erişilebilir hale getirileceğine ilişkindir.  (Cizel vd , 2012)

KAYNAKÇA

Written by  Yıldırım Bayezit DELDAL, 2015

Beykan Cizel  vd, “Antalya’da engelli turizmin gelişimi için arz ve talep üzerine bir araştırma”http://apgem.akdeniz.edu.tr/v2/template/content/projeler/eaet/ciktilar/kitap_engelli_son_kapali.pdf (Erişim tarihi:18.12.2014)

Cerrahoğulları Sağlık Turizm Hizmetleri,  “ Yaşlı ve Engelli turizmi “ http://www.turkey-healthtourism.com/GERIATRI-_c__d_36.htm. (Erişim tarihi: 25.12.2014)

Cengiz Aktaş, “ Türkiyenin Turizm gelirini etkileyen değişkenler için en uygun regresyon denkleminin belirlenmesi”  Doğuş üniversitesi Dergisi, 2005, c6,sayı,5 ,Sayfa: 163-174

Neslihan Kahraman, “Yaşlılık Derneği sağlık Turizmi” http://dunyayaslilikdernegi.org/?action=goster&id=390 (Erişim tarihi:22.12.2014)

Özkan Tütüncü ve İpek Aydın,  “Ulaşılabilir Turizm” Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 2013 Cilt  24, Sayı 2, Güz: 261 – 263, 2013

Sinan İbiş,“Uluslararası üç yaş baharı Turizmi ve dinamikleri kongresi.2014” http://www.yaslibakimiturizmi.org/ (Erişim tarihi:18.12.2014)

Salih Haluk Özsarı ve Özlem Karatana, “Sağlık Turizmi açısından Türkiye’nin durumu “ İstanbul, 2013;24(2):136-144 derleme

Sağlık Turizmi Platformu, “Yaşlı ve Engelli turizmi” http://www.saglikturizmiplatform.com/Yasli_Turizmi_Engelli_Turizmi.asp (Erişim tarihi: 27.12.2014)

YAZIYI PAYLAŞ

YORUMUNUZ VAR MI?

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Tüm yorumları gör
Araç çubuğuna atla