Vertigo tanı ve tedavisi

Yazan Dr. Enes Başak
31 Temmuz 2013   |    29 Mayıs 2015    |   Kategori: Tıp Ders Notları, Üye Yazıları Print

vertigo-bas-donmesi-kadinDenge; organizma lokomotor sisteminin statik ve dinamik olarak uyum içinde çalışmasıdır. Denge organları: Vestibüler sistem (utrikulus, sacculus, LSK), oküler sistem, propiyoseptif sistem (kas iskelet sistemi), merkezi sinir sitemi (serebellum). Dengenin sağlanmasında üç aşama vardır; bilgilendirme (information), bilgilerin denge merkezinde algılanması ve hazırlanması (processing), uygulama (motor yanıt). Bilgilendirme üç ayrı organ tarafından sağlanır; oküler sistem, vestibüler sistem, proprioseptif sistem (derin duyu).

Denge merkezi, organizmanın bulunduğu ortam hakkında gözden, başın durumu hakkında vestibüler sistemden, ekstremiteler, eklemler, kaslar ve iç organlar hakkında proprioseptif sistemden bilgiler alır. Bu organlardan gelen bilgiler denge merkezinde toplanır, değerlendirilir. Denge merkezi bu sayede organizmanın içinde bulunduğu ortamı görür. Bu sistemlerden merkeze gelen uyarılar sonucu oluşan cevaplar longitudinal lifler yoluyla göz kaslarına, vestibülo-spinal traktus ile bütün gövde kaslarına aktarılır. Bu sayede kasların tonusları düzenlenir ve gerekirse dengenin sağlanması için organizmaya gereken hareketler yaptırılır. Bu denge duyusu, biz hiç farkına varmadan, algılar alıp göz ve gövde kaslarına ileterek organizmanın postürünü sağlar (refleks).

Denge; vestibüler sistem, proprioseptif sistem ve oküler sistemin bir harmoni içerisinde çalışması ile sağlanır. Bu sistemlerden herhangi birindeki veya denge merkezindeki bozukluk organizmayı denge problemine sokacaktır.

Vertigo nedir?

Hastaların, etrafın kendi çevresinde veya kendisinin dönmesi şeklinde algıladığı bir hareket illüzyonudur.

Dizziness nedir?

Mekan oryantasyonun bozulup çevresindeki eşyaların hareketli olduğu izlenimidir. Sersemlik, sallanma, sarhoşluk hissi, yerin yükselip alçalması. Hasta kendini hareketli boşlukta hisseder. Gerçek vertigolar; periferik tip vertigolar, santral tip vertigolar. Yalancı vertigolar; taşıt tutması, psikofizyolojik baş dönmeleri, sistemik hastalıklarda görülen baş dönmeleri.

Periferik vertigolar: bening pozisyonel paroksismal vertigo (BPPV), vestibüler nörinit, meniere hastalığı, perilenfatik fistül.
Santral vertigolar: migren, VBY, MS, beyin tümörü, beyin sapı enfarktüsü, ensefalit, ilaçlar, epileptik nöbetler, servikal spondiloz, kafa travması.

Vertigo Anamnez

vertio-vestibularGerçek vertigo mu, Eşlik eden nörolojik semptom var mı, Başlangıç paterni nasıl, Semptomların süresi ne kadar sürüyor, İşitme semptomları var mı, Eşlik eden başka semptom var mı, Kullandığı ilaçlar, Hastanın geçmiş tıbbi öyküsü, Kafa travması öyküsü var mı sorgulanır. Periferik vertigo: işitme kaybı, dolgunluk, tinnutus, kronik kulak akıntısı, geçirilmiş kulak akıntısı, barotravma, akut viral enfeksiyonlar.
Santral vertigo: baş ağrısı, görsel, duyusal, motor kayıp var mı, senkop, düşünce sürecinde değişikler, ani ışıklar ve manzaranın hızlı değişmesiyle baş dönmesi vardır.

Sistemik hastalık öyküsü, ilaç (nöroleptikler, antihipertansifler), aritmi, yorgunluk, hipertansiyon (baş ağrısı ile birlikte başdönmesi), hipotansiyon (presenkopal başdönmesi), hipoglisemi sorgulanır.

Vertigolu Hastada muayene

Vital belirtiler, kardiyak üfürümler, kulak muayenesi, göz muayenesi, pozisyonel testler, nörolojik muayene.

Serebellar testler; romberg, parmak burun testi, para sayma.

Periferik: ani başlangıçlı, şiddetli, genelde 2 haftadan uzun sürmez, pozisyondan etkilenir, normal nörolojik muayene, odituar bulgular genelde bulunur, bulantı/kusma ciddi, dengesizlik orta derecede, bilinç kaybı yok, adaptasyon hızlı.
Santral: yavaştan başlayıp artar, şiddetli olmayan, haftalar-aylar boyunca sürer, pozisyondan az etkilenir, nörolojik bulgular eşlik eder, odituar bulgular yoktur, bulantı/kusma orta derecede, dengesizlik ciddi, bilinç kaybı olabilir, adaptasyon yok.

Nistagmus

Göz kürelerinin istem dışı, ritmik ve konjuge hareketleridir. Subjektif bir yakınma olan dizzines ve vertigonun tek objektif bulgusudur. Spontan ve pozisyonel bir nistagmusun saptanması vestibüler sistemdeki bir bozukluğun işareti gibi alınabilir.

Vertikal nistagmus santral bir patolojinin varlığını gösterir. Nistagmus bakış yönüne göre yön değiştiriyorsa santral patolojiler söz konusudur. Nistagmus tek gözde saptanıyor ise veya her iki gözde saptanıp hızları farklı ise santral patoloji söz konusudur. Gözler sabit bir şekilde bir noktaya bakınca nistagmus azalıyor veya kayboluyorsa periferik patolojiler düşünülmelidir.

Sık vertigo nedenlerinin süresi: Saniyeler; BPPV. Dakikalar; VBY, migren. Saatler; meniere. Günler; vestibüler nörit, labirent infarktı.

vertigo-kulakBenign pozisyonel paroksismal vertigo (BPPV):

Utrikül ve sakkülün makulasından kaynaklanan otokonial debrislerin semisirküler kanalda serbest dolaşımından kaynaklanmaktadır. En sık PSSK etkilenir. 17-64/100 000’de görülür. 5. ve 6. dekadlarda sık görülmektedir. Kadın erkek oranı; 2:1. Etyoloji: kafa travması, labirentit, iskemi, yaşlanma, kronik süpüratif otitis media, stapes cerrahisi, uzamış yatak istirahati. %58’inde sebep bilinmemektedir.
Klinik: başın yerçekimine karşı yaptığı hareketlerle ortaya çıkan, rotatuar, kısa süreli (5-30 saniye) ve şiddetli baş dönmesi atakları ile karakterizedir. İşitme kaybı veya tinnitus yoktur, nörolojik bulgu yoktur, bulantı sık ama kusma nadir görülür, pozitif Dix-Hallpike testi vardır.
Dix-Hallpike manevrasında pozitiflik kriterleri: 1)10-15 sn latent süreden sonra sağ kulak altta iken saat kadranının aksine, sol kulak altta iken saat kadranı doğrultusunda, genellikle 30sn’ den az süren torsiyonel nistagmusun gözlenmesi. 2)Hasta oturur pozisyona getirildiğinde ters yönde torsiyonel nistagmusun gözlenmesi. 3)Manevra tekrarlandığında nistagmusun yavaşlaması ve kaybolması. 4)Nistagmusla eş zamanlı vertigo gözlenmesi.
Tedavi: epley manevrası (kanalit repozisyonu), semont manevrası (kanalit serbestleştirici), her iki teknikte otokanial debrislerin iç kulaktaki semptomsuz bölgeye taşınması amaçlanmaktadır, manevranın başarısı yaklaşık %90. Cerrahi tedavi; tekrarlayan manevralara rağmen sonuç alınmayan hastalara cerrahi işlem uygulanabilir. Bu amaçla; singuler nörektomi, PSSK oklüzyonu yapılabilir.

Vestibüler nörinit

Vestibüler sinirin çogunlukla viral orjinli selektif inflamasyonudur. Vertigo şikayeti birkaç günde azalmakla beraber genellikle birkaç hafta sürer. Beraberinde işitme kaybı yoktur. Viral üst solunum yolları epidemik oldugu ilkbahar döneminde sıktır. Tanı: klinik bulgular, odyometrik ve radyoljik bulgular normal, üst solunum enfeksiyonu geçirme hikayesi. Tedavi: semptomatik tedavi verilir. Antihistaminikler; meklizin, dimenhydrinat verilebilir. Antiemetikler ve vestibüler süpresanlar; trimethabenzamide HCl, diazepam verilebilir. Destekleyici tedavi verilir.

Meniere hastalığı

İdiyopatik endolenfatik hidrops. Tekrarlayan; spontan vertigo atakları, fluktuan sensörinöral işitme kaybı, kulakta dolgunluk ya da basınç hissi, tinnitus vardır. 167/100.000’de görülür. Kadınlarda daha sıktır. Genellikle 40-60 yaşta görülür. Bilateral; %24-46.
Etyopatogenez: endolenfatik duktusun obstruksiyonu, endolenfatik kesenin disfonksiyonu, endolenf yapımında artış.——-Endolenfatik hidrops >> olay daha da ilerlerse membran rüptürü görülür >> atak görülür.
Klinik bulgular: vertigo atakları (%96), tinnitus (%91), dalgalı nörosensöryel işitme kaybı (%87), kulakta dolgunluk (%74), yüksek sese toleranssızlık (%56), diplakuzi (%43) görülür.
Tanı: hastanın verdiği öykü + klinik veriler kullanılır. Odyometri, elektrokokleografi, elektronistagmografi, kalorik testler, laboratuvar, radyoloji tanıda kullanılır. Odyometri; menier’de tipik odyogram = 2000 Hz’de pik yapan yükselen eğridir (tepe odyogramı), alçak frekansları tutan işitme kaybıdır.
Tedavi: Medikal tedavi; tuz kısıtlaması, diüretik (asetazolamid), diyet + diüretik tedavisi, betahistin, dimenhydrinat, intratimpanik steroid enjeksiyonu, intratimpanik gentamisin enjeksiyonu. Cerrahi tedavi; endolenfatik kese dekompresyonu, vestibüler nörektomi, labirentektomi.

YAZIYI PAYLAŞ

YORUMUNUZ VAR MI?

guest
1 Yorum
En Yeniler
Eskiler Beğenilenler
Inline Feedbacks
Tüm yorumları gör
İlhan
İlhan
1 yıl önce

Her şeyi o kadar güzel açıklamışsınız ki .Bu güzel bilgiler için teşekkürler.( Bana bu gün vertigo teşhisi kondu .Ama tüm süreci buradan öğrenebildim.)

Araç çubuğuna atla