Yapay Zeka, Pankreas Kanserini Radyologlardan Daha Doğru ve Hızlı Tespit Ediyor

Uluslararası PANORAMA çalışması, yapay zekanın rutin BT taramalarında pankreas kanserini radyologlardan çok daha doğru saptayabildiğini gösterdi. Toplam 3.440 hastayı kapsayan analizde yapay zeka, 68 radyoloğun 0,88’lik performansına kıyasla 0,92 AUROC değerine ulaştı. Yapay Zeka (AI) sistemi, daha kısa sürede daha fazla tümör saptarken daha az yalancı pozitif sonuç üretti. Çalışma bulguları kanser teşhis ve taramalarında yapay zekanın önemli bir destek aracı olabileceğini ve özellikle kanserin erken evrede tespitinde hekimlerin iş yükünü önemli oranda azaltabileceğini gösteriyor.

Pankreatik duktal adenokarsinoma, klinik pratikte en ölümcül tümörlerden biri olarak biliniyor. Hastaların %30’dan azı 5 yılın üzerinde hayatta kalabiliyor. Bunun temel nedeni, hastalığın çoğu zaman küratif cerrahinin artık mümkün olmadığı geç evrede tanı alması. Kontrastlı bilgisayarlı tomografi (BT) tanının temel taşı olsa da erken evre lezyonların saptanması son derece güç.

ChatGPT, doktorları geride bıraktı: Daha bilgilendirici, detaylı ve empatik yanıtlar verdi

Yapay zeka için küresel bir referans

Sonuçları Lancet Oncology dergisinde yayımlanan uluslararası PANORAMA çalışması yapay zekanın kanser teşhisinde daha etkin kullanılmasını amaçlıyor. Radboud Üniversitesi Tıp Merkezi, Karolinska Enstitüsü ve Bergen Üniversitesi araştırmacılarının liderliğinde yürütülen proje, rutin klinik BT görüntülerinde pankreas kanseri tespiti için sağlam ve açık kaynaklı bir referans oluşturmayı hedefliyor.

Pankreas kanserini teşhisinin çok zor olduğunu ve hastaların çoğunun geç tanı aldığını belirten Karolinska Enstitüsü Klinik Bilimler, Girişim ve Teknoloji Bölümü’nden Dr. Dawid Rutkowski, şu bilgileri verdi: “Bulgularımız, pankreas kanserini saptamanın zorlayıcı olduğu bu süreçte yapay zekanın radyologlar için değerli bir destek olabileceğini gösteriyor. Bir sonraki hedefimiz, yapay zeka sistemini klinik uygulamada test eden prospektif çalışmalara geçmek.”

Çalışmaya AB ve ABD’deki üçüncü basamak merkezlerden toplam 3.440 hasta dahil edildi. Kırk altı ülkeden 430’dan fazla yapay zeka geliştiricisi algoritmalarını test etmek için bu referans sisteme dahil etti. Araştırmacılar tek bir modeli seçmek yerine, en iyi performans gösteren üç algoritmayı birleştirerek mevcut teknik kapasitenin üst sınırını temsil eden nihai bir yapay zeka sistemi oluşturdu.

Yapay zeka kanser tanı ve tedavisinin kaderini değiştirebilir mi?

Sistem, 2.310 hasta üzerinde eğitildi ve ayarlandı. Ardından Hollanda, İsveç ve Norveç’teki merkezlerden gelen 1.130 hastalık tamamen izole edilmiş bir test kohortunda değerlendirildi. Çok okuyuculu, çok olgulu gözlem çalışmasında yapay zeka, 12 ülkede 40 kurumdan gelen ve medyan klinik deneyimi dokuz yıl olan 68 radyologla doğrudan karşılaştırıldı. Referans standart, histopatoloji sonuçları ve en az üç yıllık klinik takip verilerine dayandırıldı. Bu yaklaşım, bulguların güvenilirliğini güçlendirdi.

Yapay zeka insan uzmanlığını geride bırakıyor

Birincil sonlanım noktası, alıcı işletim karakteristik eğrisi altındaki alan ile ölçülen tanısal doğruluktu. İzole test kohortunda yapay zeka sistemi 0,92 AUROC değerine ulaştı. Okuyucu çalışmasında kullanılan alt grupta da yapay zeka yine 0,92 AUROC sağlarken, radyologların toplu performansı 0,88’de kaldı.

İstatistiksel olarak yapay zeka, radyologlara karşı hem eşdeğerliğini kanıtladı hem de üstünlük gösterdi. Klinik açıdan bakıldığında bu fark, daha fazla tümörün saptanması ve daha az yalancı pozitif bulgu anlamına geliyor. Erken bir lezyonun atlanmasının cerrahi şansını ortadan kaldırabildiği bu hastalıkta, bu fark klinik olarak büyük önem taşıyor.

Tanıdan izleme sürecine

Araştırmacılar, potansiyel kullanım alanlarının yalnızca ilk tanıyla sınırlı olmadığını vurguluyor. Pankreatik kistler veya öncül lezyonları olan hastalar, yıllar boyunca tekrarlayan görüntülemelerle izleniyor. Bu süreç hem yoğun kaynak gerektiriyor hem de ince ilerlemelerin gözden kaçmasına açık.

Yapay Zekâ Terapist Olabilir mi? AI ile Psikolojik Destek, Riskler ve Hukuki Sorumluluk

Yapay zekanın radyoloji iş akışlarına entegrasyonu, genellenebilirlik, sorumluluk ve otomatik çıktılara aşırı güven gibi önemli soruları gündeme getiriyor. Klinik kullanıma geçmeden önce gerçek yaşam koşullarında prospektif doğrulama çalışmaları yapılması şart. PANORAMA çalışması yapay zekanın pankreas kanseri teşhisinde tek çözüm olduğunu iddia etmiyor. Ancak elde edilen bulgular, yapay zekanın tanı zaman çizelgesini öne çekebileceğine, tümörlerin cerrahinin hâlâ mümkün olduğu evrede saptanmasına ve sağkalım eğrilerinin anlamlı biçimde iyileştirilmesine katkı sağlayabileceğine dair güçlü ve inandırıcı bir tablo sunuyor.

YORUMUNUZ VAR MI?

Label

İsim*

Email*

Δ

Label

İsim*

Email*

Δ

0 Yorum

Inline Feedbacks

Tüm yorumları gör