
Kalp krizini taklit edebilen ve özellikle menopoz sonrası kadınlarda görülen “kırık kalp sendromu” olarak bilinen, Takotsubo sendromunun erken tanısı için çok etkili yeni bir kan testi geliştirildi. Araştırmacılar, dört kan biyobelirteci ile biyolojik cinsiyeti birleştiren BioTAK adlı yeni bir tanı skoru oluşturduklarını duyurdular. Yaklaşık 3.600 hastanın verileriyle geliştirilen ve doğrulanan sistem, invaziv koroner anjiyografi öncesinde hastaların yaklaşık %90’ını Takotsubo açısından düşük veya yüksek olasılık grubuna ayırabildi.
Takotsubo sendromu, halk arasında “kırık kalp sendromu” olarak bilinen, çoğunlukla yoğun duygusal veya fiziksel stres sonrasında ortaya çıkan akut bir kalp rahatsızlığıdır. Göğüs ağrısı, elektrokardiyografi değişiklikleri ve kardiyak biyobelirteçlerde yükselme gibi bulguları nedeniyle akut koroner sendromu ve kalp krizini neredeyse birebir taklit edebiliyor.
Ancak kalp krizinden farklı olarak Takotsubo sendromunda genellikle koroner arterleri tıkayan akut bir lezyon bulunmuyor. Bu nedenle hastaların önemli bir bölümünde kesin ayrım için invaziv koroner anjiyografi yapılması gerekiyor. Sendrom, akut koroner sendrom şüphesiyle değerlendirilen hastaların yaklaşık %1-4’ünü oluştururken, menopoz sonrası kadınlarda çok daha sık görülüyor.
Zürih ve Greifswald üniversitelerinin öncülük ettiği uluslararası araştırma ekibi, Takotsubo sendromunu daha erken ve objektif biçimde tanımlayabilmek amacıyla BioTAK adı verilen yeni bir skor geliştirdi. European Heart Journal’da yayımlanan çalışmada akut koroner sendrom veya Takotsubo tanısı bulunan toplam 3.615 hasta değerlendirildi. Skor, 1.823 hastadan oluşan geliştirme grubunda oluşturuldu ve daha sonra 1.792 kişilik bağımsız bir grupta doğrulandı.
Araştırmacılar, makine öğrenmesi yardımıyla koroner anjiyografi öncesinde ölçülebilen çok sayıda değişken arasından tanısal açıdan en yararlı olanları belirledi. Sonuçta BioTAK skorunda beş parametre yer aldı: NT-proBNP, peptidilglisin alfa-amidasyon mono-oksijenaz (PAM), soluble lectin-like oxidized LDL receptor-1 (sLOX-1), LDL kolesterol ve biyolojik cinsiyet.
Aşk acısı veya kırık bir kalp, tıbbi açıdan ölümcül riskler yaratabilir mi?
BioTAK, geliştirme grubunda Takotsubo sendromu ile akut koroner sendromu ayırt etmede 0,97 AUC değerine ulaştı. Bağımsız doğrulama grubunda da performans büyük ölçüde korundu ve AUC 0,93 olarak hesaplandı. Önceden belirlenen eşik değerler kullanıldığında skor, hastaların yaklaşık %90’ını invaziv koroner anjiyografi öncesinde Takotsubo açısından düşük veya yüksek olasılık kategorisine yerleştirebildi.
Araştırmacılar özellikle düşük skorlarda Takotsubo’yu dışlama performansının oldukça güçlü olduğunu bildiriyor. Çalışmanın ortak ilk yazarı Dr. Florian A. Wenzl, kan biyobelirteçleri ile biyolojik cinsiyetin basit bir kombinasyonunun Takotsubo hastalarının kalp kateterizasyonundan önce yüksek doğrulukla belirlenmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Araştırmada öne çıkan PAM ve sLOX-1 biyobelirteçleri, Takotsubo sendromunun biyolojik mekanizmaları açısından da dikkat çekici ipuçları sundu. PAM, sempatik sinir sistemi aktivasyonu, vazokonstriksiyon ve anksiyete yanıtlarının düzenlenmesinde rol oynayan çok sayıda biyolojik aktif peptidin oluşumuna katkı sağlıyor. Çalışmada PAM düzeylerinin Takotsubo hastalarında akut koroner sendrom hastalarına göre daha yüksek olduğu görüldü.
Kalp Krizi ve Felç Riskini Önleme İçin Aspirin’den Daha Etkili Yeni Bir Seçenek Var
Buna karşılık aterosklerotik plak aktivasyonu ve instabilitesiyle ilişkili sLOX-1 düzeyleri akut koroner sendromda daha yüksekti. Araştırmacılara göre bu farklılık, Takotsubo sendromunun klasik aterosklerotik plak rüptüründen farklı bir mekanizmayla geliştiğini destekliyor ve hastalıkta beyin-kalp ekseninin önemine işaret ediyor.
Araştırmacılar BioTAK’ın özellikle acil serviste akut koroner sendrom şüphesiyle değerlendirilen hastalarda tanısal sürecin daha iyi yönlendirilmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor. Bununla birlikte sistemin, gerekli durumlarda koroner anjiyografinin yerine geçmesi amaçlanmıyor. Çalışmanın kıdemli yazarlarından Prof. Christian Templin’e göre skor, seçilmiş hastalarda gereksiz invaziv işlemleri azaltmaya ve Takotsubo sendromunun daha erken tanınmasına katkı sağlayabilir.
Araştırmanın önemli sınırlılıkları da bulunuyor. Dış doğrulama yapılmış olsa da iki hasta grubu birbiriyle yakından ilişkili kayıt sistemlerinden elde edildiği için BioTAK’ın farklı ülkelerde ve bağımsız hasta popülasyonlarında yeniden doğrulanması gerekiyor. Ayrıca PAM ve sLOX-1 testleri henüz rutin hastane laboratuvarlarında yaygın olarak bulunmuyor ve mevcut ölçüm yöntemlerinde sonuç alınması yaklaşık 3-5 saat sürebiliyor.
Kalp krizi belirtileri nelerdir? Kriz anında acil müdahale yöntemleri
ST-segment yükselmesi veya yüksek risk bulguları olan hastalarda ise Takotsubo olasılığı yüksek olsa bile invaziv koroner anjiyografi yine gerekli olabilir. Araştırmacılar bir sonraki aşamada BioTAK’ın rutin klinik uygulamaya eklenmesinin Takotsubo sendromunun tanısını, hasta yönetimini ve invaziv işlemlerin kullanımını gerçekten iyileştirip iyileştirmediğini değerlendirmeyi planlıyor.
Araştırmanın Künyesi: Wenzl FA, Schweiger V, Smolle MA, et al. Takotsubo syndrome diagnosis: the biomarker-based BioTAK score. European Heart Journal. Published online August 31, 2026. doi:10.1093/eurheartj/ehag597
Kaynaklar ve Referanslar:
1- Takotsubo syndrome diagnosis: the biomarker-based BioTAK scoreYAZIYI PAYLAŞ
YORUMUNUZ VAR MI?