Ilko
Ilko

Hangi spor ömrü uzatıyor? Her spor dalının etkisi farklı

Yazan Mehmet Saltuerk

8 Aralık, 2016  |   Kategori: Güncel / Literatür, Üye Yazıları

uzun-yasam-tenis2Sağlıklı kalmanın yolu büyük oranda düzenli spor yapmaktan geçer. Spor yaparak olası birçok hastalıktan korunmak mümkün. Bu yüzden düzenli spor yapmanın faydaları saymakla bitmez. Örneğin Kalp-Damar dolaşımını geliştirmesi, kandaki triglycerid seviyesinin azaltıp, iyi kolesterolu (HDL) artırması, sindirim sisteminin iyi çalışmasına yardımcı olması, kasları ve bağışıklık sistemini güçlendirmesi, şeker toleransını iyileştirerek diyabet riskini düşürmesi gibi sporun  daha sayılabilecek birçok faydası bulunmaktadır. Gerek bireysel, gerekse takım olarak yapılan sporların vücudun değişik organlarına iyi geldiği ve belirli kasların çalışmasına yardımcı olduğu uzun zamandır biliniyor.

Sporun faydaları konusunda yapılmış ve yapımakta olan o kadar çok araştırma varki bunlardan son zamanlarda yapılmış önemli birkaç tanesini linkleri ile birlikte kısaca başlıklar halinde vermeden geçmeyelim.

  • Saatte iki dakika yürüyüş yapmak bile ömrü uzatıyor (1).
  • Fiziksel aktivite, şişmanlığa sebep olan FTO adındaki gen’in aktivitesini düşürerek kilonun kontrol altında tutulmasına ve metabolik bozulmanın önüne geçiyor (2).
  • Dans etmek gibi kısmen hafif sayılabilecek sportif aktiviteler yaşlılıkta zihinsel performansı yükseltiyor (3).
  • Fiziksel aktivite depresyon mücadeleye yardımcı olan PGC-1α1 protein nin kandaki seviyesini artırıyor (4).

Kısaca spor için yaşam kalitesini yükselten ve ortalama ömrü uzatan ve popüler kültürün vazgeçilmez bir aktivitesidir diyebiliriz.

Her spor dalının etkisi farklı

Toplumda, hangi sporu yaparsan yap faydalıdır, yeter ki hareket olsun“ genel kanısı hakim olmakla beraber yapılan araştırmalar çeşitli spor dallarının insan sağlığına ve ömrüne etkisinin farklı olduğunu gösteriyor.

Boy uzunluğunun tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve kansere etkisi var mı?

Aşağıda bu konuda Sydney Üniversitesi’nden Emmanuel Stamatakis’in başkanlığında yapılmış bir araştırma bulunmaktadır. Araştırma, özellikle bazı spor, dallarının kardiyovasküler hastalıkları önlemede ve insan ömrünü uzatmada daha etkili olduğunu göstermesi açısından önem arz ediyor. Ama hemen belirtmek geçmeyelim. Bu çalışma bir korelasyon çalışmadır. Başka bir ifade ile katılımcılara soru-cevap şeklinde sorularak yapılmış karşılaştırmalı istatistiksel bir çalışmadır. Yani katılımcıların laboratuvar ve patolojik sonuçlarının ele alındığı tibbi bir araştırma değildir.

Ayrıca araştırmanın bir başka zayıf noktası daha var, o da 80.306 kişi gibi çok büyük bir kitle ve 14 yıl gibi uzun bir süre yapılmış olmasına rağmen katılımcıların çoğuna fiziksel aktivitelerinin şekli ve sıklığı konusunda sadece bir kez soru sorulmuş olması ve katılımcıların daha sonraki fiziksel aktiviteleri bilinmiyor olması…

Her ne kadar konunun tibbi boyutu şimdilik bilinmese de her istatistiksel araştırmada olduğu gibi bu araştırma da bize “sporun çeşidi ile sağlıklı yaşam ve uzun ömür arasında bir bağlantının olduğunu” söylüyor. Hiç kuşkuşuz bu araştırmadan elde edilen sonuçlar ışığında yapılacak tıbbi ve biyolojik çalışmalar konunun metabolik boyutuna açıklık getirecek.

Hangi spor ömrü uzatıyor?

Madem ki her spor aynı oranda fayda sağlamıyor o halde uzun ve sağlıklı yaşamak için hangi spor yapılmalıyız? Bu sorulara Finlandiya’da bulunan Tampere UKK Enstitüsü, spor hekimliği bölümünden ve makalenin başyazarı olan Pekka Oja tarafından cevap arandı. Araştırma, İngiltere ve İskoçya’dan 80.306 kişinin katıldığı 1994-2008 yılları arasında 11 değişik araştırma dosyasının incelenmesi ile yapıldı.

Yapay tatlandırıcıların diyabeti tetikleyen yan etkisi!

Yaş ortalaması 52 olan katılımcılara 9 yıl boyunca belirli aralıklarla son dört haftada yaptıkları fiziksel aktiviteler, bu fiziksel aktiviteler esnasında nefes alıp vermede sorun yaşayıp yaşamadıkları, terleyip terlemedikleri ve genel sağlık durumları hakkında bazı sorular soruldu ve araştırmanın yapıldığı süre içerisinde 1.909’ü kalp ve damar hastalıklarından olmak üzere toplam 8790 katılımcı hayatını kaybettiği tespit edildi.

Araştırmadan ortaya çıkan bazı önemli sonuçlar

En uzun ömür Tenis, Squash(duvar tenisi) ve Badminton(tüytop) sporu yapanlarda 

  • Katılımcıların yarısında biraz daha azının haftalık önerilen sürenin altında ve düzensiz spor yaptığı ve ölüm oranlarının bu grupta daha çok olduğu tespit edildi. Buradan söyle bir sonuca varmak mümkün: Spor yapmak, ölüm riskini düşürüyor. Yani spor yaparak daha sağlıklı hatta daha uzun ve yaşamak mümkün ama „Öz-Disiplini“ bırakmamak kaydıyla.

long-life-tab1

  • Araştırmadan ortaya çıkan başka bir önemli sonuç ise Tenis, Squash(duvar tenisi) ve Badminton(tüytop) gibi sporlarları yapanlar diğer gruptaki sporculara göre % 47 oranında daha az ölüm riski taşıyorlar.
  • Aerobik, yüzme ve bisiklet de önemli ölçüde ölüm riskini düşüren ve daha uzun yaşamayı sağlayan sporlar arasında.
  • Koşu, yürüyüş ve futbolun ölüm riskini düşürdüğü yönünde bir bağlantı bulunamadı.
  • Raket sporları, yüzme ve aerobik yapanlarda kalp yetmezliği ve kardiyovasküler hastalıklardan ölümlere daha az rastlandı.

Sonuçlar hakkında açıklama yapan grup lideri Emmanuel Stamatakis, sporun hem şeklinin, hem de yoğunluğunun hastalıklara karşı korunmada ve ölüm riskini düşürmede etkili olduğunu, hatta bazı sporlar dallarının düşük yoğunlukta, bazılarının yüksek yoğunlukta pozitif etkisinin olduğunu ama bütün bunların altında yatan metabolik mekanizmanın ne olduğunu henüz bilmediklerini ifade etti.

Emmanuel Stamatakis ayrıca bu araştırmanın sadece soru-cevap şeklinde bir korelasyon çalışma olduğunu, başka bir ifade ile karşılaştırmalı anket çalışmaşı olduğunu, kesinlikle patolojik laboratuvar çalışması olmadığını bu yüzden araştırma sonuçlarının çok fazla abartılmaması gerektiğini belirtti.


Sporla ilgili hazırlanmış diğer yazılar


Mehmet Saltuerk

++++++++++++++++++++++++
Dipl. Biologe Mehmet Saltürk
The Institute for Genetics
of the University of Cologne

https://blog.uni-koeln.de/saltuerk/
++++++++++++++++++++++++

Kaynaklar

Associations of specific types of sports and exercise with all-cause and cardiovascular-disease mortality: a cohort study of 80 306 British adults

Br J Sports Med doi:10.1136/bjsports-2016-096822

  1. http://cjasn.asnjournals.org/content/10/7/1145
  2. http://journals.plos.org/plosmedicine/article?id=10.1371/journal.pmed.1001116
  3. http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fnagi.2013.00005/full#h1
  4. http://www.cell.com/cell/abstract/S0092-8674(14)01049-6

İlgili Aramalar: spor ömrü uzatır mı, spor yapmak neden insan ömrünü uzatiyor

YAZIYI PAYLAŞ


YORUMLAR

avatar
Sıralama:   En Yeniler | Eskiler
Dr.Adalet Hüryaşar KAYA
Dr.Adalet Hüryaşar KAYA

SPORU BİLNÇSİZ YAPMAK ÇEVREMDE 6 ARKADAŞIMI ALDI
BU KONU ÇOK ÖNEMLİ.
SAYGILARIMLA…

wpDiscuz
 
 
 
 
 
 
 
 
Araç çubuğuna atla