
University College London (UCL) liderliğinde yapılan yeni bir çalışmada, bağışıklık sisteminin inflamasyonu zamanında sonlandırmasına yardımcı olan doğal bir mekanizma keşfedildi. Nature Communications’ta yayımlanan araştırmaya göre, “epoksi-oksilipin” adı verilen yağ kökenli küçük sinyal molekülleri, inflamasyon sırasında aşırı artabilen bazı monositleri baskılayarak bağışıklık yanıtının kontrol altına alınmasına yardımcı oluyor. Araştırmacılar, bu sistemi güçlendirmenin kronik inflamatuvar hastalıklara karşı daha etkili tedavi seçenekleri yaratabileceğini belirtiyor.
İnflamasyon, enfeksiyonlarla savaşmak ve hasarlı dokuyu onarmak için gerekli bir savunma yanıtıdır. Ancak bu yanıt gerektiğinden uzun sürdüğünde sağlıklı dokulara zarar verebilir ve romatoid artrit, kardiyovasküler hastalıklar ve metabolik bozukluklar dahil çok sayıda hastalığın gelişimine zemin hazırlayabilir. İnflamasyonun nasıl başladığı uzun süredir iyi bilinse de bağışıklık sisteminin “tehlike geçti” sinyalini nasıl aldığı ve iyileşme evresine nasıl geçtiği henüz tam anlaşılmış değil.
Osteoporoza Karşı Yeni Hedef: GPR133 Aktivasyonu Kemik Kaybını Tersine Çevirdi!
Araştırmada özellikle sitokrom P450 enzimleri tarafından çoklu doymamış yağ asitlerinden üretilen epoksi-oksilipinler incelendi. Bu moleküller, çözünür epoksit hidrolaz (sEH) adlı enzim tarafından parçalanıyor. Araştırmacılar, sEH’yi inhibe ederek epoksi-oksilipin düzeylerini yükseltmenin inflamasyonun çözülme sürecini değiştirip değiştirmediğini test ettiler.
Çalışmada sağlıklı erkek gönüllülerin ön koluna UV ile öldürülmüş Escherichia coli bakterileri enjekte edilerek enfeksiyona yol açmadan geçici ve kontrollü bir inflamasyon oluşturuldu. Katılımcılara 15 mg GSK2256294 adlı seçici sEH inhibitörü, inflamasyon başlamadan iki saat önce veya inflamasyon başladıktan dört saat sonra verildi. Böylece hem koruyucu hem de tedaviye daha yakın bir kullanım modeli olup olmadığı test edildi.
Yapılan gözlemlerde GSK2256294 kullanımı, plazmada başta 12,13-EpOME ve 14,15-EET olmak üzere epoksi-oksilipinlerin düzeylerini belirgin şekilde artırdığı saptandı. Tedavi inflamasyondan kaydanklı ağrının daha hızlı düzelmesini sağladı. En dikkat çekici etki ise monositlerde görüldü. sEH inhibisyonu, inflamasyon sırasında kanda artan ve “intermediate monosit” olarak tanımlanan CD14+CD16+ ara monositlerin çoğalmasını belirgin biçimde baskıladı. Aynı hücrelerin inflamasyonlu dokudaki sayısı da azaldı. Bu monosit alt grubunun kontrolsüz ve uzun süreli artışı, romatoid artrit, lupus ve kardiyovasküler hastalıklar dahil çeşitli kronik inflamatuvar durumlarla ilişkilendirilmektedir.
Yeni RNA Tedavisi, Kalp Krizi Sonrası Doku Hasarını Azaltırken Kalp Fonksiyonunu Koruyor!
Araştırmacılar daha sonra bu etkinin nasıl ortaya çıktığını inceledi. Laboratuvar deneylerinde 12,13-EpOME’nin klasik monositlerin ara monositlere dönüşümünü kısmen engellediği ve bunu p38 MAPK adlı hücresel sinyal yolunun aktivasyonunu baskılayarak yaptığı gösterildi.
Bu mekanizma p38 MAPK inhibitörü losmapimod ile de test edildi. Losmapimod hem hücre kültüründe monosit farklılaşmasını azalttı hem de insan gönüllülerde oral kullanım sonrasında kandaki ara monosit oranını düşürdü. Bulgular, 12,13-EpOME ile p38 MAPK arasındaki ilişkinin inflamasyonun sonlandırılmasında önemli bir kontrol noktası olabileceğini gösteriyor.
Bağışıklığı tamamen baskılamadan inflamasyonu kontrol etmek mümkün olabilir
Günümüzde romatoid artrit ve diğer kronik inflamatuvar hastalıklarda kullanılan birçok tedavi, bağışıklık sisteminin belirli bölümlerini baskılayarak etki edebiliyor. Bu yaklaşım etkili olmakla birlikte bazı durumlarda enfeksiyonlara karşı savunmayı da zayıflatıyor. Araştırmacılara göre, sEH inhibisyonu ise organizmanın zaten kullandığı doğal bir inflamasyon çözülme mekanizmasını güçlendirdiği için farklı bir tedavi stratejisi sunabilir.
Hücre Programlama Yöntemi ile Kalp Hastalıkları Tedavisinde Önemli Gelişme
Çalışmanın kıdemli araştırmacılarından Prof. Dr. Derek Gilroy, epoksi-oksilipin aktivitesinin insan inflamasyonu sırasında ilk kez ayrıntılı olarak haritalandığını belirterek, bu koruyucu lipidlerin düzeyini artırmanın kronik inflamasyonla seyreden hastalıklarda daha güvenli tedavilerin geliştirilmesine yardımcı olabileceğini vurguluyor.
Araştımadan elde eilen bulgular umut verici ancak henüz doğrudan klinik pratiğe uygulanabilecek aşamada değil. Araştırma, çoğu 20’li yaşlarında olan sağlıklı erkek gönüllülerde oluşturulan kısa süreli akut deri inflamasyonu modeline dayanıyor. Bu nedenle sonuçlar doğrudan romatoid artrit veya başka bir kronik inflamatuvar hastalığın tedavi edilebildiği anlamına gelmiyor.
sEH inhibitörlerinin kronik inflamatuvar hastalığı olan kişilerde de benzer etkiler gösterip göstermediğinin daha büyük klinik çalışmalarla araştırılması gerekiyor. Araştırmacılar özellikle romatoid artrit ve kardiyovasküler hastalıklar gibi inflamasyonun önemli rol oynadığı durumlarda bu ilaçların mevcut tedavilere eklenerek test edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Bağışıklık Sistemini Yeniden Programlayan Virüs Tedavisi Beyin Kanserinde Başarılı Oldu!
Araştırmanın Künyesi: Bracken OV, Jalali P, Glanville JRW, et al. Epoxy-oxylipins direct monocyte fate in inflammatory resolution in humans. Nature Communications. 2026;17:431. doi:10.1038/s41467-025-67961-5.
Kaynaklar ve Referanslar:
1- Epoxy-oxylipins direct monocyte fate in inflammatory resolution in humansYAZIYI PAYLAŞ
YORUMUNUZ VAR MI?