Progesteron nedir? Gebelikte yükselmesi veya düşmesi tehlikeli midir?

Kategori: Hormonlar, Kadın Hastalıkları, Önemli Testler Print

Progesteron, yumurtlama hormonu olarak ta bilinir, hamile kalmada ve adet sürecinde önemli rol oynayan hormonlardan bir tanesidir. Yumurtlama dönemi sonrasında yani adet döneminin ikinci yarısında salgılanan, kadınlık hormonudur.  Yumurtlamadan önce, progesteron seviyeleri çok düşüktür, hemen sonrasında yükselir. Yumurtanın döllenmesi sağlanınca progesteron hormonu, rahmin astarındaki (endometriyum) kan damarlarının büyümesini uyarır ve erken evre embiryoyu besleyen dokuları aktive eder. Progesteron, döllenmiş yumurtanın büyümesine katkı için rahim dokusunun kaplanmasını sağlar ve gebelik boyunca rahmin korunmasına yardımcı olur. Hamilelik veya yumurtlama süreçleri dışında progesteron hormonunuz yükseliyor ise bu genellikle önemli bir hastalık göstergesi olarak kabul edilir.

Progesteron nedir?

Progestojenler steroid hormon grubuna aittir, salınan yumurta döllenirse gebelik için vücudu hazırlar. Eğer yumurta döllenmezse, progesteron üretimi düşer ve yeni adet döngü başlar. Yani hamile değilseniz, progesteron seviyeniz genellikle adet kanaması döneminde azalır. Kadınlarda üretildiği gibi erkeklerde de az miktarda bulunur, fakat erkek metabolizması üzerinde etkisi yoktur.

Progesteron, ön hipofizden salgılanır, kanda büyük oranda proteinlere bağlanarak taşınır, böbrek üstü bez ve plasentadan salgılanır; yumurtlamadan önce, progesteron 10ng / ml’nin çok altındadır ve yumurtlamadan sonra 10ng / ml’nin çok üzerindedir. Yumurtlama işleminin sonrasında bir sonraki adet dönemine kadar süre ‘luteal faz’ olarak adlandırılır ve bu dönemde döllenen yumurta rahim içine gider.

Gebelik ve hormonlar: Etkileri yarattıkları sorunlar ve çözüm önerileri

Normal luteal faz ortalama 14 gün sürer. Progesteron, muhtemel bir gebelik için rahim içi zarını (endometriyum) ve astarını (uterus) hazırlar, oluşabilecek sakıncalı durumları önler (komplikasyon) ve doğuma kadar gebeliğin güvenli geçmesine katkıda bulunur.

Progesteron hormonun görevleri 

  • Hamilelik sürecinde östrojen hormonunun yardımı ile kalınlaşan endometrium (dölyatağının iç tabakası) döllenmiş yumurta ve dölütün ilk hücrelerinin barındırılmasına yardımcı olur
  • Dölyatağı kaslarının, oksitosin hormonuna karşı oluşabilecek duyarlılığını azaltarak bu kasların kasılmasını önleyerek, düşük oluşmasına engeller
  • Hamileliğin sürekliliğini sağlar
  • Gebelik sonrası annenin göğüslerinden süt salgılanmasını sağlar
  • Kolajen üretimine katkı sağlayarak derinin esnekleşmesine yardımcı olur

Progesteron testi nedir niçin yapılır? 

Progesteron hormon testi, gebeliğin durumu ve kadının sağlığı ile ilgili çok önemli bilgiler verir ve progesteron hormon seviyesini ölçmek amacı ile yapılır. Test basit bir kan testi ile koldan alınan kan örneği ile yapılmaktadır. Yapılan testin sonucuna göre yumurtlama olup olmadığına karar verilir.

Progesteron hormon testinin yapılma amaçları arasında: 

  • Kısırlığın bazı nedenlerini tanımak ve yönetmek için. Adet döngüsü boyunca Progesteron seviyeleri değiştiği için, bu amaçla birden fazla ölçüm kullanılabilir
  • Bir kadının yumurtlama yapıp tamamlamadığını, oluştuğunu veya indüklenen yumurtanın başarısını izlemek için
  • Erken gebelikte, insan koryonik gonadotropin (hCG) testi ile birlikte ektopik veya başarısız bir gebelik teşhisine yardımcı olmak için
  • Plasenta ve fetüs sağlığının değerlendirilmesine yardımcı olmak için yüksek riskli bir gebeliği izlemek amacı ile
  • Erken oluşmuş bir gebeliği desteklemek için Progesteron enjeksiyonları alıyorsa, yerine koyma tedavisinin etkinliğini belirlemeye yardımcı olmak için
  • Gebe olmayan kadınlarda anormal uterin kanamanın nedeninin belirlenmesine yardımcı olmak için FSH, LH, hCG, tiroit testleri, pıhtılaşma testleri ve tam kan sayımı (CBC) gibi diğer testlerin yanı sıra Progesteron testi yapılmaktadır.

Normal progesteron değerleri nasıl olmalıdır?     

Progesteron hormonu değerleri, adet döneminin kaçıncı gününde yapıldığına göre değişiklik göstermektedir. Şayet adet döngüsünün ilk döneminde Progesteron testi yapılmış ise farklı bir sonuç, adet döngüsünün ikinci yarısında yapılmış ise farklı bir sonuç çıkmaktadır.   

Progesteron (PG, PGN) testi normal kabul edilen değerler

  • Erkeklerde: 1 ng/mL’nin altındadır.
  • Kadınlarda Yumurtlama öncesinde: 1 ng/mL’den daha az,
  • Adet döngüsünün ortasında: 5 – 20 ng/mL
  • Menopoz sonrasında: 1 ng/mL’den daha az
  • Hamileliğin ilk üçte birlik kısmında: 11,2 – 90 ng/mL
  • Hamileliğin ikinci üçte birlik kısmında: 25,6 – 89,4 ng/mL
  • Hamileliğin son üçte birlik kısmında: 48 – 300 (veya fazlası) ng/mL dir.
    Bu değerler, testi yapan laboratuara göre farklılık gösterebilmektedir.

Progesteron test sonuçlarının değerlendirilmesi

Progesteron test sonuçlarının yorumlanması, testin neden yapıldığına bağlıdır ve bir kadının adet döngüsünde veya gebelik noktasında bilgi sahibi olmasını gerektirir. Progesteron seviyeleri, genellikle bir yumurta yumurtalıktan salındığında yükselmeye başlar, birkaç gün yükselir ve sonra da erken gebelikle yükselmeye devam eder veya adet sürecini yeniden başlatmak için düşer.

Östrojen nedir? Ne işe yarar? Eksikliği ve fazlalığı ne tür sorunlar yaratır?

Progesteron seviyeleri aylık olarak yükselmez ve düşmezse, kadınlar yumurtlamayabilir veya düzenli adet olma süreleri göstermeyebilir. Bu kısırlık nedeni sayılır. Erken bir gebelik sırasında seviyeler normal şekilde yükselmezse, gebelik ektopik (dış gebelik) olabilir ve / veya başarısız olabilir.

Progesteron testine bakarak hamile olup olmadığınız anlayabilir misiniz? 

Progesteron seviyeleri normal olarak gebeliğin ilk 36-38 haftasında yükselir, sonrasında yeniden azalır. Gebelik, progesteron seviyeleri tarafından tek başına teşhis edilemez. Yalnızca hCG hCG gebelik hormonu hCG varlığı ya da idrarda gebelik teşhisi koyar. Progesteron seviyeleri veya yüksek progesteron düzeyleri tek başına gebeliği teşhis edemez ama şüphe dumanız için gerekçe olabilir. Progesteron kremi, doğurganlık veya gebelik sonuçlarını iyileştirmek için yumurtlamadan sonra kullanılamaz.

Progesteron yükselmesi ne anlama gelir, tehlikeli midir?

Progesteron yüksekliği hamilelik veya yumurtlamanın bir göstergesidir. Bu sebepler dışında progesteron yüksekliğinin altında genellikle önemli bir hastalık söz konusu olabilir. Ama tek başına progesteron yüksekliği ciddi bir tıbbi sorun değildir. Yukarıda belirtildiği gibi gebelikte progesteron seviyeleri doğal olarak artar. Bununla birlikte, yüksek progesteron seviyeleri, bu durumun bir sonucudur ve bu durumun bir nedeni değildir. Ayrıca, yüksek düzeyde progesteron, meme kanseri geliştirme riski ile ilişkilidir.

  • Hamilelik: Rahim duvarının kalınlaşmasına yardımcı olan progesteron, bu sayede rahim duvarını kalınlaştırarak hamileliğin oluşmasına katkı sağlar.
  • İlaçlar: Doğum kontrol hapları veya hormon tedavileri progesteron hormon seviyesinin yükselmesine sebep olmaktadır.
  • Bazı kanser türleri: Meme kanseri, böbrek üstü bezi kanseri, nadir olarak görülen bir yumurtalık kanseri türü olan koryonepitelyom, yağ yumurtalık tümörü progesteron hormonu seviyesinin yükselmesine sebep olur.
  • Konjenital Adrenal Hiperplazi: Böbreküstü bezlerinde oluşan bir hastalık olan konjenital adrenal hiperplazi, enzim eksiklikleri kaynaklı olarak gelişmektedir. Kilo kaybı, ergenliğe erken yaşta girilmesi gibi belirtilere yol açar.

Tüm bunların yanı sıra ayrıca progesteron yükseklik sebepleri arasında;

  • Bazı yumurtalık kistleri
  • Molar hamilelik olarak bilinen hayatı olmayan gebelikler
  • Progesteronun aşırı adrenal bezler tarafından aşırı üretilmesi.

Düşük progesteron seviyesi ne anlama gelir

Normal şartlarda progesteron hormonu hamilelik ve yumurtlama dışında düşük seviyede bulunmaktadır. Anormal bir şekilde progesteron düşüklüğü yumurtalıklarda herhangi bir hastalığın ve sorunun belirtisi olarak çıkmaktadır. Özellikle aşırı adet görme ve düzensiz adet olması progesteron seviyesinin bakılması için sebeplerdir.

  • Menopoz: Birçok hormon olayının düzensizleştiği menopoz döneminde progesteron hormonu düşüş göstermektedir.
  • Dış gebelik: Gebeliğin rahim dışına yerleşmesine dış gebelik denilmektedir. Genellikle yerleşme fallop tüplerine olur. Bu durumda da progesteron seviyesinde düşüş oluşmaktadır.
  • Fallop tüpü iltihapları: Herhangi bir darbe, travma, pelvik bölgeye yapılmış herhangi bir cerrahi müdahale, fallop tüpünde oluşmuş doğumsal anomaliler gibi sebeplerden dolayı fallop tüpü iltihapları görülebilmektedir, buna bağlı olarak progesteron hormon seviyesi düşüş gösterebilir.
  • Yumurtalıklar ile alakalı sorunlar: Progesteron seviyesinin düşmesi, bazı durumlarda yumurtalıkların olgunlaşmamış yumurta üretimine sebep olabilmektedir. Yumurtalıklarda oluşabilecek, yumurtalık kistleri, çikolata kistleri, polikistik over sendromu gibi hastalılarda hem progesteron seviyesi düşer hem de yumurtlama meydana gelmez.

Polikistik over sendromu nedir? Nedenleri, belirtileri ve tedavisi

  • Gebeliğin düşük ile sonuçlanması: Düşükte ilk belirti vajinal kanam ve lekelenmelerdir. Bebeğin alınması veya düşüğün gerçekleşmesi ile progesteron seviyesi de düşer.
  • Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi): Bazı gebelerde, yüksek tansiyon ile beraber idrarda protein atılması ile karakterize bir rahatsızlık olan gebelik zehirlenmesinde de progesteron hormon seviyesi düşük bulunmaktadır.

Ayrıca;
• Hamilelikte geç toksemi
• Menstruasyon eksikliği (amenorrhea)
• Turner sendromu
• Sigara kullanımıProgesteron seviyeleri, sadece bir fetüsünkinden, çoğul (ikizler, üçüzler vb.) içeren gebeliklerde doğal olarak daha yüksek olacaktır.

Gebelikte Progesteron yükselmesi ve düşmesi   

Gebelik döneminde, normal progesteron seviyesi yükselmektedir. Bu değerler hamilelik sürecinde şu şekilde yükseliş gösterir.

  • Hamileliğin ilk üçte birlik kısmında: 11,2 – 90 ng/mL
  • Hamileliğin ikinci üçte birlik kısmında: 25,6 – 89,4 ng/mL
  • Hamileliğin son üçte birlik kısmında: 48 – 300 (veya fazlası) ng/mL dir.

Gebelik döneminde progesteron seviyesinin düşmesi ise genellikle altta yatan hastalıklardan kaynaklanmaktadır. Gebelik sürecinde oluşabilen Cushing sendromu ve antrenogenital sendrom tarzı rahatsızlılardan kaynaklı bir düşüş de söz konusu olabilir.

Progesteron hormonu ilaç olarak ne zaman alınmalı?

Progesteron ya tek başına ya da östrojen ile kombinasyon halinde kadınlar tarafından oral kontraseptif olarak (Hap şeklinde) alınır. Bu yumurtlamayı önleyerek, gebeliği önlemede %100 etkilidir. Progesteron kadınlarda menopoz semptomlarını gidermek için hormon replasman tedavisinde de kullanılır.

Hormon replasman tedavisinde genellikle menopoz semptomlarının tedavisinde ve bazı hastalıkların ortaya çıkma riskini azaltmak için kullanılan östrojen bulunur. Bununla birlikte, östrojen aynı zamanda uterusun astarının anormal kalınlaşmasına neden olabilir ve rahim kanseri gelişme riskini arttırır.

Anormal adet kanaması nedir, nedenleri ve tedavisi

Progesteron bu kalınlaşmayı önlemeye yardımcı olur ve rahim kanseri gelişme riskini azaltır. Progesteron, normal periyotları olan doğum öncesi yaştaki kadınlarda adet dönemin başlatmak için kullanılır ve daha sonra adeti durdurur. Progesteron, progestin (kadın hormonları) adı verilen bir ilaç grubunda yer alır. Uterusta östrojen miktarını azaltarak hormon replasman tedavisinin bir parçası olarak çalışır. Bazı kadınlarda eksik olan doğal progesteronun yerine geçerek adetin düzenli olmasına yardım eder.

Progesteron hormonu nasıl kullanılmalıdır?

Progesteron hormonu genellikle ağız yoluyla alınması için kapsül olarak üretilir. Genellikle akşamları veya yatmadan önce günde bir kez alınır. Progesteronunuz, ilacı almadığınız zaman 16 ila 18 arasında progesteron ilacı kullandığınızda ise 10 ila 12 arasında değişen bir değerde seyreder. Doktorunuz progesteronu ne zaman alacağınızı size söyleyecektir. Progesteronu almayı hatırlamanıza yardımcı olması için, akşamları aynı saatte alın ve reçetedeki talimatları dikkatle şekilde okuyun. İyi hissettiğiniz zaman ilacınızı kesmeyi ve doktorunuzla konuşmadan progesteronu almayı bırakmayın.


Kaynaklar: 
1- Progesterone
2- Progesterone test
3- Progesterone in Pregnancy

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla