Progesteron nedir? Gebelikte yükselmesi veya düşmesi tehlikeli midir?

Kategori: Hormonlar, Kadın Hastalıkları, Önemli Testler Print

Progesteron, hamile kalma, hamileliğin erken evreleri ve adet sürecinde önemli rol oynayan hormonlardan biridir. Erkeklerde de bulunsa da aslında kadın cinsiyet hormonudur. Meme dokusunun büyümesinden gebelikte düşüğün önlenmesine kadar pek çok önemli görevi vardır. Hamile kalmakta sorun yaşayan, gebelikte düşük riski taşıyan ya da dış gebelik şüphesi bulunan hastalarda progesteron seviyesinin ölçülmesi gerekebilir. Hormon replasman tedavisinde östrojenin yan etkilerini azaltmak için, adet düzensizliğinde, vajinal kanama tedavisinde ve adet öncesi sendromun semptomlarını azaltmak için progesteron ilacı kullanmak gerekebilir. Baş ağrısı, baş dönmesi, memede hassasiyet veya ağrı, mide bulantısı ve kusma gibi yan etkilere neden olabilir.

Progesteron nedir?

Progesteron, yumurtalıkta salgılanan östrojen ile birlikte iki kadın cinsiyet hormunundan biridir. Adet döngüsünde ve hamileliğin erken evrelerinde önemli rol oynar. Yumurtalıklarda progesteron salgılanmasından sorumlu bez korpus luteumdur. Bu bez, her yumurtlama sürecinde yumurta salınımından sonra oluşan ve döllenme olmazsa bozulan geçici bir bezdir. Eğer salınan yumurta döllenirse progesteron gebelik için vücudu hazırlar. Bu hormon ayrıca adrenal bezler ve plasenta tarafından da üretilebilir.

Gebelik ve hormonlar: Etkileri yarattıkları sorunlar ve çözüm önerileri

Progesteron, muhtemel bir gebelik için rahim içi zarını (endometriyum) ve astarını (uterus) hazırlar, oluşabilecek komplikasyonları önler ve doğuma kadar gebeliğin güvenli geçmesine katkıda bulunur. Vücutta progesteron düzeylerinin değişmesi adet dönemlerinde sorunlara ve menopoz semptomlarına yol açabilir. Erkeklerde de adrenal bezler ve testisler tarafında progesteron üretilir, ancak kadınlara göre daha azdır.

Progesteron hormonu görevleri 

  • Ergenlikten itibaren meme dokusunun büyümesini uyarır.
  • Vücudu hamileliğe hazırlar.
  • Hamilelik sürecinde östrojen hormonunun yardımı ile kalınlaşan endometriumu (dölyatağının iç tabakası) beslemek için kan damarlarını uyarır. Böylece endometrium gelişmekte olan embriyoya besin sağlar.
  • Dölyatağı kaslarının kasılmasını önleyerek, düşük oluşmasına engeller
  • Hamileliğin sürekliliğine yardımcı olur.
  • Doğum sonrası annenin göğüslerinden süt salgılanmasını sağlar
  • Kolajen üretimini destekleyerek derinin esnekleşmesine yardımcı olur.

Hipofiz nedir? Ne işe yarar? Hipofiz bezi hastalıkları ve tümörü

Progesteron testi nedir, niçin yapılır? 

Progesteron testi, vücutta progesteron hormon seviyesini ölçmek amacı ile yapılan basit bir kan testidir. Gebeliğin durumu ve kadının sağlığı ile ilgili çok önemli bilgiler verir.

Her ay yumurtlama sürecinde ve vücut hamile kalmaya hazır olduğunda, progesteron seviyesi yükselir. Hamilelik gerçekleşmezse, progesteron düşer ve adet başlar. Hamilelik gerçekleşirse progesteron yükselmeye devam ederek normal seviyenin yaklaşık 10 katına çıkar.

Progesteron hormon testi neden yapılır?

Doktorunuz aşağıdaki nedenlerle progesteron ölçümü isteyebilir:

  • Hamile kalmakta sorun yaşayan kadınlarda yumurtlama olup olmadığını ölçmek ve zamanını öğrenmek
  • Hamilelikte düşük veya komplikasyon riski varsa plasenta ve fetüs sağlığını değerlendirerek takibini yapmak
  • Dış gebelik teşhisi koymak

Hemogram nedir? Tam kan sayımı testi değerleri ne olmalı?

Normal progesteron değerleri ne olmalı?     

Progesteron test sonuçları cinsiyete, yaşa, adet döngüsüne ve gebeliğe bağlı olarak değişebilir. Örneğin progesteron seviyesi her adet döngüsünün başında düşüktür, yumurtlamadan birkaç gün sonra zirve yapar ve eğer hamilelik olmazsa tekrar düşer. Progesteron seviyeleri ng/mL (mililitrede nanogram) olarak ölçülür.

Progesteron (PG, PGN) testi normal kabul edilen değerler

  • Erkeklerde: 1 ng/mL’nin altındadır.
  • Kadınlarda Yumurtlama öncesinde: 1 ng/mL’den daha az,
  • Adet döngüsünün ortasında: 5 – 20 ng/mL
  • Menopoz sonrasında: 1 ng/mL’den daha az
  • Hamileliğin ilk üç ayında: 11,2 – 90 ng/mL
  • Hamileliğin ikinci üç ayında: 25,6 – 89,4 ng/mL
  • Hamileliğin son üç ayında: 58 – 214 ng/mL dir.

Bu değerler, testi yapan laboratuvara göre farklılık gösterebilmektedir.

Progesteron testi sonuçları

Test sonuçları normal aralıkların dışındaysa anormal olarak kabul edilir. Ancak progesteron seviyeleri gün boyunca dalgalanabilir. Anormal test sonucunun bir sağlık sorununu işaret edebilmesi için seviyenin çok düşük ya da çok yüksek olması gerekir.

Östrojen nedir? Ne işe yarar? Eksikliği ve fazlalığı ne tür sorunlar yaratır?

Test sonuçlarınızı doktorunuzla birlikte değerlendirmeniz uygun adımları takip edebilmenize yardımcı olur. Gerekli durumlarda doktorunuz başka kan testleri, idrar testleri, ultrason gibi ek testler isteyebilir.

Progesteron yüksekliği neden olur?

Yüksek progesteron tek başına sağlık sorunlarına neden olmaz, ancak başka bir sorunun seviyeyi yükselttiğinin bir işaretidir. Progesteron yüksekliğine neden olabilen durumlar şöyledir:

  • Hamilelik
  • Yumurtalık kisti
  • Yumurtalık kanseri
  • Çoğul gebelik
  • Mol gebeliği (rahimde bebek yerine anormal doku büyümesidir. Gebelik belirtilerine neden olabilir)
  • Konjenital adrenal hiperplazi (Adrenal bezlerin aşırı androjen ürettikleri genetik bir hastalık)
  • Adrenal bezlerde bozukluk

Tümör nedir? Benign ve malign tümörlerin özellikleri ve belirtileri

Progesteron yüksekliği belirtileri

  • Göğüslerde hassasiyet veya şişme
  • Vücutta ödem
  • Anksiyete veya depresyon
  • Tükenmişlik
  • Libido düşüklüğü (cinsel dürtüde azalma)
  • Kilo almak
  • Bacaklarda rahatsızlık veya ağrı

Düşük progesteron seviyesi neden olur?

  • Yumurtalıkların olması gerektiği gibi çalışmaması (yumurtlayamama)
  • Dış gebelik
  • Düşük ya da cenin ölümü
  • Hipotiroidizm (tiroid bezinin yeterli çalışmaması)
  • Kortizol seviyesi yüksekliği
  • Hiperprolaktinemi (hipofiz bezinin fazla prolaktin üretmesi)
  • Kolesterol düşüklüğü

Polikistik over sendromu nedir? Nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Normal koşullarda gebelik döneminde progesteron seviyesi yükselir. Eğer seviye normalin altındaysa Cushing sendromu veya antrenogenital sendrom gibi bazı sorunlardan şüphelenmek gerekebilir.

Progesteron düşüklüğü belirtileri

Gebelik dışında progesteron düşüklüğü belirtileri

  • Anormal vajinal kanama
  • Adet düzensizliği
  • Kaygı, depresyon gibi ruh hali değişiklikleri
  • Vücutta ödem ve şişkinlik
  • Göğüslerde hassasiyet
  • Migren veya baş ağrısı
  • Cinsel isteksizlik
  • Sıcak basması

Gebelikte progesteron düşüklüğü belirtileri

  • Lekelenme ve karın ağrısı
  • Tekrarlayan düşük
  • Sık sık kan şekerinin düşmesi
  • Sürekli halsizlik
  • Vajinal kuruluk

Progesteron ne zaman kullanılır?

Progesteron hormonu ilaç olarak ne zaman alınmalı?

Progesteron eczanelerde jelatinize kapsül, vajinal, tablet, vajinal fitil ve enjeksiyon formunda bulunabilir. Genellikle aşağıdaki durumlarda kullanılır:

  • Hormon replasman tedavisi: Progesteron, menopoz semptomlarının tedavisinde uygulanan hormon replasman tedavisinin bir parçası olarak kullanılır. Tedavide kullanılan östrojen uterus astarının anormal kalınlaşmasına ve rahim kanseri riskinde artışa neden olabilir. Progesteron bu kalınlaşmayı önleyerek kanser riskini azaltır.
  • Adet düzensizliğinde: Henüz menopoza girmemiş ancak progesteron eksikliği nedeniyle adet görmeyen kadınların yeniden adet görmesine yardımcı olur.
  • Hormonal dengesizlikle ilişkili anormal vajinal kanamanın tedavisinde kullanılır.
  • Adet öncesi sendromun şiddetli semptomlarını azaltmaya yardımcı olur.

Anormal adet kanaması nedir, nedenleri ve tedavisi

Progesteron nasıl kullanılır?

  • Adet dönemlerini yeniden başlatmak için: Progesteron hapı (mikronize progesteron-90 mg) ya da vajinaya jel formunu uygulamak etkili olabilir.
  • Hormon replasman tedavisinde: Tedavide östrojenin yan etkilerinden korunmak için Mikronize progesteron kullanılabilir (östrojenle birlikte günde 200 mg)
  • Kadınlarda kısırlık tedavisinde: İntravajinal progesteron jeli, kas içine enjeksiyon (her gün 50-100 mg) veya hap olarak kullanılabilir (30 gün boyunca günde 300 mg)
  • Meme ağrısı: İntravajinal progesteron jeli kadınlarda meme ağrısını ve hassasiyetini azaltabilir.
  • Menopoz belirtileri: Üst kollar, uyluklar veya göğüsler e uygulanan progesteron kremi, menopoz belirtilerini azaltabilir.
  • Erken doğum riski: Vajinaya uygulanan progesteron jeli doğumu geciktirme tedavisi (tokolitik tedavi) ile birlikte etkili olabilir (28 günlük döngünün 19.- 25. günleri arasında 4 gram)
  • Düşük riski: Ağızdan alınan progesteron hamilelik sırasında kanaması olan hastalarda düşük riskini azaltabilir.

Progesteronu mutlaka doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın. Kullandığınız süre boyunca düzenli meme muayenesi yapmayı ihmal etmeyin. Hamileyseniz, emziriyorsanız, anormal vajinal kanamanız, meme kanseri öykünüz, karaciğer hastalığınız veya yakın zamanda kalp krizi, felç veya kan pıhtısı öykünüz varsa progesteron kullanmayın. Progesteron kullanmak kanda pıhtışalma, felç, kalp krizi veya meme kanseri riskini artırabilir.

Progesteron yan etkileri

Yaygın yan etkiler

  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi
  • Memede hassasiyet veya ağrı
  • Mide bulantısı ve kusma
  • İshal veya kabızlık
  • Sıcak basması
  • Titreme
  • Yorgunluk, uyuşukluk
  • Kas, eklem veya kemik ağrısı
  • Endişe, sinirlilik gibi ruh hali değişiklikleri
  • Hapşırma ve burun akıntısı
  • Eklem ağrısı
  • Ateş, öksürük, ses kısıklığı gibi soğuk algınlığı veya grip benzeri semptomlar
  • Vajinal akıntı
  • İdrar yapma sorunları
  • Mide ekşimesi
  • Ellerde ayaklarda şişme

YAZIYI PAYLAŞ

YORUMUNUZ VAR MI?

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Tüm yorumları gör
Araç çubuğuna atla