PSA Testi Nedir? Yüksek PSA Her Zaman Prostat Kanseri Anlamına Gelir mi?

PSA testi, prostat sağlığının değerlendirilmesinde kullanılan kan testlerinden biridir. Prostat kanseri denildiğinde sıkça gündeme gelse de PSA yalnızca kansere özgü bir belirteç değildir. Prostatın iyi huylu büyümesi, prostat dokusundaki inflamasyon, bazı enfeksiyonlar ve prostata yönelik işlemler de kandaki PSA değerini etkileyebilir. Bu nedenle laboratuvar sonucunda yüksek bir PSA değeri görülmesi tek başına prostat kanseri tanısı anlamına gelmez.

Aynı şekilde düşük bir PSA değeri de prostat kanseri ihtimalini tamamen ortadan kaldırmaz. Güncel yaklaşım PSA’yı tek bir rakam üzerinden değil, kişinin diğer klinik özellikleriyle birlikte değerlendirmektir.

PSA Nedir?

PSA’nın açılımı Prostat Spesifik Antijen’dir. Prostat bezindeki hücreler tarafından üretilen bir proteindir. PSA’nın önemli bir bölümü seminal sıvıda bulunur. Küçük bir miktarı ise kan dolaşımına geçer. Kan örneği alınarak bu miktar laboratuvarda ölçülebilir. Sonuç çoğunlukla ng/mL birimiyle belirtilir.

PSA prostata özgü bir belirteçtir ancak prostat kanserine özgü değildir. Başka bir ifadeyle PSA’nın yükselmiş olması prostatta bir değişiklik olabileceğini gösterebilir fakat bu değişikliğin nedenini tek başına açıklamaz.

PSA Testi Neden Yapılır?

PSA farklı klinik amaçlarla kullanılabilir. Bunlardan biri prostat kanseri açısından risk değerlendirmesidir. Henüz herhangi bir yakınması olmayan bazı erkeklerde yaş, aile öyküsü ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak PSA değerlendirmesi gündeme gelebilir.

PSA ayrıca prostat kanseri tanısı konmuş hastaların takibinde de kullanılan önemli bir belirteçtir. Tedavi sonrasında PSA’nın nasıl değiştiği uygulanan tedavinin türüne göre değerlendirilir. İyi huylu prostat büyümesi bulunan erkeklerde de PSA düzeyi prostat hacmi ve hastalığın özellikleri hakkında değerlendirmeye katkı sağlayabilir.

PSA Kaç Olmalıdır?

Geçmişte PSA açısından sık kullanılan yaklaşım 4 ng/mL sınırıydı. Buna göre 0–4 ng/mL arasındaki değerler normal, 4 ng/mL üzerindeki değerler ise anormal olarak değerlendiriliyordu. Günümüzde bu kadar kesin bir ayrım kullanılmamaktadır.

PSA sürekli değişen bir biyolojik değerdir. Prostat kanseri riski PSA yükseldikçe genel olarak artabilir ancak kanser belirli bir PSA değerinin üzerinde başlayan bir hastalık değildir.

PSA değeri 4 ng/mL’nin altında olan bir erkekte de prostat kanseri bulunabilir. Buna karşılık PSA değeri 4 ng/mL’nin üzerinde olan birçok erkekte kanser olmayabilir.
Sonucun yorumlanmasında yaş, prostat hacmi, önceki PSA ölçümleri, aile öyküsü, kullanılan ilaçlar ve diğer klinik bulgular önem taşır.

PSA Neden Yükselir?

PSA yüksekliğinin tek nedeni prostat kanseri değildir. Yaşla birlikte prostat bezinde iyi huylu büyüme meydana gelebilir. Prostat dokusunun miktarı arttıkça kandaki PSA düzeyi de yükselebilir. Prostatit ve özellikle ateşle seyreden üriner sistem enfeksiyonları PSA değerinde geçici artışlara neden olabilir.

İdrarın yapılamadığı akut üriner retansiyon da PSA’yı etkileyebilir. Prostat biyopsisi gibi prostat dokusuna doğrudan müdahale edilen işlemlerden sonra PSA bir süre yüksek ölçülebilir. Finasterid veya dutasterid gibi iyi huylu prostat büyümesi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar ise PSA düzeyini azaltabilir. Bu nedenle PSA değerlendirilirken kullanılan ilaçların bilinmesi önemlidir.

PSA Yüksekliği Prostat Kanseri Demek midir?

Hayır. PSA değerinin yüksek çıkması prostat kanseri olasılığının değerlendirilmesini gerektirebilir ancak kanser tanısını tek başına koymaz. Örneğin prostat hacmi oldukça büyük olan bir erkekte PSA’nın yükselmesinin nedeni iyi huylu prostat dokusu olabilir.

Benzer şekilde yakın zamanda geçirilen bir enfeksiyon PSA sonucunu değiştirebilir.
Bu nedenle tek bir laboratuvar sonucundan doğrudan kanser sonucu çıkarmak yerine PSA’nın hangi koşullarda ölçüldüğünün ve kişide başka hangi risk faktörlerinin bulunduğunun değerlendirilmesi gerekir.

Yüksek PSA Sonrasında Ne Yapılır?

İlk kez yüksek PSA saptandığında her hastada doğrudan prostat biyopsisine geçilmez. Bazı durumlarda PSA’nın standart koşullarda tekrar ölçülmesi uygun olabilir. Özellikle orta düzeyde bir yükselme varsa ölçümü etkileyebilecek geçici faktörler gözden geçirilir. Daha sonraki değerlendirmede prostatın büyüklüğü, parmakla prostat muayenesi, aile öyküsü ve önceki PSA değerleri dikkate alınabilir.

Prostat hacminin bilinmesi PSA yoğunluğu adı verilen hesaplamanın yapılmasına da olanak sağlar. Klinik şüphe devam ediyorsa multiparametrik prostat MRG kullanılabilir.

PSA Yüksekliğinde Prostat MRG Neden Kullanılır?

Multiparametrik prostat MRG, prostat dokusunun ayrıntılı olarak değerlendirilmesini sağlayan görüntüleme yöntemidir. Özellikle klinik açıdan anlamlı prostat kanseri açısından şüpheli alanların belirlenmesinde kullanılabilir.

MRG’de saptanan bölgeler PI-RADS adı verilen sistemle sınıflandırılır. Yüksek PI-RADS değerleri kanser açısından daha fazla şüphe oluşturabilir ancak MRG tek başına kanser tanısı koymaz. Şüpheli bir alan bulunması ve biyopsi kararı verilmesi durumunda bu bölgeden hedefli doku örnekleri alınabilir.

PSA Yüksekse Mutlaka Biyopsi Yapılır mı?

Hayır. Biyopsi kararı yalnızca PSA’nın belirli bir sayının üzerinde olmasına dayandırılmaz.
PSA’nın tekrar ölçümü, prostat hacmi, PSA yoğunluğu, prostat muayenesi, MRG bulguları, aile öyküsü ve kişinin genel risk özellikleri birlikte değerlendirilir.

Biyopsi gerekli görülürse prostat dokusundan örnekler alınır ve patoloji laboratuvarında incelenir. Prostat kanserinin kesin tanısı gerektiğinde temel olan işlem, alınan dokunun histopatolojik değerlendirmesidir.

PSA Testi Öncesinde Nelere Dikkat Edilir?

PSA özellikle daha önce yüksek bir sonuç nedeniyle tekrar ölçülecekse test koşullarının mümkün olduğunca benzer olması yararlı olabilir. Yakın zamanda geçirilen idrar yolu enfeksiyonu, prostat biyopsisi veya başka bir ürolojik işlem varsa değerlendirmeyi yapan hekime bildirilmelidir. Kullanılan ilaçlar da önemlidir.

PSA’yı daha düşük göstermek amacıyla ilaçların kendi kendine bırakılması veya değiştirilmesi doğru değildir. Amaç PSA değerini değiştirmek değil, kişinin gerçek klinik durumunu mümkün olduğunca doğru değerlendirmektir.

PSA Değerlendirmesi Hangi Uzmanlık Alanına Girer?

PSA prostatla ilişkili bir laboratuvar belirteci olduğu için değerlendirilmesi Üroloji uzmanlık alanına girer. Özellikle PSA yüksekliğinde yalnızca laboratuvar sonucuna bakılması yerine kişinin yaşı, aile öyküsü, önceki PSA sonuçları, prostat büyüklüğü ve gerekli diğer incelemelerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Herhangi bir şehirde yaşayan kişi, prostat sağlığı veya PSA yüksekliği gibi bir konuda bilgi ararken bulunduğu bölgedeki üroloji uzmanlarını araştırabilir. Örneğin İzmir’de yaşayan kişiler internette İzmir ürolog veya İzmir üroloji doktoru gibi arama ifadelerini kullanabilir. Bu tür aramalarda hekimin Üroloji uzmanlığı, akademik geçmişi, mesleki çalışma alanları, hasta kabul ettiği sağlık kuruluşu ve güncel iletişim bilgilerinin nesnel kaynaklardan kontrol edilmesi yararlı olabilir.

İnternet aramalarında karşılaşılan sıralama veya görünürlük tek başına herhangi bir hekimin diğerlerinden daha uygun, daha başarılı veya daha deneyimli olduğu anlamına gelmez. Sağlık hizmetiyle ilgili değerlendirmelerde kişinin sağlık durumu, araştırılan sorun ve ihtiyaç duyulan uzmanlık alanı esas alınmalıdır.

PSA Hakkında Sık Sorulan Sorular

PSA 4’ün üzerindeyse kanser midir?

Hayır. PSA yüksekliğinin iyi huylu prostat büyümesi, prostatit ve enfeksiyon gibi farklı nedenleri olabilir.

PSA normal ise prostat kanseri olmaz mı?

Hayır. Düşük PSA prostat kanseri ihtimalini azaltabilir ancak tamamen ortadan kaldırmaz.

PSA testi için aç olmak gerekir mi?

PSA ölçümü için genel olarak açlık şart değildir. Aynı zamanda başka kan testleri yapılacaksa bu testlere göre farklı hazırlık gerekebilir.

PSA yüksekliğinde MRG yapılır mı?

Kişinin klinik riskine göre multiparametrik prostat MRG değerlendirmeye eklenebilir.

PSA yüksekse doğrudan biyopsi yapılır mı?

Her zaman değil. Biyopsi kararı PSA’nın yanı sıra MRG, PSA yoğunluğu, muayene ve diğer risk faktörlerinin birlikte değerlendirilmesiyle verilir.

YORUMUNUZ VAR MI?

Label

İsim*

Email*

Δ

Label

İsim*

Email*

Δ

0 Yorum

Inline Feedbacks

Tüm yorumları gör