‘Doğal’ Takviyelerde İlaç Etkileşimi: Eczacının En Sık Gördüğü 5 Kombinasyon

‘Bitkisel, yani zararı olmaz.’ Eczane tezgâhında en sık duyduğumuz cümlelerden biri bu. Oysa bitkisel ürünler ve gıda takviyeleri de vücutta ilaçlarla aynı yolları kullanır. Aynı enzimlerle parçalanırlar, aynı bölgelerden emilirler. Bu yüzden düzenli ilaç kullanan biri için ‘doğal’ bir takviye, ilacın etkisini azaltabilir, artırabilir ya da laboratuvar sonuçlarını yanıltabilir.

Aşağıda, eczanede en sık karşılaştığımız beş kombinasyonu ve her biri için pratik önerileri bulabilirsiniz.

1. Sarı kantaron + doğum kontrol hapı, antidepresan ve kan sulandırıcılar

Sarı kantaron (St. John’s wort), karaciğerdeki CYP3A4 enziminin ve bağırsaktaki P-glikoprotein taşıyıcısının etkinliğini artırır. Sonuçta birçok ilaç vücuttan normalden hızlı atılır ve kandaki düzeyi düşer.

• Doğum kontrol hapları: Etkinlik azalabilir; ara kanama ve istenmeyen gebelik bildirilmiştir.
• Varfarin, siklosporin ve bazı HIV ilaçları: Etki azalabilir.
• SSRI grubu antidepresanlar: Birlikte kullanımda serotonin sendromu riski vardır.

Sarı Kantaron Pulmoner Hipertansiyon Riskini Arttırıyor ve Kanser İlaçlarının Etkisini Azaltıyor!

2. Ginkgo biloba + aspirin, varfarin ve diğer kan sulandırıcılar

Kontrollü çalışmalarda standart ginkgo ekstresinin aspirin ya da varfarinle birlikte kullanıldığında pıhtılaşmayı belirgin şekilde etkilemediği görülmüştür. Ancak kan sulandırıcı kullananlarda kanama olguları bildirilmiştir ve nadir, öngörülemeyen bir kanama riski tamamen dışlanamamaktadır. Ürünler arasında ekstre kalitesi de büyük farklılık gösterir.

3. Yüksek doz zerdeçal (kurkumin) takviyeleri + kan sulandırıcılar

Kurkumin, laboratuvar çalışmalarında trombosit kümelenmesini azaltıcı etki göstermiştir. Fransa’da, varfarinle aynı gruptan bir K vitamini antagonisti kullanan hastada zerdeçal kullanımıyla birlikte INR değerinin yükseldiği bir olgu bildirilmiştir. Kanıt düzeyi olgu bildirimi düzeyindedir, ama dikkat gerektirir. Mutfakta baharat olarak kullanılan miktar ile kapsül halindeki konsantre takviye aynı şey değildir.

Fitoterapinin önemi ve bu alandaki bilimsel gelişmeler

4. Kalsiyum, demir, magnezyum ve çinko + tiroid ilacı ve bazı antibiyotikler

Bu mineraller bazı ilaçlara bağırsakta bağlanır ve ilacın emilimini azaltır. En sık gördüğümüz örnekler:

• Levotiroksin: Kalsiyum ve demir takviyeleriyle birlikte alındığında emilim belirgin şekilde azalabilir. Tiroid değerleri “nedensiz” bozulabilir.
• Tetrasiklin ve kinolon grubu antibiyotikler: Mineral içeren takviyeler ve antasitlerle birlikte alındığında tedavi başarısız olabilir.

5. Yüksek doz biotin + laboratuvar testleri

Bu bir ilaç etkileşimi değil, ama en sık atlanan durumlardan biri. Saç, cilt ve tırnak takviyelerinde sık bulunan yüksek doz biotin, biotin-streptavidin yöntemiyle çalışan bazı immünolojik testlerde yanlış sonuçlara yol açabilir. Etkilenebilen testler arasında tiroid hormonları (TSH, serbest T4) ve kalp krizi tanısında kullanılan troponin vardır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) bu konuda uyarı yayımlamıştır.

Alternatif Tıbbı Tercih Eden Kanser Hastalarında Ölüm Riski Dört Kat Artıyor!

Hekim ve eczacı için tek soru

Bu etkileşimlerin büyük kısmı tek bir soruyla önlenebilir: “İlaçlarınızın dışında kullandığınız bitkisel ürün, vitamin ya da takviye var mı?”

Hastalar çoğu zaman takviyeleri “ilaç” olarak görmediği için kendiliğinden söylemez. Bu sorunun reçete yazılırken, ilaç verilirken ve tahlil istenirken rutin olarak sorulması, hasta güvenliği için en kolay ve en etkili adımlardan biridir.

Kısaca

• Sarı kantaron + doğum kontrol hapı, SSRI, varfarin: İlaç etkisinde azalma, serotonin sendromu. Hekime danışmadan kullanılmamalı.
• Ginkgo + kan sulandırıcılar: Nadir kanama riski. Hekimle görüşülmeli, ameliyat öncesi bildirilmeli.
• Yüksek doz kurkumin + varfarin: INR yükselmesi. Hekime danışılmalı, INR takibi.
• Mineral takviyeleri + levotiroksin ve antibiyotikler: Emilimde azalma. Doz arası en az 4 saat.
• Yüksek doz biotin + laboratuvar testleri: Yanlış tahlil sonucu. Tahlil öncesi hekime bildirilmeli.

Geleneksel Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları ve Hekim Davranışı

Kaynaklar

1. Izzo AA, Ernst E. Interactions between herbal medicines and prescribed drugs: an updated systematic review. Drugs. 2009;69(13):1777–1798.
2. Markowitz JS, Donovan JL, DeVane CL, et al. Effect of St John’s wort on drug metabolism by induction of cytochrome P450 3A4 enzyme. JAMA. 2003;290(11):1500–1504.
3. Bone KM. Potential interaction of Ginkgo biloba leaf with antiplatelet or anticoagulant drugs: what is the evidence? Mol Nutr Food Res. 2008;52(7):764–771.
4. Daveluy A, Géniaux H, Thibaud L, et al. Probable interaction between an oral vitamin K antagonist and turmeric (Curcuma longa). Therapie. 2014;69(6):519–520.
5. Singh N, Singh PN, Hershman JM. Effect of calcium carbonate on the absorption of levothyroxine. JAMA. 2000;283(21):2822–2825.
6. U.S. Food and Drug Administration. The FDA Warns that Biotin May Interfere with Lab Tests: FDA Safety Communication. 2017, güncelleme 2019.

YORUMUNUZ VAR MI?

Label

İsim*

Email*

Δ

Label

İsim*

Email*

Δ

0 Yorum

Inline Feedbacks

Tüm yorumları gör