Bebek beslenmesinde ek gıdaya ne ile başlanmalı, neye dikkat etmeli?

Kategori: Bebek Sağlığı, Beslenme ve Diyet Print

takviye-gidaya-yeni-yas-siniri-bebek-mamaAnne sütü bebekle anne arasında özel bir sevgi bağının kurulmasını sağlıyor. Bebeğin anne sütü haricinde ek besinlere geçeceği zaman ise sağlıklı beslenme alışkanlığını kazanması ve hastalıklardan koruması için bazı önemli noktalara dikkat edilmesi gerekiyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uz. Dr. Eda Durmuş, bebeklerde ek besinlere geçiş dönemi ve alınması gereken önlemler hakkında bilgi verdi.

Bebek yutma ve çiğneme işlemini yapabildiği zaman ek gıdaya geçilebilir

Yalnızca anne sütü ile beslenen bebeklerde ek besinlere en erken 6. ayda başlanır. Bununla birlikte ek besine geçilirken bebekte bazı gelişmelerin de takip edilmesi gerekir. Bebeğin başını dik tutması, oturabilmesi, el ve göz uyumunun gelişmiş olması gerekmektedir. Bebekler ilk aylarda besinleri dilleri ile itebilir, bu normal ve zaman içinde kaybolacak bir harekettir. Bununla birlikte ağız açma, yutma ve çiğneme uyumu gelişmektedir. Bebeklerin beslenme durumu en iyi tartı alımları ile değerlendirilir. Bu nedenle bebek düzenli sağlık kontrolüne götürülmelidir. Bu dönemde çocuğa verilen ek besinlerin anne sütünün tamamlayıcısı olduğu unutulmamalıdır.

Yeni besinleri bebek açken deneyin

Ek besinlere başlanırken dikkat edilmesi gereken önemli detaylar bulunmaktadır. İlk kez denenecek yiyeceklerin bebek açken ve öğle öğününde verilmesine dikkat edilmelidir. Ek besinlere teker teker ve az miktarda başlanmalı, bebeğin alımına göre arttırılmalıdır. Her yeni başlanan gıda sonrası bebekte ishal, döküntü, kusma olup olmadığının kontrol edilmesi unutulmamalıdır. Bebek istemediği bir besine zorlanmamalı, belli bir ara sonrasında gıda yeniden denenmelidir. Ek gıdalara yoğurt, meyve püresi gibi tekli besinlerle başlanmalı daha sonra karışımlara geçilmelidir.

Bebeklerde sağlıklı beslenme nasıl olmalı? İşte uzman görüşleri…

Tüm besinlerin kaşık ile verilmesine özen gösterilmelidir. Bu süreçte kesinlikle biberon kullanılmamalıdır. Her zaman doğal ve taze besinler tercih edilmelidir. Beslenme aceleye getirilmemelidir. Hızlı ya da fazla beslenen bebeklerin kusacağı göz önüne alınmalıdır.

Tamamlayıcı beslenmeye, ek gıdaya; erken ve geç başlamanın dezavantajları

  • Tamamlayıcı besinlere erken başlama ile anne sütü verimi ve anne sütü verme süresi azalır.
  • Tamamlayıcı besinler önemli bir bulaşma kaynağı olduğu için bu besinlere erken başlama ile anne sütündeki koruyucu etmenler daha az alınır. Bu nedenle bebeklerde hastalık görülme oranı ve bu hastalıklara bağlı ölüm riski artar.
  • Tamamlayıcı besinlerin besin değerleri anne sütüne göre daha düşüktür ve anne sütünün yerine geçemezler.
  • Tamamlayıcı besinlere erken başlama sonucunda anne sütü ile beslenme süresinin kısalması, bebeğin anne sütünden yararlanmamasına neden olur.
  • Tamamlayıcı besinlere erken başlanması ve anne sütü ile birlikte aynı öğünde kullanılması anne sütündeki demir, çinko gibi birçok besin öğesinin emilimini azaltır.
  • Tamamlayıcı besinlere erken başlanması sonucu atopik hastalıklar, astım, tip 1 diyabet, alerjik hastalıkların, enfeksiyon hastalıklarının ve özellikle barsak villus işlevlerinin bozulması riski artar.
  • Tamamlayıcı besinlere geç başlanması sonucunda ise bebeğin bü- yüme ve gelişmesi duraksamakta, malnütrisyon (kötü beslenme) ve çeşitli vitamin mineral yetersizlikleri oluşmaktadır.
  • Tamamlayıcı besinlere geç başlanması ile demir ve çinko gibi mikro besin eksiklikleri oluşmaktadır. Çünkü 6. aya kadar bebeğe yeterli miktarda demir ve çinko sağlayan anne sütü, bu süreden sonra tek başına yetersiz kalmaktadır.
  • Ayrıca tamamlayıcı besinlere geç başlama ile bebeğin çiğneme gibi yeme işlevlerinin gelişimi ile yeni tat ve yapıdaki besinlere alışması gecikir.
  • Eğer ilk 6 aylık dönemde anne sütü azalıyorsa (yanlış emzirme tekniği sonucu veya göğüslerdeki sütün tamamen boşaltılmaması sonucu), önce anneye anne sütünün arttırılmasına yönelik eğitim verilmeli, yanlışlar düzeltilmeli ve tamamlayıcı besinlere gereksiz yere erken başlanmamalıdır.

Yaşamın ilk 15 haftasından önce tamamlayıcı besinlere geçen çocuklar, 6 aydan sonra tamamlayıcı besinlere geçen çocuklarla karşılaştırıldıklarında, 7 yaşında solunum sistemi bozukluklarının daha sık olduğu (sırasıyla % 21 ve % 10) ve vücut yağlanmasının daha yüksek olduğu (sırasıyla % 19 ve % 17) gösterilmiştir.

Bebeklerde uyku pozisyonu nasıl olmalı

Ek gıdaya başlamak için meyve ve sebzeleri tercih edin

Ek besinlere geçilirken; elma, şeftali, armut gibi meyveler ile patates, havuç ve kabak gibi sebzelerin püresi ve suyu tercih edilmesi sağlıklıdır. Bunların yanı sıra evde mayalanmış yoğurt, pirinç unu ile sade ya da formül süt ile hazırlanan muhallebi ve yumurta sarısı da bebeklere verilebilir. 7 aydan sonra etli dolmalar, etli sebze yemekleri, köfte, pilav, makarna ve ekmek de beslenme zincirine eklenebilir.

Ek gıda olarak inek sütünü 1 yaşından önce vermeyin

İnek sütü bağırsakta gizli kanamaya sebep olabilmektedir. Bunun yanın da demir içeriğinin yeterli olmaması ve içerdiği yabancı proteinlerle alerjiye sebep olabilmesi nedeni ile 1 yaşından önce verilmemelidir. Bununla birlikte yiyeceklerin içindeki miktar ihtiyacı karşılayacağından1 yaşından önce tuz verilmesi de sakıncalıdır. Hazır besinlerin bebek beslenmesinde yerinin olmadığını bilinmelidir. Besinler doğrudan şeker yerine pekmez ya da meyve ile tatlandırılması tercih edilmelidir. Bal 2 yaşından önce verilmemelidir. Fındık, fıstık gibi sert besinler en az 3 yaşına kadar çocuklardan uzak tutulmalıdır. Soya, alüminyum ve östrojen içerdiği için verilmemelidir. Çayın besleyici değeri olmadığı gibi başta demirin olmak üzere gıdaların bağırsaktan emilimini bozduğu için bebek beslenmesinde yeri yoktur.

Ek gıda’da öğün sıklığı nasıl olmalı?

Tamamlayıcı besinlerin verilme döneminde öğün sayısı besinlerin enerji yoğunluğuna ve her öğünde tüketilen miktarlarına bağlıdır. Sağlıklı beslenen anne tarafından emzirilen süt çocuğunun tamamlayıcı besinlerden alması gereken günlük öğün sayısı 6-8. aylar arasında 2-3 kez, 9-11. aylar arasında 3-4 kez, 12-24. aylar arasında 3-4 kez olmalıdır. Eğer her öğünde alınan besinin enerji yoğunluğu düşükse veya bebek emzirilmiyorsa öğün sıklığı arttırılmalıdır. Öğün sıklığının gerekenden daha fazla olması, BEBEK BESLENMESİ 19 anne sütünün daha az alınmasına yol açar.

Bebeklerde yüksek ateş nasıl düşürülür? Uyarılar ve öneriler

Ayrıca fazla miktarda besin hazırlığına, besinin uzun süre saklanmasına, bulaşma riskinin artmasına, güç ve zaman kaybına neden olmaktadır. Bir yaş sonrası çocuğun besin tüketimine göre 5 veya 6 farklı besin verilmesi önemlidir.

Aylara Göre Verilmesi Önerilen Tamamlayıcı Besinler

6. ay ek gıda tablosu

  • Anne sütüne devam
  • Yoğurt
  • Meyve suyu, sebze suyu ve püresi
  • Pekmez
  • Şekersiz muhallebi (süt + pirinç unu)
  • Yumurta sarısı (1/4 oranında)
  • Besinlerin hazırlanmasında inek sütü küçük miktarlarda kullanılabilir.

7. ay ek gıda tablosu

  • Anne sütüne devam
  • Yoğurt
  • Meyve suyu, sebze suyu
  • Pekmez
  • Pirinç unu, pirinç
  • Yumurta sarısı (tam)
  • Et (balık, tavuk etleri ve kırmızı et)
  • Bitkisel yağlar
  • Sebze püre veya sebze çorba

8. ay ek gıda tablosu

  • Anne sütüne devam
  • Yoğurt
  • Meyve suyu, sebze suyu
  • Pekmez
  • Et (balık, tavuk etleri ve kırmızı et), kuzu veya tavuk karaciğeri
  • Bitkisel yağlar
  • İyi ezilmiş ev yemekleri (kıymalı ve sebzeli)
  • Tam yumurta veya pastörize peynir
  • Tahıl – kırmızı mercimek, kurufasulye, nohut ezmeleri

12. ay ek gıda tablosu

  • Anne sütüne devam
  • Yoğurt
  • Meyve veya taze sıkılmış meyve suyu, sebze suyu
  • Pekmez
  • Yumurta (tam) veya pastörize peynir
  • Aile sofrasına oturtulup kendi deneyimlerine göre seçim (ev yemekleri, dolmalar, kıymalı sebze yemekleri, tarhana, mercimek, unlu ve yoğurtlu çorbalar, makarna, pilav vs)

Ek gıda konusunda doğru bilinen yanlışlar

  1. Farklı tatlara alışması için 6.aydan önce ek besin vermek… YANLIŞ! Çeşitli beslenen annenin süt tadı da değişir, böylece bebeği de değişik tatları öğrenir.
  2. Gece sık uyanan bebeklere ek besin verilmelidir… YANLIŞ! Bebekler 6.ay civarında sık uyanır. Bebeğin kilo alımı ve uykuya geçişteki uygulamalar değerlendirilmelidir.
  3. Ayda 1-1.5kg alırken 500-600 gr alan bebekte ek besine geçilmelidir… YANLIŞ! Tartı alımı sürekli aynı hızla devam etmez, anne sütü alan bebeklerde 4-6.ayda kilo alımı yavaşlayabilir.
  4. Emzirme sonrası hemen uyumayan bebeklere ek besin başlanmalıdır… YANLIŞ! aydan sonra bebeklerin etrafa ilgisi arttığı için hemen uyumayabilir.
  5. Annesi yetersiz beslenen bebeklere 6.aydan önce ek besin verilmelidir… YANLIŞ! Anne dengeli beslenmiyorsa anneye vitamin ve mineral desteği yapılmalıdır.
  6. 6-12 ay arası bebeklerin günde ½ litre anne sütü alması gerekir… YANLIŞ! Hiçbir bilimsel dayanağı olmayan bu bilgi tamamıyla yanlıştır. Bebeklerin alması gereken anne sütü miktarı tartı kontrolüne göre her bebeğe özel belirlenir.
  7. Sağlıklı beslenmeleri için bebeklere kırmızı et az verilmeli, besinlere yağ katılmamalı… YANLIŞ! Erişkinler az çocuklar fazla hayvansal gıda tüketmeli, bebeklere en faydalı yağ zeytinyağıdır.

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla