Wellcare
Wellcare

Bebeklerde ve çocuklarda yüksek ateş nasıl kontrol altına alınır?

  |   Kategori: Bebek Sağlığı, Çocuk Sağlığı, Enfeksiyonlar

grip-soguk-cocuk-alginligiÇocuklarda ve bebeklerde sık görülen yüksek ateş, belli limitlerde olduğu sürece ciddi bir sorun olmaz iken bazı durumlarda çok ciddi sorunların belirtisi olabilir. Bu nedenle ateşin nasıl düşürüleceğinin bilinmesi ve gerekli durumlarda vakit kaybetmeden doktora gidilmesi çok önemlidir. Her ateş yükselmesinde paniklemek doğru değildir ancak 40 dereceyi geçen ateşte dikkat etmek gerekir. Ateşli çocuğun yaşı çok önemlidir, 3 ayın altındaki bebeklerde hiç zaman kaybetmeden mutlaka doktor başvurmak gerekir. Bu bebeklerde ateşe yol açan durumun araştırma ve tedavisinin mutlaka hastane şartlarında olması gerekir.

Ateş için kritik süreç 3 gündür! 3 aydan büyük çocuklarda ise ateşin derecesi ve süresi yanında hastanın genel durumu göz önünde bulundurularak hareket etmek gerekir. Genel durumu iyi, beslenmesi bozulmamış, ateşi 38.5 derecenin altındaki çocuklar evde semptomatik ateş tedavisi ile 3 güne kadar izlenebilir. Ateşin süresi 3 günü geçiyorsa mutlaka doktor başvurmak gerekir. 6 aydan büyük bebeklerde ateş 39 derecenin üzerine çıkmadığı ve bebeğin durumu iyi olduğu sürece ateşi düşürmek gerekmeyebilir.

Ateşli bir çocuğun tedavisi sırasında üzerinde durulması gereken noktalardan biri de altta yatan hastalığın etkenine yönelik özgül tedavinin uygun zamanda başlanmasıdır. Ancak çoğu kez antibiyotikler ateş düşürücü gibi kullanılmaktadır. Antibiyotiklerin ateş düşürücü gibi kullanılmaması gerekir ve doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Çocuklarda yüksek ateşe karşı ilk 5 önlem

  1. Kıyafetlerine dikkat edin: 38.5 derece civarındaki hafif ateşte çocuğunuzun üzerindeki fazla giysileri çıkartın, ince ve bol bir pijama giydirin.
  2. Sıvı alımına özen gösterin: Bol miktarda su ve sulu gıdalar almasını sağlayın.
  3. Ortamın sıcaklığını muhafaza edin: Bulunduğu ortamın sıcaklığını 21-22 derece arasında tutmaya dikkat edin.
  4. Ilık duş aldırın: 29-32 derece sıcaklıktaki ılık suyla duş aldırın veya ılık-ıslak bezlerle pansuman yapın.
  5. Hemen ateş düşürücüye sarılmayın: Ateşin 39 dereceye çıkması durumunda doktorunuza danışarak çocuğa ateş düşürücü verebilirsiniz.

Çocuklarda yüksek ateş durumunda yapılmaması gereken 5 hareket

  1. Üşüyen ve titreyen ateşli çocuğunuzun üzerini örtmeyin.
  2. Kalın kıyafetler giydirmeyin.
  3. Asla soğuk suyla banyo yaptırmayın.
  4. Alkol ve sirkeli suyla kompres uygulamayın. (kolonya dahil)
  5. Sık aralıklarla ateş düşürücü ilaç kullanmayın. Birçok anne baba tarafından yapılan bu uygulamalar ateşin daha da yükselmesine, ilaç ve alkol zehirlenmesi gibi sonuçlara yol açabilmektedir.

Çocuklarda yüksek ateşin tedavisi

Yüksek ateşte genel tedavi

çocuklarda yüksek ateş tedavisiAteş, vücudun enfeksiyona karşı geliştirdiği bağışıksal yanıtın bir parçasıdır. 39 derecenin altındaki düzeylerde bağışıksal sistemin güçlenmesini sağlar ve mikroorganizmanın yok edilmesini kolaylaştınr. Yüksek ateşi tedavi etmenin amacı çocuğun rahat etmesini sağlamaktır. Tek başına ateşin varlığı her zaman tedavi gerektirmez. Genelde bütün ateşleri tedavi etmek veya vücut ısısını normale indirmek için bir fikir birliği yoktur. Ateş çok yüksek olmadıkça (41 derecenin üzerinde) hastaya özel bir zarar vermez. Ateş vücudun enfeksiyonlarla savaşma yöntemlerinden biridir. O nedenle ateşi düşürmek her hastaya özgü olmalıdır. Günümüzde, özellikle 6 aydan büyük bebeklerde ateş 39 derecenin üzerine çıkmadığı ve bebeğin durumu iyi olduğu sürece ateşi düşürmek gerekmeyebilir.

Her ateş enfeksiyon değildir, özellikle sık tekrarlıyorsa!

Bebeğin ateşi yükselmeye başladığında, ateş düşürücü vermeden önce bir süre beklemenin bağışıksal yanıtın güçlenmesi açısından faydalı olacağı bildirilmektedir. Ancak daha düşük ısılarda bile bebeğin ağrılarını gidermek, rahatlamak ve uyku düzenini sağlamak amacıyla ateş düşürücü tedavi uygulanabilir. Bunun yanında kimi zaman yalnızca telaşlı ve huzursuz bir anneyi rahatlatmak amacıyla da bebeğe ateş düşürücü verilebilir. Ateşli bir çocuğun tedavisi sırasında üzerinde durulması gereken noktalardan biri de altta yatan hastalığın etkenine yönelik özgül tedavinin uygun zamanda başlanmasıdır. Ancak çoğu kez antibiyotikler ateş düşürücü gibi kullanılmaktadır. Doktor, aileleri antibiyotiklerin ateş düşürücü olarak kullanılmaması gerektiği konusunda bilgilendirmeli ve özellikle) uyarmalıdır.

Yüksek ateşte destek tedavi

Yüksek ateşi olan çocuğun bulunduğu ortamın ısısı nasıl olmalı?

Ateşli bebeğin bulunduğu odanın ısısı 21 -22 derece arasında tutulmalıdır. Bu düzeylerdeki ısı, çocuğun ısı kaybının en üst düzeyde olmasını sağlar. Oda ısısını ayarlayabilmek için havalandırma cihazları ve vantilatör kullanılabilir. Ancak bebeğin direk olarak hava akımının karşısında bırakılmamasına dikkat edilmelidir.

Yüksek ateşi olan çocuğun giysileri nasıl olmalı?

Ateşli çocuğun aşırı giydirilmesi, sarılması ve üzerinin örtülmesi doğru değildir. Az ve gevşek giysiler çocuğun ısısını düşürme mekanizmalan yardımcı olur. Gerekirse bebeğin yalnızca ara bezi ile kalması uygun olabilir. Eğer çocuk üşüyor ve titriyorsa üzerine ince bir örtü örtülebilir.

Yüksek ateşi olan çocuklarda beslenme nasıl olmalı?

Ateş çocuğun kalori gereksinimini arttınr. Bu nedenle ateşlenen çocuğun aç bırakılmaması ve beslenmesinin desteklenmesi gerekir. Ancak beslenme için aşırı zorlamamalıdır. Ateş, terlemeyi ve solunum sayısını artırarak sıvı kaybının da artışına yol açar. Çocuğa bol miktarda sıvı verilmelidir. Bu amaçla beslenmede özellikle su, meyve suyu, ayran, çorba ve sulu meyveler kullanılabilir.

Bebeklerde altıncı hastalık belirtileri ve tedavisi

Yüksek ateşli çocuk için uygulanabilecek destek tedavi

  •  Çocuğun bulunduğu odanın ısısını 21-22 derece düzeyinde olacak şekilde ayarlayın
  • Çocuğa ince, hafif, gevşek giysiler giydirin, üzerine kalın örtüler örtmeyin
  • Bol sıvı, sulu gıda verin, aç kalmamasını sağlayın, çok yağlı ve sindirimi güç yiyecekler vermeyin
  • Çocuğun aşırı fizik aktivitelerine izin vermeyin, ancak hafif aktivitelerini ve oyunlarını da engellemeyin
  • Ateş, çok yüksekse (40 derecenin üzerindeyse) ılık su (29-32 derece) ile pansuman veya nadir olarak banyo yaptırabilirsiniz, ancak çocuğu soğuk ıslak havlu veya çarşafa sarmayın.

Fizik Aktivite: Ateşli çocuğun fizik aktivitesi vücut ısısının daha da artmasına yol açar. Bu nedenle aşırı fizik aktiviteden kaçınmalıdır. Ancak çocuk oyun oynamak istiyorsa evde basit oyunlar oynaması engellenmemelidir.

Ateşin Tedavisinde Ilık Su Pansumanı ve Banyosunun Uygulama Basamakları Ilık Su İle Pansuman

• Su sıcaklığı (29-32 derece) ılık olmalıdır.
• 3 adet el havlusu, pansuman peti veya sünger ılık su kabının içine konur.
• Bebek kuru havlu üzerine yatınlır.
• Elbiseleri çıkarılır, üzerine ince bir çarşaf örtülür.
• Islak havlulardan biri alına konur, diğeri ile vücudun boyun, yüz, kann, diz, el bileklerinin iç yüzü, koltuk altı ve kasık bölgeleri silinir. Havlulardan biri I kuruyunca diğeri ile devam edilir.
• Bu işlem 20-30 dakika boyunca sürdürülebilir.
• Eğer küvet veya kap içerisindeki su soğursa ılık su eklenir.
• Küvet vücut ısısına yakın sıcaklıkta ılık su ile doldurulur ve bebek küvetin içine konur.
• Bebek küvetin içinde 20-30 dakika boyunca bekletilir.
• Bu uygulama, havale geçirmekte olan bebek için asla yapılmamalıdır.
Soğuk Su, Buz ve Alkol Kullanmayın.

Antibiyotikler Ateş Düşürücü Değildir.

Ateşin tedavisi yalnızca ateş düşürücü ilaçlarla değil, aynı zamanda uygun yaklaşımlarla desteklenmelidir. Evde uygulanabilecek bu destek yaklaşımlar ateş düşürücülerin kullanılması kadar önemlidir.

Çocuklarda yüksek ateşin ilaçla tedavisi

Etki mekanizmaları benzer olan parasetamol, ibuprofen, salisilat gibi ilaçlar içinde en yaygın kullanılan ilaç parasetamoldür.

Çocuklarda ateş düşürücü parasetamoller:

Parasetamol yan etkileri oldukça az ve güvenilir bir ilaçtır. Dozu ise 4-6 saatte bir kilogram başına 10-15 mg.dır. Günlük doz kilogram başına 60 mg.ı geçmemelidir. Piyasada çeşitli firmaların çıkardığı, çok sayıda parasetamol vardır: Calpol, Tylol, Termalgine, Paranox, Paracetamol, Tamol, Vermidon, Minoset v.b.

Çocuklarda zatürreden korunma yöntemleri ve hastalık belirtileri

Burada önemli olan ilacın içindeki parasetamolün kaç miligram olduğudur. Genelde 1 ölçeği 120 mg.dır. Ancak Minoset şurupta 150 mg; Vermidon şurupta ise 160 mg.dır. Bu nedenle ilacın kaç miligram olduğunu mutlaka okuyunuz. Çocuğa vereceğimiz ilaç miktarı = çocuğun kilosu x 10. Bu doz her 4-6 saatte verebileceğimiz parasetamol dozudur. Örneğin, 10 kilogram olan bir çocuğa 6 saatte bir vereceğimiz miktar = 10x 10= 100 mg.dır. Şuruptaki ilaç miktarı 120 mg ise 4/5 ölçek ya da enjektörle veriliyorsa 4.1 cc.dir. Bir günde (24 saat boyunca) verebileceğimiz en çok parasetamol miktarı ise şöyle hesaplanır: Çocuğun kilosu x 60 mg. Yukarıda belirttiğimiz örneği alırsak 10
kiloluk çocuk için: 10x 60= 600 mg.dır. Şuruptaki ilaç miktarı 120 mg ise, 600 / 120= 5. 10 kilo olan çocuk için 24 saat içinde verdiğimiz parasetamol miktarı toplam 5 ölçeği geçmemelidir. Ateş düşmüyor ise 4 saatte bir verilebilir.

uyariUyarı: Çocuklar için piyasada bulunan ve gripal durumlarda kullanılan A-ferin, Corsal, Peditus, Babyrhinol gibi ilaçların içinde de parasetamol bulunmaktadır. Bu nedenle bu ilaçları kullanırken, içindeki parasetamol dozu da hesaplanmalı ve günlük doz aşılmadan diğer ateş düşürücü şuruplar ona göre verilmelidir.

Ateş düşürücü ibuprofen: Kısa süreli kullanımlarda yan etkisi düşük olan bir ilaçtır. Dozu her 6-8 saatte bir kilogram başına 5-10 miligramdır. Piyasada, Dolven, İbufen, Pedifen isimlerinde bulunmaktadır ve 1 ölçeği 100 mg.dır. Yani kilosu 10 olan bir çocuğa 50 mg ile 100 mg arası verilebilir. 1 ölçeği 100 mg olduğuna göre yarım ölçek ya da çok yüksek ateş varsa 1 ölçek verilebilir. Günde en çok 4 kez , belirtilen dozlarda verilebilir.

Ateş düşürücü Salisilatlar (Aspirin): Karın ağrısı, mide-barsak kanamaları, allerjik reaksiyonlar, böbrek ve karaciğere zararlı etkileri ve salisilat zehirlenmelerine yol açtığı için çocuklarda tercih etmediğimiz bir ilaçtır.

3 aydan küçük bebeklerde ateş, çok ciddi enfeksiyon belirtisi olabilir. Bu nedenle ilk ateş düşürücü ilacı verdikten hemen sonra en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.

3 ayın altındaki bebeklerde yüksek ateşe dikkat

Ateşli çocuğun yaşı çok önemli. Özellikle 3 ayın altındaki ateşli her çocuk hiç zaman kaybetmeden mutlaka doktor tarafından değerlendirilmeli, ateşe yol açan durumun araştırma ve tedavisi hastane şartlarında olmalıdır.

Çocuklarda yüksek ateş için kritik süreç 3 gün

3 aydan büyük çocuklarda ateşin derecesi ve süresi yanında hastanın genel durumu göz önünde bulundurularak hareket edilmeli. Genel durumu iyi, beslenmesi bozulmamış, ateşi 38.5 derecenin altındaki çocuklar evde semptomatik ateş tedavisi ile 3 güne kadar izlenebiliyor. Şayet ateşin süresi 3 günü geçiyorsa doktor muayenesi mutlaka gerekiyor.

2 yaşından küçük çocuklarda yüksek ateşle birlikte bu belirtiler varsa doktora başvurulmalıdır.

Ateşli çocuklarda ve özellikle bebeklerde aşağıdaki bulgulardan bir kaçı ateşe eşlik ediyorsa hayatı tehdit eden ciddi bakteriyel enfeksiyon olasılığı nedeniyle zaman kaybetmeden bir doktora başvurulmalıdır.

  • Ateş 40 derecenin üzerine çıkıyor ve 72 saatten daha uzun sürüyorsa
  • Ateşle birlikte sürekli ağlama, inleme ve huzursuzluk hali varsa,
  • Ateş düşmesine rağmen huzursuzluğu devam ediyorsa,
  • Sürekli uyuklama hali, bilinç bulanıklığı ve sayıklama varsa,
  • Bıngıldağında atma ve kabarıklık durumu varsa,
  • Ateşle beraber cildinde mor döküntüler oluşuyorsa,
  • Daha önce havale geçirmişse,
  • Ağız mukozasında kuruluk, gözyaşının olmaması, göz küresinde ve bıngıldakta çöküklük gibi sıvı kaybı bulguları varsa,
  • Zor ve sık nefes alıyorsa, öksürük, hırıltı, göğüs ağrısı, kulak ağrısı, karın ağrısı, boğaz ağrısı, ense sertliği, devamlı kusma, sık ishal, idrar yaparken yanma, idrar renginde değişme gibi bulguların varlığı durumunda mutlaka doktora başvurmak gerekir.

Çocuğunuzun ateşi düşmüyorsa…

Çocuklarda ateşe yol açan 15 neden

1- Enfeksiyonlar: Grip, üst solunum yolu enfeksiyonları, kızamık, kızamıkçık, suçiçeği, 5. ve 6. hastalık, kabakulak, tonsillofarenjit, sinüzit, ortakulakenfeksiyonları, laringotrekeobronşit, zatürre, idrar yolu enfeksiyonları, gastroenterit, menenjit, ensefalit, myokardit, endokardit, perikardit, artrit, osteomyelit, bakteriyemi, sepsis gibi.
2- Aşılar: Bebeklik döneminde gerçekleştirilen özellikle karma aşılar sonrasında.
3- Doku Hasarı: Travma, adale içi enjeksiyonlar, diş çıkarma, yanık gibi.
4- Su kaybı: İshal, kusma, yanık vb.
5- Habis olaylar: Lösemi, lenfoma, metastatik hastalıklar.
6- İlaçlar: Antibiyotikler, atropin, amfetamin, amfoterisin gibi.
7- Kan transfüzyonları.
8- Kafa travmaları.
9- Biyolojik ajanlar (ilaçlar).
10- İmmünolojik hastalıklar: Romatoid artrit, sistemik lupus eritomatozus, kawazaki hastalığı.
11- İnflamatuar hastalıklar: İnflamatuar bağırsak hastalığı.
12- Endokrin hastalıklar.
13- Metabolik hastalıklar: Gut ve üremi gibi.
14- Zehirlenmeler.
15- Nedeni bilinmeyen veya araştırılmayan hastalıklar.

Çocuklarda yüksek ateşin farklı nedenleri olabilir

3-5 gün süren kısa süreli ateşin nedenleri arasında üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları, mide- bağırsak sisteminde ishal ve kusma ile görülen enfeksiyonlar, özellikle kız çocuklarda görülen idrar yolu enfeksiyonları sayılabilir. Zatürre, menenjit eklem ve kas iltihapları da ateşin daha ağır nedenleridir. Yüksek ateşin nedeni, yapılan ilk tetkiklerle ortaya konamadıysa ve bu durum 7-15 günden uzun sürdüyse; tüberküloz, malta humması ve tifo gibi hastalıklar, eklem iltihapları, kalbin iç kısmındaki zarın iltihapları ve birtakım kanser tiplerine dair ihtimaller göz önünde bulundurulmalıdır..

Ateş en uyarıcı bulgudur!

Çocuklarda yüksek ateş, çocuk sağlığında bir problem olduğunu ortaya çıkaran, aileyi hekime gidilmesi konusunda uyaran en gürültülü bulgudur. Ateş aslında, vücudun bağışıklık cevabıdır yani vücudun ateşi yükseltmesindeki amaç vücuda girmiş olan mikroorganizmaların çoğalmasını sınırlamaktır.

Vücudun verdiği sinyalleri dikkate alın

Ateş 39-40 derecenin üzerine çıktığında vücut aşırı enerji harcamaya başlar, kalp ve solunum sistemi daha hızlı çalışır. Vücut, kol ve bacaklardaki damarları büzüp bu bölgelere daha az kan gönderirken; beyin, kalp, karaciğer gibi organlara daha fazla kan gönderir. Vücut alacalı, mermerimsi bir görüntü alır, el- kol ve bacaklarda soğukluk olmasına rağmen gövdede yüksek sıcaklık görülür. Her ateş yükselmesinde paniklemek doğru değildir ancak 40 dereceyi geçen ateşte dikkat etmek gerekir.

Bebeklerde ve çocuklarda ateş kaç derece olmalı?

bebeklerde yüksek ateşAteş, vücut ısısının normal sınırların üzerine çıkması olarak tanımlanır. Vücut ısısı, ölçümün yapıldığı zamana ve ısının alındığı vücut bölgesine göre değişir. Ortalama vücut ısısının 37 dereceye kadar düşerken akşam 38 dereceye kadar yükselebilir. 6 aylıktan ufak bebeklerde günlük ateş oynamaları çok azdır. 6 ay – 2 yaş arası günlük değişim I derecedir. 6 yaşta günlük değişim 2 dereceyi bulabilir. Vücut ısısının en yüksek olduğu zaman akşam saatleridir. Kullanılan ısı ölçüm bölgeleri içinde en yüksek ısı popodan alınan ısıdır. Ağızdan alınan ısı popodan alınandan daha düşüktür. Koltuk altı ısısı ise en düşük ısıdır ve vücut öz ısısından bir derece daha düşüktür. Egzersiz, aşın giyinme, sıcak banyo, aşın sıcak hava, sıcak yiyecek ve içecekler sağlıklı bir çocuğun vücuti ısısını 38 – 38.5 dereceye kadar yükseltebilir.

Ateş olarak kabul edilen en düşük vücut ısısı, ölçümün yapıldığı vücut bölgesine, ölçüldüğü saate ve çevre ısısına bağlı olarak değişebilir. Her ölçüm bölgesi için tek bir ısı değeri vermek olası değildir. Bir çocukta popodan alınan ısının 38 – 38.2 derece, ağızdan alınan ısının 37.5 – 37.8 derece, koltuk altı ısının 37 – 37.2 derece ve kulak yolundan ölçülen ısının 37.8 – 38 derece üzerinde olması halinde ateş söz konusudur.
Ateşin ölçülmesi ve değerlendirilmesi konusu çok önemlidir. Çocuklann ateşini gereksiz sıklıkta ölçmekten kaçınmalıdır. Ateşin izlenmesi sırasında çocuk kendini çok sıcak hissediyorsa veya kötü görünüyorsa ateşinin ölçülmesi uygun olur. Üşüme ve titreme ateşin yükselmekte olduğunu, çocuğun pembe görünümü ateşin en yüksek düzeye çıktığını ve terleme ateşin düşmekte olduğunu gösterir. Ateş bir hastalık değil, yalnızca bir belirtidir. Ateşin beyin hasarı gibi zararlı etkileri popodan alınan ısının 41 derece üzerine çıkmadan görülmez.

Beynin ısı ayarlayıcı merkezi enfeksiyon sonucu yükselen ateşi 41.1 derecenin altında ayarlar. Sağlıklı olan bir çocukta yüksek ateşin zararlı etkileri daha çok sıcak çarpması ve nadiren de ateşe bağımlı birbiri arkasına devam eden havale nöbetlerinde görülür. Ateşli bir çocuğun çok fazla giydirilmesi, radyatörün veya ısıtıcının yanında kalması veya arabada direk güneş ışığına maruz kalması ateşin çok yükselerek zararlı etkilerinin ortaya çıkışını kolaylaştınr.

Ateş ölçümünde dikkat edilecek noktalar

çocuklarda yüksek ateşRektal ateş ölçümünün (makattan) termometrenin kırılması, enfeksiyon taşıyıcılığı ve rektal travma gibi komplikasyonları vardır. Rektal perforasyon riski yaklaşık iki milyon ölçümde bir olarak saptanmıştır. Aksiller ölçümde (koltuk altı) yalancı negatiflik riski yüksektir. Altı ayın altındaki 937 çocuk üzerinde yapılan bir çalışmada aksiller ölçümde yalancı negatiflik evde yapılan ölçümlerde %79, hastanede yapılan ölçümlerde %27 olarak saptanmıştır. Kresch’in çalışmasında klasik aksiller termometrenin 8 dakika bekletilmesi ile güvenilir sıcaklık ölçümünün sensitivitesi yalnızca %33 olarak bulunmuştur. ABD’de yapılan bir çalışmada ateşi normal olan erişkinlerde klasik cam civalı termometre kullanıldığında, kullanılan termometrelerin %90’ının vücut sıcaklığının en üst düzeyine çıkması için gerekli olan süre rektal ölçümde 2 dakika, oral ölçümde 7 dakika, aksiller ölçümde ise 9 dakika bulunmuştur. Rektal termometrelerin dörtte üçünün optimal sıcaklığa 1 dakikada eriştiği saptanmıştır.

Neden ateşimiz çıkar?

Kimi bakteri ya da virusların salgıladığı maddeler ya da kendileri, vücudumuzu uyararak endojen pirojen dediğimiz maddelerin artışına yol açar. Bu pirojenler de beyinde hipotalamusta etki ederek önceden ayarlanmış termostat derecesini yükseltirler. Bu da ateşe neden olur.

Vücut Isısının Kontrolü

Vücut ısısı beyinde hipotalamusta bulunan ısı ayarlayıcı merkez tarafından düzenlenir. Vücut ısısı çevre ısısındaki değişimlere rağmen normal sınırlarda sürdürülür. Isının bu düzeyde tutulması ısı oluşumu ve ısı kaybı arasındaki dengeye bağlıdır. Ateş oluşturan herhangi bir madde için pirojen terimi kullanılmaktadır. Pirojenler vücut içi (endojen) ve vücut dışında (eksojen) olabilir. Eksojen pirojenler, mikroonganizmalar, toksinler ve mikrobiyal ürünlerdir. Organizmada endojen pirojenler olarak bilinen pirojenik sitokinlerin oluşumuna yol açarak ateşe neden olurlar.

Enfeksiyon hastalıklarında çocuklardaki en yüksek ateş düzeyi kaç derece olmalı

Hiperpireksi (ateşin aşırı yükselmesi) genel olarak “vücut sıcaklığının 41 derece ve üzerinde olması” olarak tanımlanan ender bir durumdur. Ateş nedeniyle polikliniklere başvuran her 2100 çocuktan yalnızca birinde hiperpireksiye rastlanmakta, ancak hastaneye yatan hastalarda bu oran daha yüksek olabilmektedir.

Çocuklarda ve bebeklerde yüksek ateş yararlı mı, zararlı mı?

Ateş, enfeksiyonla savaş mekanizmalarından biridir. Soğuk kanlı hayvanlarda bile mikroorganizmaların vücut sıcaklığını yükselttiği gösterilmiştir. Kertenkelelere, canlı ya da ısıyla öldürülmüş bakteri verildiğinde daha sıcak ortamlara gittikleri, antipiretik (sodyum salisilat) verildiğinde ise mortalitenin arttığı gösterilmiştir. Başka hayvan modellerinde de ateşin yaşam olasılığını artırdığı saptanmıştır.

Vücut sıcaklığındaki artışın yararlı etkileri şöyle özetlenebilir:

  • Nötrofil göçü artar,
  • Nötrofillerde antibakteriyel madde üretimi artar (süperoksid anyonu gibi),
  • interferon üretimi artar,
  • İnterferonun antiviral ve antitümör aktivitesi artar,
  • T hücre proliferasyonu artar,
  • Demirden fakir ortamda mikroorganizmaların büyümesi azalır.
    Geçici zararlı etkiler: Hafif dehidratasyon, Huzursuzluk, Febril deliryum, Basit febril konvulziyon,

Kalıcı zararlı etkiler: Isı şoku, beyin hasarı, Febril status epileptikus (zincirleme nöbet).

ateş-hakkında-görselAteşe bağlı huzursuzluk genellikle 39.5 -40 C’ye kadar görülmez. Bilimsel çalışmalar, 3 km’lik koşu sonrası ateşin akut olarak 41 C’ye yükseldiğini, ancak zararlı bir etkisinin olmadığını göstermiştir. Sonuçta, tüm çalışmalar göz önüne alındığında ateşin 41 C’nin altında zararsız olduğu düşünülmektedir. Çoğu insan 41-41.5 C ateşi tolere edebilmektedir. Ateş 42 C’nin üzerine çıktığında zararlı etkileri görülmeye başlar. Konjestif kalp yetmezliği, solunum yetmezliği, akut nörolojik hastalıklar ve endotoksik şokta ateş daha fazla zarar verebilir. Bu nedenle bu hastalıkların varlığında orta derecede ateşte bile daha agresif antipiretik tedavi yapılmalıdır.

Isı şoku: Genellikle ateşin 42 C’nin üzerinde olduğu durumlarda deliryum, koma ve anhidrozla karakterize tehlikeli bir durumdur. Isı şoku hipotalamustaki ısı regülasyon merkezindeki hasar sonucu gelişir. Tedavi edilmediğinde mortalite %80’lerin (ölüm oranı) üzerindedir. Sağ kalanlarda serebral ataksi, ağır dizartri gibi nörolojik defisitler kalabilir. Rutin çocukluk çağı hastalıklarında çocuk aşırı giydirilmedikçe, MSS enfeksiyonu olmadıkça ya da ektodermal displazi gibi terlemeyi engelleyen bir hastalık olmadıkça ısı şoku gelişmesi beklenmez.

Febril konvulziyon: Yüksek ateşin en iyi bilinen komplikasyonudur. Görülme sıklığı yaklaşık %4’tür. Ateşli konvulziyon geçiren çocuklarda epilepsi gelişme sıklığı %2’dir. Bu sıklık genel epilepsi sıklığına göre daha fazladır. Febril konvulziyonlu çocukların %1-2’sinde febril status epileptikus gelişir. Febril konvulziyon meydana geldiği sırada ailelerin %30 kadarı çocuklarının ateşli olduğunun farkında değillerdir. Febril konvulziyonlu olgularda ateşin başladıktan sonra geçen süre %61 çocukta 12 saatten, %81 çocukta ise 24 saatten daha kısadır. Yapılan bir çalışmada febril konvulziyon geçiren çocuklarda yüksek ateşin (> 40 C) daha düşük febril konvulziyon riski taşıdığı gösterilmiştir

İlgili Aramalar: bebeklerde ateş kaç olmalı, çoçuklarda ateşe ne iyi gelir, çocuklarda ateşlenme, çoçuklarda ateş kaç derece olmalıdır, çoçuklarda ateşi düşürmek için ne yapmalı, çocuklarda ateş, bebeklerde ateş düşürme


Araç çubuğuna atla