Yeni Araştırma: Zona Aşısı Demans Riskini %24 Oranında Azaltıyor!

Yarım milyondan fazla ileri yaştaki yetişkinin sağlık kayıtlarının incelendiği yeni bir araştırmada, rekombinant zona aşısı Shingrix’i yaptıran kişilerde dört yıl içinde demans tanısı alma riskinin aşılanmayanlara göre %24 daha düşük olduğu saptandı. Araştırmacılar, sonuçların zona aşılarının beyin sağlığı üzerinde de koruyucu etkileri olabileceğine ilişkin giderek artan kanıtları desteklediğini belirtiyor.

Brown Üniversitesi öncülüğünde yürütülen ve Annals of Internal Medicine dergisinde yayımlanan araştırmada, ABD’de 2017 ile 2022 yılları arasında yaşlı bakım evlerine kabul edilen 66 yaş ve üzerindeki 500 binden fazla kişinin Medicare kayıtları ve elektronik sağlık verileri incelendi. Çalışmaya başlangıçta demans tanısı bulunmayan ve rekombinant herpes zoster aşısı, RZV, yaptırmaya uygun kişiler dahil edildi. Katılımcıların yaş ortalaması 79’du.

Stanford Üniversitesi’nden Heyacan Yaratan Keşif: Zona Aşısı Demans Riskini Azaltıyor

Aşılananlarda demans riski belirgin şekilde daha düşük

Çalışma verilerine göre, toplam 8 bin 843 kişi, bakım kuruluşuna kabulünden sonraki 12 ay içinde en az bir doz Shingrix aşısı yaptırdı. Bu kişilerin %87’si aşıyı kurumdan taburcu olduktan sonra aldı. Dört yıllık takip sonunda, en az bir doz zona aşısı olanların %18,8’ine demans tanısı konurken, aşılanmamış grupta bu oran yüzde 24,6 olarak hesaplandı. Buna göre aşılama, demans riskinde %5,8 oranında mutlak azalma ve yaklaşık %24’lük göreceli risk azalmasıyla ilişkili bulundu.

Araştırmada 57 farklı değişken dikkate alındı

Çalışmada klasik bir gözlemsel analiz yerine, gerçek yaşam verileriyle randomize kontrollü bir araştırmanın koşullarını mümkün olduğunca taklit etmeyi amaçlayan “hedef çalışma emülasyonu” yöntemi kullanıldı. Araştırmacılar yaş, sağlık durumu ve zaman içinde değişebilen klinik özellikler dahil 57 farklı değişkeni analizlerine dahil etti. Katılımcılar demans tanısı, Medicare kapsamından çıkma veya ölüm gerçekleşene kadar, en fazla dört yıl izlendi.

Daha önce yapılan bazı araştırmalarda da zona aşılarının daha düşük demans riskiyle ilişkili olabileceği bildirilmişti. Ancak bu çalışmaların önemli bir bölümü artık ABD’de kullanılmayan canlı zayıflatılmış zona aşısını incelemişti. Yeni çalışma ise günümüzde kullanılan rekombinant Shingrix aşısına odaklanması açısından önem taşıyor.

Bağırsak Sağlığı ve Demans: Probiyotik Kokteyl Alzheimer Riskini Azaltıyor

Zona aşısı beyni nasıl koruyor olabilir?

Çalışma, olası biyolojik mekanizmaları doğrudan araştırmadı. Bununla birlikte araştırmacılar, zona gibi enfeksiyonların önlenmesinin inflamasyon ve nörolojik komplikasyonların azalmasına katkıda bulunabileceğini, ayrıca aşıların bağışıklık sistemi üzerindeki daha geniş etkilerinin de rol oynayabileceğini değerlendiriyor. Araştırmacılara göre yeni bulgular, zona aşılarının yalnızca herpes zoster enfeksiyonunu önlemekle kalmayıp nöroprotektif yararlar da sağlayabileceğine işaret eden daha geniş bir bilimsel tablonun parçası.

Çalışma neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor

Araştırmacılar sonuçların dikkatli yorumlanması gerektiğinin altını çiziyor. Bu nedenle çalışma, Shingrix aşısının demansı doğrudan önlediğini kesin olarak kanıtlamıyor, yalnızca aşılama ile daha düşük demans riski arasında güçlü bir ilişki ortaya koyuyor. Araştırmacılar nedensel ilişkinin doğrulanabilmesi için randomize klinik çalışmalar dahil ek araştırmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Demans nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Araştırma: Hayes KN, Harris DA, McConeghy KW, et al. Dementia Risk After Recombinant Herpes Zoster Vaccination in Older Adults With a Recent Skilled-Nursing Facility Stay: A Target Trial Emulation. Ann Intern Med. 2026;179:958-967. doi:10.7326/ANNALS-25-04689.

YORUMUNUZ VAR MI?

Label

İsim*

Email*

Δ

Label

İsim*

Email*

Δ

0 Yorum

Inline Feedbacks

Tüm yorumları gör