Doğum sonrası postpartum depresyon tedavisi ve Lohusalık hüznünün çaresi

Kategori: Depresyon, Gebelik, Ruhsal Sağlık Print

Doğum sonrası depresyonun bulgularını, doğum sonrasındaki ilk günlerde  sıklıkla görülen  “Postpartum Blues ya da Lohusalık Hüznü”nden ayırt edilmesi güç olabilir. Postpartum Blues  yeni doğum yapmış annelerin %50-70‘nde görülen normal sınırda olan bir üzüntü  veya endişe hali, kolay ve sık ağlama, en yakınlarına sıkıca bağımlılık tablosu şeklinde ortaya çıkar. Bu durum genellikle en fazla on  gün sürer ve belirtiler kendiliğinden yakınların sosyal desteği ve ilgisiyle  kaybolur. Lohusalık Hüznü’ne sebepleri; kadında doğumla birlikte ani gelişen hormonal değişiklikler, doğum süreciyle ve bebekle  ilgili endişeler ve annelik rolünün kadına getirdiği sorumlulukların farkındalığı sayılabilir. Daha nadir olarak  on doğum yapan kadından birinde daha şiddetli bir depresyon tablosu gelişebilir.

Doğum sonrası depresyon genellikle daha geç  2.-8. haftalar arası  başlar ve en çok 1 yıl  kadar sürer. Tedavi görmeyen kadınlarda 3 ay ile 1 yıl arasında kendiliğinden düzelebilir. Annenin bebeğine karşı ilgisizliği veya  hostil duyguları ön plandadır. Anne bebeğine yeterli bakımı vermemekten ve hatta  bebeğine zarar vermekten korkabilir. Ağır depresif belirtiler yanında intihar düşünceleri ya da girişimleri görülebilir. Doğum sonrasında ortaya çıkan ağır bir depresyon, kadının ileriki yaşamını da etkileyecek Bipolar Bozukluk-Manik Depresif Hastalığın ilk atağı da olabilir. Bu nedenle PPD (postpartum depresyon) geçiren kadınlar psikiyatri uzmanı tarafından uzun süreli olarak izlenmelidir.

Doğum sonrası depresyon (postpartum depresyon) nedir? Birçok kadın doğumdan sonra hüzün ve melankoli yaşayabilir; bu durum ruh hali dalgalanmalarına neden olabilir, üzgün hissedebilir, endişeli veya aşırı tükenmişlik hissedebilir, sık sık ağlayabilir. Bununla birlikte iştahını kaybedebilir ya da uyku sorunları yaşayabilir. Ancak doğum sonrası depresyon belirtileri daha uzun sürer ve daha şiddetli olur. Ayrıca umutsuz ve değersiz hissedebilirsiniz ve bebeğe olan ilgi kaybedilir. Kişide kendine veya bebeğine zarar verme düşüncesi olabilir. Çok nadir de olsa yeni anneler halüsinasyonlar yaşayabilir ve bebeğe zarar vermeye çalışabilirler. Bu durumdaki annelerin hemen hastanede tedavi edilmesi gerekir. Bkz: >>>

Doğum sonrası kilo kaybı ve emzirme dönemi beslenmesi nasıl olmalıdır?

Bazı risk etmenlerini taşıyan kadınlarda doğum sonrası depresyonun daha sık görüldüğü bilinmektedir. Bu risk etmenleri kadının ya da eşinin işsizliği, sosyal desteğin yetersiz olması, evlilik sorunları, beklenmedik yaşamsal olaylar (ölüm, ayrılık gibi), planmamış gebelikler, multiparite, daha önceki gebeliklerde depresyon geçirilmesi, yüksek riskli gebelik yaşamış olması, kayıpla sonlanan gebelik ve doğum deneyimleri, erken anne-bebek ayrılığı ve bebeğin bakımı ile ilgili duyulan kaygılardır. Annenin ailesinde geçirilmiş “Doğum sonrası Depresyon” öyküsü de riski arttıran bir etmendir.

Bir ya da daha fazla risk etkeni taşıyan kadınların doğum sonrası depresyon için taranması önerilmektedir. Tarama için en sık kullanılan yöntem Edinburgh Postpartum Depresyon Skalası’dır. Biyolojik faktörler, gerek genetik gerekse  hormonal yeni doğum yapmış olan kadının anksiyete eşiğinin düşmesine, günlük stres yaratan durumlarla daha zor baş etmesine sebep olmaktadır. Genetik etkenlerin üstünde durulmasının sebebi postpartum depresyon gelişen kadınların birinci derece akrabalarında mizaç bozukluğu oranının  normal populasyona göre daha yüksek olmasıdır.

Hormonal sebepler incelendiğinde, bazı veriler  östrojen hormonunun rolü olduğunu düşündürse de yapılan araştırmalar bunu desteklememiştir. Gebelik boyunca yüksek olan östrojen düzeylerinin doğumla birlikte ani düşmesinin postpartum depresyon ile ilgili olmadığı görülmüştür. Kortizol düzeyinin etkisini değerlendiren arştırmalarda da anlamlı bir sonuç çıkmamıştır. Bazı araştırmacılar, doğum sonrası geçici tiroid disfonksiyonunu PPD ile ilişkilendirmişlerdir. Depresif mizacın tiroid bozukluğu  ile ilgili olabilir.

Emziklik ve emzirme döneminde anne & bebek beslenmesi

PPD ele alındığında anne sütü ile beslemenin  olumlu ve olumsuz etkileri olabilmektedir. Anne sütü veren kadınlar, kendilerine ayıracak zamanlarının çok az oluşu, emzirme nedeniyle uykusuz kalmaları, ilaç kullanmaları gerektiğinde bebeğe zararı olacak endişesi duymaları gibi nedenlerle kolaylıkla negatif duygudurumuna girebilirler. Bunun yanında anne sütünün hızla kesilmesinin bazı hormonal değişiklikler yoluyla depresif belirtileri daha da kötüleştirdiği düşünülmektedir.

Misri ve ark.’nın yaptığı bir çalışmada PPD’u olan ve anne sütü kesilen 51 kadından, %83’ünde depresyonun anne sütünün kesilmesinden sonra başladığını, 17’sinde ise depresyona bağlı olarak anne sütünün kesildiği, ayrıca depresyonun ağırlığının anne sütü ile besleme süresini anlamlı olarak etkilemediği gösterilmiştir. Doğum sonrası depresyon sık görülmesine karşın çoğu kez tanı konulamamaktadır.

Bu durumun başlıca nedenleri kadının negatif duyguları nedeniyle kendini yalnız hissetmesi veya kaygılarından  utanması, rutin kontrol için çağrıldığı doğum sonrası 6.haftaya kadar doktorla görüşme olanağı bulamamış ya da hangi bölüme başvuracağını bilememiş olması, yeni doğan bebeğin verdiği heyecanla yakınmalarını dile getirememesi olabilir. Ayrıca çevrenin ilgisinin daha çok yeni doğan bebek üzerinde oluşu sebesibiyle  PPD atlanabilir. Ülkemizde PPD ile ilgili yapılan çalışmalar oldukça yetersizdir. Çok merkezli ve büyük sayıda gebenin doğum sonrası takibi ile yapılacak çalışmalar ile Türk toplumuna özgü risk faktörleri daha net saptanabilir.

Sağlık çalışanları, anne ve bebek için ciddi tehdit oluşturan bu hastalığa karşı daha duyarlı olmalı ve uygun müdahale zamanında yapılmalıdır. Doğum sonrasında annenin uyku düzenini sağlamak konusunda anneye yardımcı birinin varlığı ile çoğunlukla annedeki kaygıları ve hüzün hali kendiliğinden kabolur.

Gebelikte Depresyon: Sıklık, Risk Faktörleri ve Tedavisi

Ancak bazen PPD’nin belirtilerinin şiddeti çoğalabilir, bu durumda annenin emzirmeyi bırakması önerilir ve antidepresan tedavi başlanır. Hasta yakın takibe alınır ve ayrıca hastanın eşiyle de görüşme yapılarak durumu hakkında bilgi verilir. Destekleyici terapi uygulanır. Tablonun şiddetli olduğu bazı durumlarda psikiyatrik hospitalizasyon düşünülebilir. Depresyon çok şiddetli ise elektroşok tedvisi düşünülebilir. Eğer PPD erken dönemde ve yeterince tedavi edilmezse, yıllarca süren tedavisi zor bir hale dönüşebilir.

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla