300 Bin Kişilik Araştırma: Rutin Kan Testi Demans Riskini 15 Yıl Önceden Gösterebilir

Basit bir kan testi, Alzheimer ve diğer demans türlerinin gelişme riski hakkında yıllar öncesinden önemli ipuçları verebilir. Journal of Alzheimer’s Disease dergisinde yayımlanan ve 316 binden fazla kişinin yaklaşık 15 yıl boyunca takip edildiği yeni bir araştırma, kandaki hemoglobin düzeyleri ile demans riski arasında dikkat çekici bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Bulgulara göre, hemoglobin düzeyi düşük kişilerde demans riski %16, yüksek olanlarda ise %7 artıyor. Araştırmacılar, özellikle kadınlarda belirginleşen bu ilişkinin, beyin sağlığı ile genel fiziksel sağlık arasındaki güçlü bağlantıya işaret ettiğini belirtiyor.

Hemoglobin düzeyi demans riskinin erken göstergesi olabilir

Güney Kore’deki Dong-A Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, rutin kan testlerinde ölçülen hemoglobin düzeylerinin uzun vadeli demans riskiyle ilişkili olabileceğini gösterdi. Kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve oksijenin akciğerlerden dokulara taşınmasını sağlayan hemoglobin, genel sağlık durumunun değerlendirilmesinde kullanılan temel göstergelerden biri. Düşük hemoglobin düzeyleri genellikle anemiyle ilişkilendirilirken, yüksek düzeyler sigara kullanımı, dehidratasyon, akciğer ve kalp hastalıkları gibi farklı nedenlerden kaynaklanabiliyor.

Yeni Geliştirilen Kan Testi ile Alzheimer ve Demans Erken Evrede Teşhis Edilebilecek

Araştırmacılar, hemoglobin düzeyindeki değişikliklerin yalnızca kan hastalıkları açısından değil, uzun vadeli beyin sağlığı bakımından da önemli olabileceği görüşünde. Journal of Alzheimer’s Disease dergisinde 23 Nisan 2026’da çevrim içi yayımlanan araştırmanın bulguları, Münih’te düzenlenen 39. Avrupa Nöropsikofarmakoloji Kongresi’nde (ECNP) de bilim dünyasıyla paylaşıldı.

316 bin kişi 15 yıl boyunca takip edildi

Araştırmada, Güney Kore Ulusal Sağlık Sigortası Sistemi’nin sağlık tarama verilerinden yararlanıldı. Çalışmaya, 2004-2005 yıllarında rutin sağlık kontrolünden geçen 40 yaş ve üzerindeki 316.542 yetişkin dahil edildi. Demans tanıları, uluslararası hastalık sınıflandırma kodları (ICD-10) ve demans tedavisinde kullanılan ilaçların reçete kayıtları üzerinden belirlendi. Sonuçlar, hemoglobin düzeyi ile demans riski arasında doğrusal olmayan, her iki uçta risk artışıyla karakterize bir ilişki bulunduğunu gösterdi.

Düşük hemoglobinde demans riski %16, yüksek hemoglobinde %7 arttı

Araştırmada en düşük hemoglobin düzeyine sahip katılımcılarda, referans olarak alınan dördüncü hemoglobin grubuna kıyasla tüm nedenlere bağlı demans riskinin %16 daha yüksek olduğu saptandı. En yüksek hemoglobin düzeyine sahip grupta ise risk artışı %7 olarak hesaplandı.

Yeni Araştırma: Zona Aşısı Demans Riskini %24 Oranında Azaltıyor!

Araştırmanın en dikkat çekici yönlerinden biri, hemoglobin düzeyleri ile demans arasındaki ilişkinin hastalığın alt tiplerine göre farklılaşmasıydı.

• Alzheimer hastalığı: En düşük hemoglobin grubunda risk %14 daha yüksekti. En yüksek hemoglobin grubunda benzer bir artış gözlenmedi.
• Vasküler demans: En düşük hemoglobin grubunda risk %19, en yüksek hemoglobin grubunda ise %18 arttı.
• Cinsiyete göre farklılık: Hemoglobin ile demans riski arasındaki ilişki kadınlarda erkeklere kıyasla daha belirgin ve tutarlı bulundu.

Özellikle vasküler demansta, beş hemoglobin grubunun tamamında düzenli bir risk değişimi görülmemesi, ilişkinin karmaşık olabileceğini düşündürüyor.

Hemoglobin düzeyi beyin sağlığını nasıl etkileyebilir?

Hemoglobin, beyin dokusuna oksijen taşınmasında kritik rol oynuyor. Beyin, enerji gereksinimi yüksek bir organ olduğu için yeterli oksijen desteğinin sürdürülmesi, sinir hücrelerinin normal işlevlerini yerine getirebilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Düşük hemoglobin düzeyleri, dokulara taşınan oksijen miktarını azaltabilir. Bu durumun uzun dönemde beyin sağlığını olumsuz etkileyebileceği düşünülüyor.

İşitme Kaybı Demans Riskini Arttırıyor! Erken Müdahale Zihinsel Yetileri Koruyor

Bununla birlikte, araştırmada bu mekanizmanın demans gelişimine doğrudan neden olduğu gösterilmedi. Yüksek hemoglobin düzeylerinin ise bazı durumlarda kanın akış özelliklerini etkileyebileceği ve dolaşım sistemiyle ilişkili sağlık sorunlarının göstergesi olabileceği biliniyor. Ancak bunların araştırmada saptanan demans riskini hangi ölçüde açıkladığı henüz net değil. Araştırmacılara göre hemoglobin düzeylerindeki anormallikler, demansa doğrudan neden olmaktan çok, beyin sağlığını etkileyebilen daha kapsamlı fizyolojik sorunların göstergesi olabilir.

Araştırmacılar: Rutin kan testleri beyin sağlığı hakkında ipucu verebilir

Çalışmanın sorumlu araştırmacısı, Dong-A Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Hyun Soo Kim, bulguların hemoglobin ile demans arasında nedensel bir ilişki ortaya koymadığını özellikle vurguladı. Dr. Kim’e göre anormal hemoglobin düzeyleri, beyin sağlığı açısından önem taşıyabilecek genel fiziksel kırılganlığın görünür bir göstergesi olabilir.

Araştırmanın en önemli avantajlarından biri, hemoglobin ölçümünün dünya genelinde rutin sağlık kontrollerinin bir parçası olması. Özel görüntüleme yöntemleri veya yeni geliştirilen biyobelirteç testlerinin aksine, hemoglobin ölçümü ucuz, kolay ulaşılabilir ve sağlık kayıtlarında yaygın olarak bulunuyor.

Basit Yaşam Tarzı Değişiklikleri Yaşlılarda Bilişsel Performansı %55 Arttırıyor!

Araştırmacılar, insanların düzenli sağlık kontrollerinde zaten yaptırdığı bir kan testinin, yıllar sonraki beyin sağlığı hakkında bilgi sağlayabilme olasılığının önemli olduğunu ve bu tür göstergelerin gelecekte demans riskinin daha kapsamlı değerlendirilmesine katkıda bulunabileceğini belirtiyor.

Demansın erken risk değerlendirmesinde yeni bir fırsat

Demansın erken dönemde öngörülebilmesi, yaşlanan toplumlarda giderek daha önemli bir halk sağlığı hedefi haline geliyor. Ancak mevcut bulgular, hemoglobin ölçümünün tek başına demans tarama testi olarak kullanılmasını destekleyecek düzeyde değil. Buna rağmen 316 binden fazla kişiyi kapsayan uzun süreli takip, rutin kan parametrelerinin gelecekteki nörolojik hastalık riskleriyle ilişkisini araştırmak açısından önemli veriler sunuyor.

YORUMUNUZ VAR MI?

Label

İsim*

Email*

Δ

Label

İsim*

Email*

Δ

0 Yorum

Inline Feedbacks

Tüm yorumları gör