Cilt kanseri neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Kategori: Cilt Sağlığı, Kanser, Sağlık Sözlüğü Print

Cilt kanseriCilt Kanseri, deri hücrelerinin özellikle güneşe aşırı maruz kalma gibi nedenlerle anormal çoğalması sonucu gelişir. Genellikle yüz, boyun, göğüs, kollar ve eller gibi cildin aşırı güneşe maruz kalan bölgesinde görülür. Cilt kanserine ten rengi koyu olan insanlar da dâhil herkeste rastlanabilir, oldukça yaygın bir hastalıktır. Teşhisi en kolay kanser türdür, sadece gözle muayene ile bile hızla tanı konabilir ancak zamanında tedavi edilmez ise diğer organlara yayılabilir ve ölümcül sonuçlara neden olur. Düzenli ve yeterli güneş kremi kullanmak cilt kanseri riskini azaltır. Günümüzde cilt kanseri tedavisinde pek çok yeni ve etkili ilaç kullanıma girmiştir. Cilt kanserinde erken tanı ile hastalıktan tamamen kurtulmak mümkündür.

Cilt kanseri nedir?

Cilt kanseri, deri hücrelerinin kontrolsüz büyümesi sonucunda gelişen ölümcül bir kanserdir. Cilt kanseri terimi ciltte oluşan tüm kanser türlerini kapsar; bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanoma olmak üzere üç ana türü vardır. Melanom dışı cilt kanserleri, cildin üst tabakalarında yavaşça gelişen kanser türleridir. Genellikle şüpheli bir ben, çil veya leke olarak ortaya çıkar. Ancak eşlik eden belirtiler cilt kanserinin türüne göre değişmektedir.

Cilt kanseri en çok nerelerde olur

  • Kafa derisi
  • Kulaklar
  • Dudaklar
  • Boyun
  • Tırnakların altı
  • Ayak dipleri
  • Üreme organlarında görülmektedir.

Cilt kanseri neden olur?

Güneş ışığı: Çoğu cilt kanseri türünün oluşmasına, DNA’ya zarar veren, ultraviyole (UV) ışınları neden olur. Güneş ışığı üç tür UV ışını içermektedir. Ultraviyole A (UVA), Ultraviyole B (UVB) ve Ultraviyole C (UVC)dir. UVA ve UVB, zamanla cildin zarar görmesine neden olmakta ve kanser gelişmesine zemin hazırlamaktadır.

Uzmanlar, UVB’ nin melanom olmayan cilt kanseri türlerinin ana nedeni olduğunu düşünüyor. Güneş lambaları ve solaryum gibi UV ışınlarının yapay kaynakları da cilt kanseri riskini artırmaktadır.

Melanom nedir? Cilt kanseri melanomun belirtileri ve tedavisi

Aile öyküsü (genetik): Araştırmalar bazı kanser türlerinin ailesel geçişte daha etkin olduğunu saptamıştır. Örneğin, skuamöz hücreli karsinomu olan bir ebeveyne sahip olan kişilerin, bu kansere yakalanma riskinin ortalamadan iki ila üç kat daha yüksektir. Ailede melanom öyküsü olması da bazal hücreli karsinom olma riskini artırır.

Diğer sebepler: Bazı faktörlerin, her tür cilt kanserine yakalanma olasılığını arttırdığı düşünülmektedir. Bunlardan bazıları;

  • Kolayca bronzlaşmayan soluk cilde sahip olmak
  • Sarı ya da kızıl saç, mavi göz
  • Yaşlılık ve ailede cilt kanseri geçmişi
  • Çok sayıda bene sahip olmak
  • Çok sayıda çile sahip olmak
  • Yanık veya radyoterapi tedavisi ile daha önce hasar görmüş bir cilt sahip olmak
  • HIV gibi bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar
  • Organ nakillerinden sonra kullanılan bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar
  • Creosote ve arsenik gibi belirli kimyasallara maruz kalma.

Cilt kanseri belirtileri

  • Cilt kanserinin ana belirtisi ciltte oluşan ben ve çillerdir
  • Cilt yüzeyinde belirgin değişiklikler
  • Cilt üzerini saran ve iyileşmeyen düz yara ya da sivilce
  • Deride pullu yama şeklindeki değişiklikler
  • Kırmızı yumrular oluşması
  • Yara gibi görünen düz, ten rengi veya kahverengi lekeler
  • Büyük kahverengi noktalar
  • Düzensiz sınırları olmayan kırmızı, beyaz, mavi veya mavi-siyah yaralar
  • Kaşıntılı veya ağrılı bir yumru
  • Kanamalı yaralar
Cilt kanseri lekesi

Cilt kanseri lekeleri diğer lekelerden farklıdır

Melanom dışı deri kanserlerinin büyük çoğunluğu ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmayla ilişkilidir ve iyileşme olasılığı yüksektir. Kişinin düzenli olarak kendi kendine muayene etmesi erken cilt kanserini teşhis etmek ve belirtilere karşı dikkatli olmak ve fark edildiği anda dermatologa göstermek önemlidir.

Doktorlar, ayda bir kez ayna karşısında vücut muayenesi yapılmasını öneriyor. Özellikle, yüz, kafa derisi, göğüs, kol ve bacaklar gibi güneşe maruz kalan bölgeler kontrol edilmelidir. Ayrıca, avuç içleri, cinsel organlar, tırnaklar ve ayak tırnaklarının altındaki deri ve ayak tabanlarına da bakılmalıdır.

Cilt kanseri lekeleri nasıl anlaşılır?

Cilt kanserinin belirtisi olan lekeler, yeni veya değişen bir yumru, büyüme, lezyon, ben veya ciltteki kaba bir yama şeklinde olabilmektedir. Tüm cilt kanserleri aynı görünmez. Ciltte oluşan normal bir lekenin görüntüsü, ten renginde, kahverengi, koyu kahverengi rengi şeklindedir. Kenarları iyi tanımlanmıştır. Genellikle 1/4 inç çapından küçüktür ve yuvarlak veya oval bir şekle sahiptir. Düz veya kubbe gibi olmalıdır. Bu tanımlamaların dışında görülen lekeler de, acil olarak bir uzmana gösterilmelidir.

Cilt benleri ile cilt kanseri arasındaki farklar

Benler, doğuştan veya sonradan oluşur, birçok insanda ben vardır ve bu benlerin çoğu zararsızdır. Ancak, benin büyüklüğü, şekli veya renginde bir değişiklik olduğu zaman olası bir cilt kanseri gelişimine karşı bunu fark etmek önemlidir. Erişkinlik döneminde vücutta çıkan yeni benler, olası bir cilt kanserine karşı doktor tarafından kontrol edilmelidir.

Şekilsiz büyüyen benler ne zaman cilt kanseri belirtisidir?

Benler, ciltte genellikle kahverengi, ten rengi veya siyah nokta şeklindedir. Düz veya yüksek ve kabarık, yuvarlak veya oval olabilir, genellikle 6 mm’den küçüktür. Vücutta bir ben geliştiğinde yıllarca aynı boyut, şekil ve renkte kalır. Bazı benler ise, zaman içinde kendiliğinden yok olur. Benlerde oluşabilecek bazı değişiklikler cilt kanseri şüphesi uyandırmalıdır. Benlerde oluşan bu değişiklikler arasında;

  • Kaşıntı ya da kanama
  • Hızlı büyüme
  • Renk değiştirme sayılabilir.

Cilt kanseri kaşıntı yapar mı?

Cilt kanseri kaşıntılı olabilir. Örneğin, bazal hücreli cilt kanseri, kaşıntı yaratan bir kabuk gibi görünebilir. Cilt kanserinin en ölümcül formu olan melanom da kaşıntı yapmaktadır. İyileşmeyen kaşıntılı, kabuklu, kanamalı yaralar için doktora başvurmak gereklidir.

Cilt kanseri teşhisi nasıl konur?

Cilt kanserini teşhis etmenin ilk adımı, genellikle kendi kendini muayenedir. Özellikle doğum lekeleri ve benlerin nerede olduğunu ve genellikle neye benzediklerini bilerek muayene yapılmalıdır. Aynı şekilde doktor da ben ve lekelerin boyutunda, dokusunda veya renginde bir değişiklik veya iyileşmeyen bir yara gibi yeni bir şey olup olmadığını kontrol edecektir. Cilt kanseri riski varsa, doktor muhtemelen biyopsi isteyecektir. Biyopsi ile ciltten küçük bir parça çıkarılır ve test için laboratuvara gönderilir.

Biyopsi nedir, nasıl yapılır? Biyopsinin riski var mıdır?

Cilt kanseri türleri

  • Bazal hücreli karsinom,
  • Skuamöz hücreli karsinom
  • Melanom

Deri değişiklikleri cilt kanserinin en belirgin belirtisidir. Genellikle yüz, göğüs, kollar ve eller de gelişen cilt kanserinin 3 türü bulunmaktadır. Bazal hücreli karsinom; tüm cilt kanseri vakalarının yaklaşık %90’ını oluşturan en yaygın cilt kanseri formudur. Baş ve boyunda en sık görülen bazal hücreli karsinom, vücudun diğer bölgelerine nadiren yayılan yavaş büyüyen bir kanser türüdür. Genellikle, inciye benzer, sedefimsi veya mumsu kabarıklık, düz, et renginde veya kahverengi lezyon şeklindedir.

Melanom görülme oranı %237 arttı! Korunma ve tedavi nasıl olmalı?

Ayrıca cildin yüzeyine yakın kan damarları ile yarı saydam görünebilir. Skuamöz hücreli karsinomun; epidermisin dış tabakasındaki hücreleri etkiler. Tipik olarak bazal hücreli karsinomdan daha agresiftir ve tedavi edilmezse diğer vücut bölümlerine yayılabilir. Kırmızı, pullu ve kaba deri lezyonları, tipik olarak eller, baş, boyun, dudaklar ve kulaklar gibi güneşe maruz kalan bölgelerde görülmektedir. Benzer kırmızı lekeler, skuamöz hücreli kanserin en erken formu olan skuamöz hücreli karsinomda da olabilmektedir.

Melanom; Melanom, cilt kanserleri içerisinde en yaygın kanser türü olmasa da, en ciddi olanıdır. Sıklıkla kadınların bacaklarında, göğsünde, sırtında, baş ve boynunda, erkeklerde ise boyunda gelişmektedir. Ancak, bu kanser türü vücudun herhangi bir yerinde, hatta gözde dahi oluşabilmektedir. Ben veya çillerin melanom olup olmadığını belirlemek için “ABCDE” yöntemi kullanılmaktadır.

  • (Asymmetry) Asimetri: Benin iki yüzü eşit değildir.
  • (Border irregularity) Kenar düzensizliği: Kenar boşlukları çentikli veya düzensiz olabilir.
  • (Color) Renk: Ben kırmızı, mavi, siyah, pembe veya beyaz gibi farklı renkler içerir
  • (Diameter) Çap: Kanserli lezyonlar 6 mm’den daha büyük olabilir (bir kurşun kalem silgisinin boyutu kadar), ancak erken teşhis ile bu boyuta ulaşmaları engellenebilir.
  • (Evolution) Değişim: Ben, boyut veya şekil olarak değişmiştir.

Cilt kanseri evreleri

Evreleme, bir tümörün ne kadar yayıldığını tanımlamak için kullanılmaktadır. Cilt kanserinin evresi önerilen tedaviyi belirlemeye yardımcı olacaktır. Bazal hücreli karsinom gibi yüzeysel cilt kanserleri nadiren yayıldıkları için, tamamını çıkaran biyopsi çoğu kez kanser evresini belirlemek için gereken tek tetkiktir.

Fakat büyük bir skuamöz hücreli karsinom, Merkel hücreli karsinom ya da melanom bulunan kişilerde, doktor kanserin yayılımını belirlemek için ileri tetkikler önerebilmektedir. Doktorlar kanser evrelerini belirtmek için I’den IV’e kadar Roma rakamlarını kullanmaktadır. Evre I kanserler küçük ebattadır ve başladıkları alanla sınırlıdırlar. Evre IV, vücudun diğer bölgelerine yayılmış ileri evre kanseri belirtmektedir.

Kadınlarda ve erkeklerde en sık görülen kanser türleri ve tedavileri

Cilt kanseri tedavisi

Cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi

Cilt kanseri tedavisi, kişiye bağlı olarak değişmektedir. Kemoterapi, anti-kanser kremleri, foto dinamik tedavi , radyoterapi ve elektro kemoterapi gibi cerrahi olmayan tedaviler de belirli durumlarda kullanılmaktadır. Genel olarak, melanom olmayan deri kanseri olan 10 kişiden en az 9 tanesi için tedavi başarı ile sonuçlanmaktadır. Hangi tedavinin hasta için en uygun olduğuna karar verirken doktorlar aşağıdakileri dikkate almaktadır;

  • Sahip olunan kanser türü
  • Kanserin aşaması (büyüklüğü ve ne kadar yayıldığı)
  • Genel sağlık durumu

Cerrahi Tedavi; kanserin tamamen çıkarılmasını sağlamak için çevredeki sağlıklı doku ile birlikte kanserli dokuyu da alarak yapılan bir işlemdir. Çoğu durumda, melanoma olmayan deri kanserini tedavi etmek için yeterlidir.

Radyoterapi ve kemoterapi; kanseri yok etmek için düşük dozda radyasyon kullanılmasını içermektedir. Radyoterapi bazen bazal hücre ve skuamöz hücreli karsinomları tedavi etmek için kullanılmaktadır. Radyoterapi uygulanan hasta grupları şu şekildedir;

  • Cerrahi uygun olmayanlar
  • Kanserin geniş bir alanı kapladığı durumlar
  • Radyoterapi bazen kanserin yenilemesini önlemek için cerrahi müdahaleden sonra da kullanılmaktadır. Buna adjuvan radyoterapi denir.
  • Kemoterapi; Güçlü ilaçların, hap şeklinde veya damarlara enjekte edilmesi ile uygulanan bir tedavi yöntemidir. Kanseri küçültmek veya yok etmek için kullanılır.

Radyoterapi nedir? Kanser tedavisinde nasıl uygulanır? Yan etkileri

Cilt kanseri tedavisinde yeni ilaçlar ve kanser aşısı

Cilt kanseri tedavisi çeşitli faktörlere bağlıdır. Bunlar, bulunduğu kanser türünü, ne kadar büyük olduğunu, ne kadar yayıldığını ve kişinin genel sağlık durumunu içermektedir.
Cilt kanseri aşı; Kontrol noktası inhibitörleri kanser hücreleri üzerindeki kontrol noktası proteinlerini bloke etme yolu ile etki etmektedir. Bu ilaçlar damar içine enjekte edilir.

Kemoterapi nedir? Kanser tedavisinde nasıl uygulanır, yan etkileri nelerdir?

Melanom tedavisinde kullanılan kontrol noktası inhibitörü ilaçlar şunlardır:
Pembrolizumab (Keytruda), Nivolumab (Opdivo), İpilimumab (Yervoy)

Bu ilaçlar, iki haftada bir damar içine enjekte edilmektedir, İlaçların yan etkileri

  • Yorgunluk, İsha, Deri döküntüsü ve Kaşıntıdır

Sitokinler

Sitokinler, vücudun bağışıklığını düzenlemeye yardımcı olan proteinlerdir. İnsan yapımı sitokinler, kansere daha etkili bir şekilde saldırmasına yardımcı olmak için bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. İki tip sitokin, melanomu tedavi etmektedir;

  • İnterferon-alfa
  • interlökin-2 (IL-2)

Cilt kanseri ölümcül müdür?

Cilt kanseri erken tespit edildiğinde tedavi edilebilir bir hastalıktır. Her tedavi vücutta farklı yan etkilere neden olabilir. Kişinin kendine iyi bakması, sağlıklı diyet yapması, bol bol uyuyarak dinlenmesi kanser tedavisinde önemlidir. Cilt kanseri özellikle erken evrelerde tedaviye olumlu yanıt veren bir hastalıktır. Bundan dolayı ölüm riski diğer kanser türlerine göre daha azdır. Tedaviden yıllar sonra düzenli takip ve kontrollerin sağlanması da önemlidir.

Cilt kanserinden korunmak

Cilt kanserini önlemenin en önemli yolu güneşte olmaktan veya güneşten korunmaktır. Güneşte uzun süre kalınması durumunda güvenli güneş koruyucular kullanılmalıdır. Bunlar cildinizi korumanın ve cilt kanseri riskini azaltmanın yollarıdır. En iyi koruma için, güneşe maruz kalınacağında her seferinde bu yönergeleri uygulamakta fayda vardır.

  • Güneşten kaçının
  • Güneş koruyucu kullanın
  • Bronzlaşmaya çalışmayın
  • Çocukları koruyun

Solaryum cilt kanseri yapar mı?

Aslında, güneşlenmek yerine solaryuma girmek, cildin UV hasarı ile ilişkili risklerini azaltmamaktadır. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından yapılan birleştirilmiş çalışmalarda, bulgular “bronzlaşma cihazlarının 30 yaşından önce başladığında kutanöz melanom riskinin %75 oranında arttığını” göstermektedir.

Solaryum ile bronzlaşmak, melanom riskini arttırır. Solaryum ile bronzlaşma koruyucu bir önlem değildir ve tam tersine zararlıdır.

Solaryumun kansere neden olduğu kesin olarak kanıtlandı

Cilt kanseri hastalarına öneriler;

Bazal veya skuamöz hücreli deri kanserleri olan çoğu insan için tedavi, kanseri yok edecektir. Daha gelişmiş cilt kanseri olan az sayıda insan için, kanser asla tamamen ortadan kalkmayabilir. Bu kişiler, kanseri mümkün olduğunca uzun süre kontrol altında tutmaya yardımcı olmak için radyasyon terapisi, kemoterapi veya başka tedavilerle düzenli tedaviye girebilirler. Cilt kanseri hastalarına öneriler arasında;

  • Cilt kuruluğu ve sağlıklı kalabilmek için bol su tüketilmelidir. Suyun tadından rahatsız olan hastalar bitki çayları içebilirler.
  • Güneş koruyucu kullanılmalıdır.
  • İçeriği bilinmeyen karışımlar cilt üzerine asla sürülmemeli ve ağız yolu ile tüketilmemelidir.
  • Sağlıklı besinler tüketilmeli bol sebze ve meyve yenilmelidir.
  • Fırsat buldukça dinlenilmelidir.
  • En önemlisi de doktor tavsiyesinden çıkılmamalı ve düzenli muayeneler yapılmalıdır.

Referanslar: 1- Skin Cancer 2- Skin cancer (non-melanoma) 3- Türkiye Melanom Yol Haritası

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla