Cilt kanseri neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Kategori: Cilt Sağlığı, Kanser, Sağlık Sözlüğü Print

Cilt kanseri, deri hücrelerinin güneşe aşırı maruz kalma gibi nedenlerle anormal çoğalması sonucu gelişir. Genellikle yüz, boyun, göğüs, kollar ve eller gibi cildin güneşe maruz kalan bölgesinde görülür. Cilt kanseri herkeste gelişebilen oldukça yaygın bir hastalıktır. Düzenli ve yeterli güneş kremi kullanmak cilt kanseri riskini azaltır. Teşhisi en kolay kanser türdür. Sadece göz muayenesi ile bile tanı konabilir. Erken tanı ile hastalıktan tamamen kurtulmak mümkündür. Ancak zamanında tedavi edilmez ise diğer organlara yayılarak ölümcül sonuçlara neden olabilir. Günümüzde cilt kanseri tedavisinde pek çok yeni ve etkili ilaç kullanıma girmiştir. 

Cilt kanseri nedir?

Cilt kanseri, deri hücrelerinin kontrolsüz büyümesi sonucunda gelişen ölümcül bir kanser türüdür. Cilt kanseri terimi ciltte oluşan tüm kanser türlerini kapsar. Bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanoma olmak üzere üç ana türü vardır. Melanom dışı cilt kanserleri, cildin üst tabakalarında yavaşça gelişirler. Genellikle şüpheli bir ben, çil veya leke olarak ortaya çıkarlar. Ancak eşlik eden belirtiler cilt kanserinin türüne göre değişir. (1)

Cilt kanseri en çok nerelerde olur

  • Kafa derisi
  • Kulaklar
  • Dudaklar
  • Boyun
  • Tırnakların altı
  • Ayak dipleri
  • Üreme organları

Cilt kanseri türleri

Bazal hücreli karsinom

Bazal hücreli karsinom; tüm cilt kanseri vakalarının yaklaşık %90’ını oluşturan en yaygın cilt kanseri formudur. Pek çok farklı bazal hücreli karsinom türü vardır; yüzeysel tip en az endişe verici olanıdır; nodüler tip, en yaygın görülenidir; morfeaform ise tedavisi en zor olanı bazal hücreli karsinom  türüdür, çünkü tümörlerin belirgin bi sınırı yoktur ve çevre dokularda çoğalabilirler. (2)

Skuamöz hücreli karsinom

Tüm cilt kanserlerinin yaklaşık %20’sini oluşturur, ancak bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde daha yaygındır. Çoğunlukla küçüktür ancak bazal hücreli karsinom gibi çevre dokulara yayılma olasılığı vardır. (3)

Melanom

En nadir görülen ancak en ciddi cilt kanseri türüdür. Cilde rengini veren pigmentler olan melaninleri üreten hücrelerde (melanositlerde) gelişir. Melanom riski 40 yaşın altındaki insanlarda, özellikle de kadınlarda daha yüksektir. Erken teşhis edilirse başarılı bir şekilde tedavi edilebilir. (4)

Melanom nedir? Cilt kanseri melanomun belirtileri ve tedavisi

Cilt kanseri neden olur?

Cilt kanserinin görülme sıklığındaki artış, günümüzde halk sağlığı için bir tehdit oluşturmaktadır. Kanserin önlenebilmesi için öncelikle neden olan faktörlerin daha net anlaşılması gerekir. (5)

Güneş ışığı (UV ışınları)

Çoğu cilt kanserine çoğu zaman, DNA’ya zarar veren, ultraviyole (UV) ışınları neden olur. Güneş ışığı üç tür UV ışını içermektedir: Ultraviyole A (UVA), Ultraviyole B (UVB) ve Ultraviyole C (UVC). UVA ve UVB, zamanla cildin zarar görmesine neden olur ve kanser riskini arttırır.

Uzmanlar, UVB’ nin melanom olmayan cilt kanseri türlerinin ana nedeni olduğunu düşünüyor. Güneş lambaları ve solaryum gibi UV ışınlarının yapay kaynakları da cilt kanseri riskini artırmaktadır.

Aile öyküsü (genetik)

Araştırmalar bazı kanser türlerinin genetik geçişli olabileceğini saptamıştır. Örneğin, skuamöz hücreli karsinomu olan bir ebeveyne sahip olan kişilerde, bu kansere yakalanma riski ortalamanın iki ila üç kat üzerindedir. Ailede melanom öyküsü olması da bazal hücreli karsinom olma riskini artırır.

Diğer sebepler

Bazı faktörlerin, her tür cilt kanserine yakalanma olasılığını arttırdığı düşünülmektedir. Bunlardan bazıları;

  • Kolayca güneş yanığı olan açık renk ten,
  • Sarı ya da kızıl saç,
  • Mavi veya yeşil göz
  • Çocukluk ya da gençlikte birden fazla güneş yanığı öyküsü (derinin zarar gördüğü)
  • Yaşlılık
  • Farklı tiplerde ve çok sayıda ben
  • Çok sayıda çil
  • Yanık veya radyoterapi tedavisi ile daha önce hasar görmüş bir cilt
  • Organ nakillerinden sonra kullanılan bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar
  • Creosote ve arsenik gibi belirli kimyasallara uzun süreli maruziyet

Melanom görülme oranı %237 arttı! Korunma ve tedavi nasıl olmalı?

Cilt kanseri belirtileri

  • Ciltte sonradan oluşan ben ve çiller,
  • Cilt yüzeyinde belirgin değişiklikler,
  • Cilt üzerini saran ve iyileşmeyen düz yara ya da sivilce,
  • Deride pullu, leke şeklindeki değişiklikler,
  • Kırmızı yumrular,
  • Yara gibi görünen düz, ten rengi veya kahverengi lekeler
  • Büyük kahverengi noktalar
  • Düzensiz sınırları olmayan kırmızı, beyaz, mavi veya mavi-siyah yaralar
  • Kaşıntılı veya ağrılı bir yumru
  • Kanamalı yaralar

Yukarıda bahsedilen belirtiler vücudunuzda tespit ettiğinizde acil doktora başvurmanız konusunda yol göstermek amacıyla yazılmıştır. Ancak cilt kanseri belirtileri kanserin türüne göre değişiklik gösterebilir:

Bazal hücreli karsinom belirtileri

Genellikle vücudun güneşe maruz kalan kısımlarında, özellikle baş ve boyunda gelişir. Nadir olarak genital organlar gibi vücudun güneşten korunan kısımlarında da görülebilir. Ciltte, büyüyen ya da iyileşmeyen bir yara ile kendini gösterir. Bu yaralar genellikle şu özelliklere sahiptir: 

  • Yarı saydam, ten rengi veya pembe bir yumru (cildin yüzeyine yakın kan damarları görülebilir)
  • Hafif yüksek ve kenarları yarı saydam kahverengi, siyah veya mavi lezyon
  • Sırtta veya göğüste kenarları hafif yüksek, düz, pullu, kırmızımsı leke,
  • Belirgin bir kenarı olmayan beyaz, balmumu, yara benzeri lezyon (Morfeaform bazal hücreli karsinom)

Skuamöz hücreli karsinom belirtileri

En çok saç derisi, eller, kulaklar veya dudaklar gibi güneşe maruz kalan bölgelerde görülür. Ancak, ağız içi, avuç içi, ayak altı, cinsel organlar gibi vücudun güneşten uzak kısımlarında da gözlenebilir. Belirtileri:

  • Sert, kırmızı bir şişlik,
  • Pullu kabuklu düz bir yara
  • Eski bir yara üzerinde oluşmuş yeni bir yara ya da kabarıklık
  • Dudaklarda açık bir yaraya dönüşebilecek sert ve pullu bir leke,
  • Ağzın içinde kırmızı ya da sert bir yara
  • Anüste veya cinsel organda kırmızı, kabarık leke veya siğil

Melanom belirtileri

Melanom, cilt kanserleri içerisinde nadir görülen ancak en ciddi olanıdır. Sıklıkla kadınların bacaklarında, göğsünde, sırtında, baş ve boynunda, erkeklerde ise boyunda gelişmektedir. Ancak, bu kanser türü vücudun herhangi bir yerinde, hatta gözde dahi oluşabilmektedir. Ben veya çillerin melanom olup olmadığını belirlemek için “ABCDE” yöntemi kullanılmaktadır.

  • (Asymmetry) Asimetri: Benin iki yüzü eşit değildir.
  • (Border irregularity) Kenar düzensizliği: Kenar boşlukları çentikli veya düzensiz olabilir.
  • (Color) Renk: Ben kırmızı, mavi, siyah, pembe veya beyaz gibi farklı renklerde olabilir.
  • (Diameter) Çap: Kanserli lezyonların çapı 6 mm’den daha büyük olabilir (bir kurşun kalem silgisinin boyutu kadar), ancak erken teşhis ile bu boyuta ulaşmaları engellenebilir.
  • (Evolution) Değişim: Ben, boyut veya şekil olarak değişmiştir.
Cilt kanseri lekesi

Cilt kanseri lekeleri diğer lekelerden farklıdır

Cilt benleri ile cilt kanseri arasındaki farklar

Benler, doğuştan veya sonradan oluşur, birçok insanda ben vardır ve bu benlerin çoğu zararsızdır. Genellikle kahverengi, ten rengi veya siyah nokta şeklinde olurlar. Düz veya yüksek ve kabarık, yuvarlak veya oval olabilir, genellikle 6 mm’den küçüktür. Vücutta bir ben geliştiğinde yıllarca aynı boyut, şekil ve renkte kalır. Bazı benler ise, zaman içinde kendiliğinden yok olur.

Şekilsiz büyüyen benler ne zaman cilt kanseri belirtisidir?

Benlerde oluşabilecek bazı değişiklikler cilt kanseri şüphesi uyandırmalıdır. Eğer benlerde;

  • Kaşıntı ya da kanama
  • Hızlı büyüme
  • Renk değiştirme olursa acil olarak bir doktor tarafından kontrol edilmelidirler.

Cilt kanseri kaşıntı yapar mı?

Evet kaşıntılı olabilir. Örneğin, bazal hücreli cilt kanseri, kaşıntı yaratan bir kabuk gibi görünebilir. Cilt kanserinin en ölümcül formu olan melanom da kaşıntı yapmaktadır. İyileşmeyen kaşıntılı, kabuklu, kanamalı yaralar için doktora başvurmak gereklidir.

Cilt kanseri teşhisi nasıl konur?

Erken teşhis için kişinin kendi kendini muayene etmesi ve cildindeki değişiklikleri takip etmesi çok önemlidir. En azından ayda bir kez ayna karşısında özellikle, yüz, kafa derisi, göğüs, kol ve bacaklar gibi güneşe maruz kalan bölgeler kontrol edilmelidir. Ayrıca, avuç içleri, cinsel organlar, tırnaklar ve ayak tırnaklarının altındaki deri ve ayak tabanlarına da bakılmalıdır.

Aynı şekilde doktor da ben ve lekelerin boyutunda, dokusunda veya renginde bir değişiklik veya iyileşmeyen bir yara gibi yeni bir şey olup olmadığını kontrol edecektir.

Kanser riski varsa, biyopsi gerekebilir. Biyopsi ile ciltten küçük bir parça çıkarılır ve test için laboratuvara gönderilir. (6)

Biyopsi nedir, nasıl yapılır? Biyopsinin riski var mıdır?

Cilt kanseri evreleri

Evreleme, bir tümörün ne kadar yayıldığını tanımlamak için kullanılmaktadır. Doktorlar kanser evrelerini belirtmek için I’den IV’e kadar Roma rakamlarını kullanmaktadır. Evre I kanserler küçük ebattadır ve başladıkları alanla sınırlıdırlar. Evre IV, vücudun diğer bölgelerine yayılmış ileri evre kanseri belirtmektedir.

Kadınlarda ve erkeklerde en sık görülen kanser türleri ve tedavileri

Cilt kanseri tedavisi

Cilt kanseri tedavisi, kanserin türü, evresi ve hastanın genel sağlık durumuna göre farklılık gösterebilir. Kanser cilt yüzeyiyle sınırlıysa tüm büyümeye engel olan ilk cilt biyopsisinin ötesinde bir tedavi gerekmeyebilir. Melanom olmayan deri kanseri tedavisi 10 hastadan 9’unda başarıyla sonuçlanmaktadır. Tedavide uygulanan yöntemler şunlardır: (7)

Eksizyonel cerrahi

Bu tedavi yöntemi herhangi bir cilt kanseri türü için uygun olabilir. Cerrah, kanseri tamamen temizlemek için kanserli dokuyu ve çevresindeki sağlıklı cilt sınırını keser. Bazı durumlarda vücudun çok göz önünde olmayan bir bölgesinden (boyun, karın ya da üst uyluk gibi) bir deri grefti çıkarılır ve alınan bölgeye aşılanır.

Mohs mikrografik cerrahisi

Bu yöntem melanom dışı cilt kanserlerini tedavi etmek için kullanılan özel bir ameliyat şeklidir. Daha büyük, tekrarlayan veya tedavisi zor cilt kanserlerinin tedavisinde tercih edilir. Genellikle burun ya da göz gibi olabildiğince fazla cildi korumanın gerekli olduğu yerlerde kullanılır.

Ameliyat sırasında tümörün çevresindeki cildin küçük bir alanı kesilirek kanser temizlenir. Ardından tüm tümörün tamamen alındığından emin olmak için kenarlar mikroskop altında kontrol edilir. Eğer temizlenmediyse genellikle aynı gün, ameliyat tekrarlanır. Amaç en az miktarda sağlıklı dokuyu alarak az yara izi bırakmak ve tümörü tamamen temizlemektir.

Küretaj ve elektrokoter

Bu yöntem, cerrahi eksizyon ile benzer bir tekniktir, ancak yalnızca kanserin oldukça küçük olduğu durumlarda uygulanır. Tümörün çoğu temizlendikten sonra cerrah dairesel bıçaklı bir alet (küret) kullanarak kanser hücresi katmanlarını siler. Kanserin tamamen temizlendiğinden emin olmak için prosedürün 2 veya 3 kez tekrarlanması gerekebilir.

Kriyoterapi

Bu yöntem melanom dışı cilt kanserlerinin erken aşamalarında tercih edilir. Kriyoterapide kanseri dondurmak için sıvı azot kullanılır. Bu bölge kabuk bağlar ve yaklaşık bir ay sonra kanserli kabuk düşer. Kriyoterapi sonrası uygulanan yerde küçük beyaz bir yara izi kalabilir.

Kriyoterapi nedir? Nasıl uygulanır? Avantaj ve riskleri

Cilt kanseri kremleri

Bu kremler genellikle tümörün, erken bazal hücreli karsinom ve Bowen hastalığı gibi cildin üst tabakasında bulunduğu durumlarda önerilir. Cilt kanseri tedavisinde kullanılan 2 ana krem vardır:

Kemoterapi nedir? Kanser tedavisinde nasıl uygulanır, yan etkileri nelerdir?

  • Kemoterapi kremleri (5-florourasil): Melanom dışı cilt kanseri için kullanılır. Krem, kanserli bölgeye birkaç hafta süreyle uygulanır. Sadece cilt yüzeyine uygulandığı için, kusma veya saç dökülmesi gibi diğer kemoterapi yan etkileri görülmez. Ancak, birkaç hafta sonrasında uygulanan bölgede ağrı oluşabilir.
  • Bağışıklık uyarıcı kremler (imikimod): Çapı 2 cm’den az olan bazal hücreli karsinomlarının tedavisinde tercih edilir. Ayrıca aktinik keratoz ve Bowen hastalığını tedavi etmek için de kullanılabilir. Imikimod, birkaç hafta boyunca kanserli bölgeye uygulanır ve bağışıklık sistemini kansere saldırmaya teşvik eder.

5-florourasil krem ​​ve imikimodun ortak yan etkileri; ciltte kızarıklık, döküntü veya soyulma ve kaşıntıdır.

Fotodinamik terapi

Bu tedavide cildi ışığa karşı çok hassas hale getiren bir krem kullanılır. Ardından kanserli bölgeye uygulanan lazer ışığıyla tümör yok edilmeye çalışılır. Tedavi sonrası yanma hissi olabilir ve ameliyat kadar olmasa da biraz iz kalabilir.

Radyoterapi nedir? Kanser tedavisinde nasıl uygulanır? Yan etkileri

Radyoterapi

Radyoterapide, kanseri yok etmek için düşük dozda radyasyon kullanılır. Ameliyatın uygun olmadığı durumlarda, kanser geniş bir alana yayılmışsa ya da kanserli bölgede çalışmak zorsa radyoterapi tercih edilebilir. Ayrıca bazen kanserin tekrarını önlemek için de cerrahi eksizyondan sonra kullanılır. Buna adjuvan radyoterapi denir.

Kemoterapi

Kemoterapi, vücudun diğer bölümlerine yayılmış olan cilt kanserlerini tedavi etmek için tercih edilir. Kemoterapide, kanser hücrelerini öldürmek için ilaçlar kullanılır.

Cilt kanseri ölümcül müdür?

Cilt kanseri özellikle erken evrelerde tedaviye olumlu yanıt veren bir hastalıktır. Bundan dolayı ölüm riski diğer kanser türlerine göre daha azdır. Tedaviden yıllar sonra düzenli takip ve kontrollerin sağlanması da önemlidir.

Cilt kanserinden korunmak

Çoğu cilt kanseri önlenebilirdir. Kendinizi korumak için şu ipuçlarını izleyin: (8)

  • Gün ortasındaki güneşten kaçının.
  • Cildinizde hasara neden olacak düzeyde güneşlenmeyin.
  • Yaz-kış güneş koruyucu kullanın. Bulutlu günlerde bile en az 30 faktörlü bir krem kullanmayı ihmal etmeyin. Özellikle güneşli günlerde kremi bolca sürün ve iki saatte bir tazeleyin.
  • Koruyucu kıyafetler giyin.
  • Güneş gözlüğü kullanın. UVA ve UVB ışınlarını bloke edenleri tercih edin.
  • Solaryumdan uzak durun.
  • Bazı ilaçlar cildinizi güneşe karşı hassaslaştırabilir. Bunların farkında olun.
  • Cildinizi düzenli olarak kontrol edin ve değişiklikleri doktorunuza bildirin.

Dermatoloji (cildiye) nedir? Dermatolog ne iş yapar? Önemli cilt hastalıkları

Solaryum cilt kanseri yapar mı?

Aslında, güneşlenmek yerine solaryuma girmek, cildin UV hasarı ile ilişkili risklerini azaltmamaktadır. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından yapılan birleştirilmiş çalışmalarda, bulgular “bronzlaşma cihazlarının 30 yaşından önce başladığında kutanöz melanom riskinin %75 oranında arttığını” göstermektedir.

Solaryum ile bronzlaşmak, melanom riskini arttırır. Solaryum ile bronzlaşma koruyucu bir önlem değildir ve tam tersine zararlıdır.

Solaryumun kansere neden olduğu kesin olarak kanıtlandı

Cilt kanseri hastalarına öneriler

  • Cilt kuruluğunu engellemek için bol su için. Suyun tadından rahatsız oluyorsanız bitki çayları da içebilirsiniz.
  • Güneş koruyucu kullanın.
  • İçeriği bilinmeyen karışımları cildinize asla sürmeyin veya içmeyin.
  • Sağlıklı beslenin, bol sebze ve meyve tüketin.
  • Fırsat buldukça dinlenin.
  • Doktorunuzun tavsiyesinden çıkmayın ve kontrollerinizi aksatmayın.

Kaynaklar ve Referanslar:

1- Skin Cancer,2- Skin cancer (non-melanoma)3- Skin Cancer

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla