Melanom nedir? Cilt kanseri melanomun belirtileri ve tedavisi

Kategori: Cilt Sağlığı, Kanser, Sağlık Sözlüğü Print

Melanom, en yaygın ve tehlikeli cilt kanseri türlerinden biridir; erken evrede tedavi edilmediğinde ölümcül olabilir. Melanomlar genelde benlere benzer, hatta bazen de benlerden kaynaklanır. Çoğunlukla siyah ve kahverengi olsa da bazen pembe, kırmızı, mor, mavi hatta beyaz renkli bile olabilirler. Cildin herhangi bir yerinde gelişebilseler de erkeklerde göğüs ve sırtta, kadınlarda ise bacaklarda daha yoğun şekilde görülür. Ayrıca, boyun, yüz, göz, ağız, genital bölge hatta anal bölgede bile gelişebilirler. Daha çok yetişkinlerde rastlanan bu leke ve benlere çocuklarda bile rastlanabilir. Nedeni çoğunlukla genetik olsa da güneşin zararlı ışınlarına maruz kalma, solaryum, açık ten rengine sahip olma gibi faktörler de melanomu tetikler. Belirtileri, asimetrik, sınırları belirsiz, pembe, mavi gibi değişik renklerde olabilen benler ya da lezyonlardır.

Erken dönem melanom tedavisinde genelde cerrahi müdahaleden yararlanılır ve tümörlü dokular çıkarılır; başarı oranı çok yüksektir. Geç dönemde ise radyoterapi, kemoterapi gibi cilt kanseri tedavi yöntemleri tercih edilir.

Melanom nedir?

Melanom, vücudumuzdaki diğer organlara kolaylıkla yayılabilen, cilt kanserinin en tehlikeli türlerinden biridir. Genellikle belirli bir deri hücresinde başlar. Deri kanserleri arasında yaygın görülmeyen bir tür olsa bile en çok ölüme neden olan cilt kanseridir. Malign melanom ya da kutanöz melanom olarak da adlandırılan melanom, melonisitlerde başlar. Melonsitler; ilerleyen süreçte melonoma dönüşebilen, cilde rengini veren melanin isimli kahverengi pigmentleri yapan hücrelerdir. Melonisitler, derinin üst tabakası olan epidermiste yer alırlar.

Melaninler, cilde kahverengi rengini vermenin yanı sıra cildin alt katmanlarını güneşin zararlı etkilerine karşı korurlar. Cilt, uzun bir süre boyunca güneşe maruz kaldığında ise melonositler daha fazla miktarda melanin üretir ve cilt, bronzlaşır ve kararır. Melonom hücreleri melanin üretimine devam ettiğinden pek çok hastada melanom tümörlerinin rengi kahverengi ya da siyah olur. Melanin üretimi duran kanserli hastalarda ise tümörler pembe, kahverengi hatta beyaz renkli bile olabilirler.

Melanom nedenleri

Melanomun asıl nedeni anormal bir şekilde gelişen melonisit cilt hücreleridir. Malign melonom, daha çok benlerden (nevüsler) gelişir. En yaygın melonom nedenlerini ise aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

  • Güneşlenerek ya da solaryumda uzun süre UVA ve UVB ışınlarına maruz kalma
  • Ciltte bulunan normal olmayan (atipik) benler
  • Açık göz ve ten rengine ve ince bir cilt tipine sahip olma
  • Daha önce melonom geçirmiş olma
  • Organ nakli, kemoterapi, AIDS, lenfoma gibi hastalıklar sebebiyle bağışıklık sisteminin zayıflaması
  • Aile öyküsünde melanom olması

Melanom belirtileri

  • Asimetri: Ciltteki benler asimetriktir ortadan ikiye ayırdığınızda birbirine benzemez.
  • Sınır: Benlerin sınırları belirsiz, kenarları taraklı ve çentiklidir.
  • Renk: Melanom, kırmızı, beyaz, pembe, siyah, ten rengi ya da kahverengi olabilir.
  • Çap: Benlerin boyutu, çapı büyüktür. Genelde 6 mm daha fazladır (nohut kadar).
  • Genişleme: Kanserli benler genişler ve büyür
Melanom belirtileri

Melanom belirtileri ABCDE kuralı ile ayırt edilir

Derideki benler genellikle zararsızdırlar. Belirtiler, ilk evrelerde daha çok bir ya da iki bende görülür, diğer benlerden oldukça farklıdır. Bu belirtileri ayırt etmek için ABCDE (Asymmetry, Border, Color, Renk, Diameter ve Evolving) kuralı kullanılır.

Benlerde genişleme, boyut, şekil, renk değişikliği olduğunda, kanama, kaşıntı, kabuklanma görüldüğünde acilen bir doktora başvurun.

Melanom türleri

Melanom kendi içerisinde benlerin şekline ve özelliklerine göre farklı gruplara ayrılır.

Yüzeye yayılan melanom

Çilli ve soluk tenli insanlarda daha yaygın bir şekilde görülür. Benler genelde dışa doğru büyürler ve sınırları düzensizdir. Vücudun derin katmanlarına doğru indiklerinde ise diğer organlara da yayılma riskleri vardır.

Nodüler melanom

Oldukça hızlı bir şekilde gelişirler ve derinin en alt katmanlarına bile inebilirler. Kırmızı renkli olabilen melanomlar, normal cilt üzerinde büyürler. Daha çok baş, boyun, sırt ve göğüste görülürler. Kanama ve sızıntı ile belirgindirler.

Lentigo malign melanomu

Her 10 melanom vakasından biridir. Daha çok güneşe çok maruz kalan yaşlılarda görülür. Çile benzeseler de çilden daha büyük ve daha koyu renklidirler. Başlangıçta düz olan benler, zaman içerisinde yavaş yavaş büyüyebilir ve şekil değiştirebilirler. Yıllar içerisinde derinin alt katmanına inerek, burada nodüller oluşturabilirler.

Melanom görülme oranı %237 arttı! Korunma ve tedavi nasıl olmalı?

Akral lentigöz melanom

El, ayak tabanlarında görülen, nadir bir melanom çeşididir. Bazen tırnak çevresinde de gelişebilirler. Koyu tenli insanlarda daha çok görülse de açık ya da kumral kişilerde de görülebilir.

Amelanotik melanom

Nadir görülen bu melanomda benler genelde renksiz olsa da, bazen pembe, kırmızı, gri, kahverengi olabilir.

Melanom kanseri evreleri

Bir kanserin evresi, kanserin ne kadar yayıldığını ifade eder. Kanser evresine göre doktorlar, tedavi sürecini planlarlar. Melanomda evreler 0-4’ arasındadır.

  • Evre 0’da kanser yalnızca cildin en dış tabakasındadır ve genelde tehlikesizdir.
  • Evre 1’de tümör, 2 mm’den daha incedir, ülserli ya da ülsersiz olabilir.
  • Evre 2’de ülserli ya da ülsersiz olabilen kanser hücreleri, 4 mm’den daha kalın olabilse de çevredeki dokulara henüz yayılmamıştır.
  • Evre 3’te yakın çevre dokulara yayılan kanser, uzak dokulara ve organlara yayılmaz.
  • En tehlikeli olan 4. evrede ise kanser, yakınındaki lenf düğümlerine yayılmanın yanı sıra akciğer, karaciğer ve beyin gibi oldukça önemli uzak organlara bile yayılmıştır.

Melanom kanseri teşhisi

Melanom teşhisi için öncelikle tıbbi sağlık geçmişiniz ile ilgili sorular sorulur ve cildinizdeki benler incelenir. Eğer şüpheli bir durum varsa biyopsi yapılır. Ben, cerrahi bir müdahale ile çıkarılır ve melanom olup olmadığı yakından incelenir. Ayrıca, Sentinal düğüm biyopsisi ile melanomun yakın dokulara yayılıp yayılmadığı da kontrol edilebilir. Tıraş biyopsisi, reflectance konfokal mikroskopi, sentinel lenf bezi biyopsisi melanom teşhisinde sıklıkla yararlanılan biyopsi çeşitleri arasında yer alırlar.

cilt

Dermatoloji uzmanları melanomu hızlıca teşhis edebilir

Malign melanom kanseri tedavisi

Hastalığın tedavisi genelde melanomun hangi evrede olduğuna bağlıdır. Melanomun erken teşhis edildiği durumlarda kanserin ölümcül sonuçlar doğurması engellenebilir. Erken dönem kanserin tedavisinde genellikle cerrahi müdahale tercih edilir. İleri evrelerde BRAF inhibitörleri gibi kanser hücrelerinin yayılmasını engelleyen ilaçlar reçete edilebilir.

Malign melanom ameliyatı

Çoğu durumda ince melanomlar, lokal anestezi altında çıkarılır. Ameliyat sonrası küçük olan yara izleri zaman içerisinde kendiliğinden iyileşir. Tüm cilt kanseri türlerinin tedavisinde yararlanılan cerrahi eksizyon ile 30 dakikalık bir ameliyat ile tümör alınır. Yaralar, genelde işlemden 1-2 hafta sonra iyileşse de bu süre, hastanın yara bakımını eksiksiz bir şekilde tamamlamasına bağlıdır.

Mikroskobik cerrahi

Son zamanlarda eksizyona alternatif olarak tercih edilen bir yöntemdir. Bu yöntemle tek seferde melanomdan ince bir doku çıkarılır ve kanser hücreleri mikroskop altında incelenir. Dokuların çıkarılma işlemi, tüm kanserli hücreler tamamen alınana dek devam eder. Cilt kanser hücrelerinin ne kadar derinlere kadar indiğini gözler önüne serdiği için diğer cerrahi yöntemlerden farklıdır.

Melanom

Melanom tedavisinde kanserli hücrelerin derinliği belirleyicidir

İmmünoterapi

Kanser hücrelerinin derinlere kadar ilerlediği ya da uzak organlara kadar yayıldığı 3. ve 4. melanom kanser evrelerinde immünoterapiden yararlanılabilir. Damardan hastaya enjekte edilen ilaçlar ile hastanın yaşam süresi ciddi anlamda uzatılabilir.

Hedefli tedaviler

Hedefli tedaviler ile 3. ve 4. evredeki belirli kanser hücreleri tanımlanır ve kanserin yayılmasını etkileyen bu hücreler bloke edilir.

Kemoterapi

Günümüzde melanomun tedavisinde daha çok hedefli tedavi ve immünoterapiden yararlanılsa da bu tedavilere ek olarak 3. ve 4. evre melanomun tedavisinde kemoterapiden de faydalanılabilir.

Radyasyon terapisi

Diğer cilt kanseri türlerinde olduğu gibi ileri melanom tedavisinde kemoterapi ilaçlarına ek olarak radyasyon terapisi gerekli olabilir. Harici ışın radyasyon tedavisi ile yüksek enerjili X ışınları vücudun epidermis tabakasındaki tümörlere odaklanır. 3. ve 4. evre melanom tedavisinde yararlanılan radyasyon terapisi ile melanomun beyne yayılması, tümörün büyümesi durdurulabilir.

Melanom öldürür mü? Malign melanom yaşam süresi

3. ve 4. evreye kadar ulaşmamış olan erken evre melanom çoğunlukla tedavi edilebilir. Ancak 3. ve 4. ileri evre melanom hastalarında ölüm riski son derece yüksektir. 4. evredeki hastaların yaşam süresi ameliyat dışı yöntemler ile birkaç ay bazen de birkaç yıl kadar uzatılsa da hastalıktan tamamen kurtulmaları maalesef ki pek mümkün değildir. Bu yüzden hastalığın erken teşhisi son derece önemlidir.

Melanom kanserinin bitkisel tedavisi

Cilt kanserinin erken evresinde kanser hücrelerinin yayılmasını önlemede ya da kanserden korunmada bazı bitkilerden yararlanılabilir. Ancak bu tedaviler, hiçbir şekilde cerrahi müdahale ya da ilaçla tedavinin yerini tutamaz. Bitkisel tedavi yöntemlerini denemeden önce mutlaka doktorunuza danışın. Melanoma ve cilt kanserine iyi gelen bitkileri hakkında aşağıda bilgi bulabilirsiniz ama bu bilgilerin bir kısmının bilimsel dayanağı sınırlıdır!

Zerdeçal

Kanser hücrelerinin daha geniş alanlara yayılmasını önleyen zerdeçaldan melanomun doğal tedavisinde yararlanabilirsiniz. Gün içerisinde bir çay kaşığı zerdeçalı yoğurtla karıştırarak tüketebilir ya da bir fincan zerdeçal çayı içebilirsiniz.

Yeşil çay

Güçlü bir antioksidan ve antibakteriyel olan yeşil çay, kanserli hücreleri yok eder. Her gün düzenli 2-3 bardak yeşil çay tüketimi yalnızca cilt kanserine değil pek çok kansere karşı da koruyucudur.

Sarımsak

Mükemmel bir doğal antibiyotik olarak bağışıklık sistemini güçlendiren sarımsak, bir yandan da kanser oluşumunu önler. Günde birkaç diş sarımsağı çiğ olarak tüketerek, melanomdan korunabilirsiniz.

Kırmızı pancar

Bileşenlerinde kanserin yayılmasını önleyen maddeler içeren kırmızı pancarı beslenme programınıza ekleyerek, melanomla savaşabilirsiniz. Kırmızı pancarı çiğ olarak ya da suyunu sıkarak tüketebilirsiniz.

Yeşil yapraklı sebzeler

Vücudun beta-karoten ihtiyacını önemli ölçüde karşılayan, bağışıklığı güçlendirerek, vücudun kanser hücreleriyle savaşmasına yardımcı olan ıspanak, pırasa gibi yeşil yapraklı sebzelerin yanı sıra domates gibi likopen içerikli besinleri sık sık tüketerek, doğal yollarla melonoma yakalanma riskinizi azaltabilirsiniz.

Cilt kanseri ve melanomdan korunma yöntemleri

  • Cildinizdeki benleri periyodik aralıklarla kontrol edin.
  • Özellikle yaz aylarında UV ışınlarının en zararlı olduğu 10.00-16.00 saatleri arasında dışarı çıkmamaya özen gösterin.
  • Kullandığınız güneş kremlerinin hem UVB hem de UVA ışınlarına karşı koruma sağladığından emin olun.
  • Açık bir ten renginiz varsa, sarışın, kızıl saçlıysanız, çilliyseniz; koruma faktörü en az %30 olan güneş koruyucu kremler kullanın.
  • Güneş kreminizi dışarı çıkmadan en az 30 dakika öncesinde cildinize sürün.
  • Evinizde, arabanızda ya da gölgedeyken bile güneş koruyucu krem kullanın. UVB ışınlarının camlardan bile içeri sızabileceğini unutmayın.
  • Güneş kreminizi her iki saatte bir tekrar sürün.
  • Özellikle solgun, ince ve çok fazla bene sahip bir cildiniz varsa şezlonglarda güneşlenmekten kaçının.

Çocukluk çağında melanom

Çocuklarda melanom görülme olasılığı son derece düşük olmakla birlikte imkansız değildir. Çocuklarda görülen cilt kanserinin en yaygın nedenleri arasında melanomun 2. sırada yer aldığı unutulmamalıdır. Özellikle cildinde güneş yanığı bulunan çocuklar, risk altındadırlar. Çocukları korumak için alabileceğimiz önlemler:

  • Güneşe çıkmadan önce çocuklara +15 güneş koruma faktörü içeren kremler sürün.
  • 0-6 ay aralığındaki bebekleri doğrudan güneşe maruz bırakmayın.
  • Araba camlarını UV filmlerle kapatın
  • Bebekleri güneşe karşı koruması bulunan pusetlerle dolaştırın.
  • Saat sabah 10 ve öğleden sonra 4 arasında bebeğinizi dışarı çıkarmayın.

Melanom kanseri hastalarına öneriler

  • Umudunuzu hiçbir zaman kaybetmeyin ve moralinizi yüksek tutun.
  • Düzenli ve dengeli beslenmeyi hiçbir şekilde ihmal etmeyin.
  • Tedaviye başlamadan önce kullandığınız tüm reçeteli ilaçlarla ilgili olarak doktorunuzu bilgilendirin.
  • Tedavi boyunca mutlaka bol bol dinlenin.
  • Kendinizi mutsuz, depresif ve hassas hissediyorsanız, psikolojik destek alın.
  • Kemoterapi ve radyoterapi seanslarına zamanında gidin.
  • Doktorunuzla ve hemşirenizle daima iyi bir iletişim içerisinde olun.
  • Moralinizi yüksek tutmak için sevdiklerinizle sık sık zaman geçirin.

Kaynaklar
1- Skin cancer (melanoma)
2- Melanoma
3- What is melanoma?

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla