Vajina kaşıntısı neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Yazan Dr. Ali Akdeniz
Kategori: Kadın Hastalıkları, Üye Yazıları Print

Vajinada-Akıntı-ve-Kaşıntının-Nedenleri-tedavisiVajina kaşıntısı, kadınlarda sıklıkla görülen ve çok rahatsız edici bir yakınmadır. Vajina vücudun en kapalı tutulan bölgesidir. Genellikle sentetik çamaşırlarla örtülüdür. Bu nedenle devamlı nemli bir ortam olduğu için dermatolojik sorunlarla daha sık karşılaşılır. Vulva hastalıklarının pek çoğunda ortak bir semptom olarak kaşıntı ön plana çıkmaktadır. Vajinada kaşıntıya neden olan durumlar: enfeksiyonlar, kıl kurdu, uyuz, bit, atopik dermatit, seboreik dermatit, kontakt dermatit, vulvar intraapitelyal neoplazi, paget hastalığı, vulva kanseri gibi rahatsızlıklardır. Vulvanın değişik sabunlarla yıkanması, tüylerin alınması, kullanılan petlere reaksiyon ve epilasyon gibi olaylar da kaşıntılara neden olabilir. Vajinada kaşıntı ciddiye alınması gereken bir semptomdur. Kadının sosyal yaşamı olumsuz yönde etkiler ve yaşam kalitesini etkiler. Ayrıca vulva kanseri gibi ciddi bir hastalığın tek belirtisi olabilir. Bu nedenle önemle üzerinde durulması gerekir.

Bir takım pratik önlemler kaşıntının şiddetini azaltabilir. Bunlar; Pamuklu iç çamaşırı kullanmak, geceleri iç çamaşırı giymemek, korse kullanmamak, temizlik ve çamaşır yıkamak için nötral sabun kullanmak, tüy dökücüler kullanmamak, cinsel ilişki öncesi kayganlaştırıcı kullanmamak, kaşıntıya neden oluyorsa pet kullanmamak gibi.

Vajinada kaşıntıya neden olan enfeksiyonlar

Kandidiazis

Kadınlarda en sık görülen vulva kaşıntısı nedeni kandidiazisdir. Bu nedenle birçok kadın vulva kaşıntısı olduğu zaman doktora danışmadan antifungal krem kullanmaktadır. Bu da tanıda gecikmelere ve eksik tedaviye neden olmaktadır. Tanı muayenede tipik diyebileceğimiz peynir kırıntısına benzer akıntının görülmesi ve vajinal akıntıya KOH damlatıldıktan 15-20 dakika sonra mikroskopik incelenme sırasında hif ve sporların görülmesiyle konur. Tekrarlayan veya şüpheli olan olgularda mantar kültürleri yapılmalıdır.

Kaşıntı neden olur? Sebepleri, türleri ve tedavi yöntemleri

Direk mikroskopi ile olguların %60-70’sinde hif veya sporlar görülebilmektedir(1,2). Tanı konulduktan sonra oral veya lokal antifungal ajanlarla tedavi edilir. Lokal reaksiyonlarla birlikte olan enfeksiyonlarda kaşıntı çok fazla ise lokal antifungal kremlerle birlikte steroidli kremler kullanılabilir. Tekrarlayan enfeksiyonlarda hazırlayıcı faktörler ortadan kaldırılır. 6 ay süreyle ayda bir tablet 150 mg fluconazol yararlı olur.

Vajinal akıntı nedir, neden olur? Türleri, tedavisi ve önleme yöntemleri

Gardnerella vajinalis 

Gardnerella vajinalis vajiniti tanısı pratikte bol, gri renkli kokusuz bir akıntı görülmesi ve KOH damlatıl­dıktan sonra ortaya çıkan bozuk balık kokusunun saptanmasıyla konur. Kaşıntı yanında yanma ve batma gibi semptomlar bulunabilir. Tedavide lokal veya oral metronidazol türevleri, lokal clindamisin preperatları kullanılır. Tedaviye 7 gün devam etmek gerekir.

Trichomonas vajinalis

Trichomonas vajinalis vajiniti tanısı vajinal akıntıya bir damla serum fizyolojik damlatıldıktan sonra yapılan mikroskopik incelemede hareketli trichomonasların görülmesiyle konur. Metronidazol türevleri lokal veya oral kullanılır.

Kıl kurdu

Özellikle geceleri artan ve anal bölgeye doğru yoğunlaşan kaşıntılarda kıl kurdu düşünülmelidir. Öyküde gaitada kıl kurdu görme öyküsü yoksa gaitada parazit yumurtalarının görülmesi veya sabaha karşı anal bölgeye yapıştırılıp çıkartıldıktan sonra bir lam üzerine yapıştırılan seloteypin üzerinde yumurtaların görülmesiyle tanı konur.

Kıl kurdu nedir, neden olur? Nasıl dökülür? Belirtileri ve tedavisi

Uyuz hastalığı

Uyuz hastalığında da geceleri artan kaşıntı öyküsü vardır. Çizgi şeklinde eritamatöz lezyonlar ve kaşıntı izleri görülür. Permetrin krem veya solusyon ile tedavi edilir.

Uyuz hastalığı nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavisi

Bit

Tüylerin alınması alışkanlığı nedeniyle ülkemizde inguinal bit enfestasyonuna sık raslanmaz. Daha çok sosyoekonomik düzeyi çok düşük olan bölgelerde görülür. Kıl diplerinde bit yumurtalarının görülmesiyle tanı konur. Tüylerin traş edilmesiyle bile tedavi edilebilir. Permetrin krem veya solusyon ile tedavi edilir.

Vajina kaşıntısına neden olan dermatitler, alerjenler

Dermatitler

Vücudun herhangi bir bölgesinde olabileceği gibi perineal bölgede de olabilir. Vulvada asimetrik ekzematöz lezyonlar şeklinde görülür. Eksojen veya endojen olabilir. Endojen olana atopik dermatit adı da verilir. Astım ve rinit gibi diğer allerjik olaylarla birlikte olması ayırıcı tanıda yararlı olur. Kontakt dermatit de eksojen bir ajana karşı reaksiyon vardır. Sıklıkla karşılaşılan ajanlar kullanılan petler, deodorantlar, kayganlaştırıcı kremler, sentetik çamaşırlar ve deterjanlardır. Allerjik reaksiyonu başlatan endojen veya eksojen ajan saptanırsa ortamdan uzaklaştırmak tedavide yeterli olur.

Dış genital bölge (vulva) hastalıklarının nedenleri ve tedavisi

Ancak bu genellikle olanaksızdır. Bu nedenle koruyucu önlemler alındıktan sonra (sentetik çamaşır giyilmemesi, şüpheli petler, deodorantlar, temizleyicilerin kullanılmaması, çamaşırların nötral sabunlarla yıkanması, boyalı baharatlı katkılı yiyecek ve içeceklerden kaçınma gibi) sonuç alınamazsa topikal steroid kullanılır.

Liken Planus

Nedeni bilinmeyen kronik bir hastalıktır. Oral ülserler ve ekstremitelerde poligonal papüllerle seyreder. Vulva ve vajinada da ülserlere neden olabilir. Vajinada sınırları belirgin, yama şeklinde eritomatöz lezyonlara neden olur. Tüm vajina epitelinin dökülmesine neden olabilir. Vulvadaki lezyonlarda kırmızı renkli, ülsere ve ağrılıdır. Otoimmün bir hastalık olduğu sanılmaktadır. İntrooitusda yanma ve ağrılı koitus yakınmaları olabilir. Tedavide oral ve topikal steroid kullanılır. Dapson, cyclosporine ve retinoidler gibi ajanlarda denenebilir. Tedaviye yanıt oranı fazla değildir.

Liken simpleks Kronikus

Liken simpleks kronikus daha sık görülür. Vulva derisi kalınlaşmış ve düzleşmiştir. Sınırlar daha belirgin haldedir. Yanma ve batma yakınmaları vardır. Uzun süreli kaşıntılı hastalıklara sekonder olarak gelişen bir durumdur. Tedavide irritasyonun önlenmesi önemlidir. Topikal steroidler kullanılır(4).

Liken Skleroz

Liken Skleroz nedeni bilinmeyen ve vulvanın her tarafını ve perineyi tutabilen kronik bir hastalıktır. Vulvada renk değişikliği, mukokutanöz sınırların kaybolması, vulva derisinin incelmesi ve submukozal hemoraji en yaygın görülen bulgulardır. Vulva derisi parşömen kağıdı gibi bir görünüm alabilir. Mukozanın esnekliği azalmıştır.

Yer yer fissürler görülür. İleri evrelerde perinede kum saati veya anahtar deliği şeklinde tanımlanan renk değişiklikleriyle karakterizedir. İntrooitusu iyice daraltıp koitusu olanaksız hale getirebilir. Anüse doğru uzanabilir. Genellikle labia minoralar bütünüyle atrofi olurlar. Yanma ve ağrıya neden olurlar. Her yaşta görülebilirler. Ancak prepubertal dönemde daha az sıklıkla görülürler.

Tedavide testesteronlu ve progesteronlu kremler ve topikal steroidler kullanılmaktadır. Son zamanlarda topikal steroidle daha iyi yanıt alındığını gösteren çalışmalar yapılmıştar5). Testesteron, progestron, klobetazol ve plasebo içeren 4 ayrı topikal ilaçla yapılan klinik bir çalışmada en iyi yanıtın klobetazol grubunda olduğu gösterilmiştir. Medikal tedavinin başarısız olduğu durumlarda cerrahi tedavi yapılabilir. Eksizyonel cerrahi ve deri grafti uygulanabilir6). Ancak deri grafti üzerinde rekürens olasılığı yüksektir. İntrooitusda darlığı gidermek amacıyla perinoplasti yapılabilir.

Sedef Hastalığı (Psoriasis) vajinada kaşıntıya neden olur mu?

Kronik bir cilt hastalığıdır. Daha çok saçlı deri, el bileği, dirsek, diz, umblikus çevresini tutar. Vulvada sınırlı lezyonlara nadiren raslanır. Labium majus üzerinde tipik sedef rengi kalın plaklar şeklinde olabileceği gibi pembe kırmızı renktede olabilir. Lokal ve sistemik kortikosteroidle tedavi edilir.

HPV virüsü nasıl bulaşır? Rahim ağzı kanserinin tanı ve tedavisi

Vajinada kaşıntıya neden olan: Hiperplastik vulvar distrofi

Vulvada kalın beyaz renkte kalınlaşmış plaklar halinde görülür. Squamoz hücre hiperplazisiyle birliktedir. Bazen atrofik formlarıyla birlikte görülebilir. Kaşıntı çok fazla olabilir. Etiyoloji bilinmemektedir. Birlikte malignite olasılığı fazla olduğu için tanı mutlaka biopsi ile doğrulanmalıdır. Vulvoskopi biopsi alınacak en riskli bölgeyi saptamakta yardımcı olur. Tedavide steroidli kremler 8-12 hafta süreyle kullanılır. Atrofik lezyonların aksine rekürens sık görülmez. Tedaviye dirençli olgularda veya rekürenslerde skinning vulvektomiye kadar giden cerrahi girişimler gerekebilir.

Vulva intraepitelyal neoplaziler ve vajinal kaşıntı

Vulva intraepitelyal neoplaziler (VIN) çoğunlukla asemptomatiktir. Bir kısmında tek semptom olarak kaşıntı görülür. Bu nedenle nedeni açık olmayan vulva kaşıntısı yakınması olan tüm olgularda biopsi yapılmalıdır. Tanı ve biopsi alınacak yerin saptanmasında vulvoskopi yardımcı olur. Kırmızı, beyaz veya siyaha yakın renk değişikliği veya yüzeyden hafif kabarık ve ülsere lezyonlar şeklinde de belirti verebilir.

HPV enfeksiyonu olan olgularda daha sık görülür. En iyi tedavi seçeneği cerrahi eksizyondur. Haftada 3 kez kullanılan İmiquimod %5 (Aldara) krem ile yüz güldürücü sonuçlar alındığı öne sürülmektedir(7). HPV enfeksiyonu olanlarda yineleme riski 3 misli daha fazladır. Cerrahi tedavi yapıldıktan sonra 15 yıl izlenen VIN olgularında %48 oranında yineleme ve %7 oranında invaziv karsinom saptanmıştır(8).

Vulva kanserinde de ilk belirti kaşıntı olabilir.

Meme dışı Paget hastalığı vajinada kaşıntıya neden oluyor

Meme dışı Paget hastalığı nadir görülür. Genellikle normal dokuda sınırları keskin olarak ayrılan , kadife gibi düz yüzeyli parlak kırmızı lezyonlardır. Kaşıntı yanında yanma ve kanama gibi semptomlar da bulunabilir. Birlikte kolon ve üriner sistem başta olmak üzere adenokarsinom olma olasılığı fazladır. Bu nedenle tanı konduğunda sistemik bir tarama yapılmalıdır. Paget hastalığı belirgin gibi görünen sınırların arkasına uzanabilir. Bu nedenle cerrahi eksizyon sınırı geniş tutulmalıdır. İntraepitelyal kalmaya eğilimlidir. %35 dolaylarında rekürens riski vardır(9).

Vajinada kaşıntıya neden olan diğer hastalıklar

Fox-Fordyce Hastalığı

Apokrin bezlerinin kanallarının tıkanması sonucu ortaya çıkan çok sayıda papiller lezyonlarla karakterizedir. Şiddetli kaşıntı yapabilirler. Menopozdan sonra genellikle kaybolurlar. Doğum kontrol hapları ve retinoik asit tedavide kullanılır. Hidradenitis suppurativa adı da verilir

Syringomalar

Syringomalar vulvada nadir görülürler. Daha çok göz kapaklarında görülen erkin bezlerden köken alan papül tarzında lezyonlardır. Genellikle asemptomatik olmasına rağmen nadiren şiddetli kaşıntıya neden olabilirler(10).

Vajinada kaşıntıya neden olan hastalıkların tanısı nasıl konulur?

Vajinada kaşıntıya neden olan Vulva hastalıklarında en önemli tanı yöntemi inspeksiyondur. Yardımcı tanı yöntemleri şunlardır.

  • Vajinal akıntının incelenmesi Vajinal akıntının direk mikroskopik incelenmesi, KOH damlatılarak koku testinin yapılması ve sonrasında mikroskopik incelenmesi, trichomonas vajiniti, gardnerella vajinalis vajiniti ve kandidiazisin ayırıcı tanısında kullanılır. Ayrıca pH ölçümü tanıda yararlı olabilir.
  • Vajinal kültür: Vajinal florada çok sayıda bakteri bulunabildiği için vajinal akıntıların tanısında rutin bakteri kültürlerinin yararı fazla değildir. Ancak özellikle tedaviye dirençli veya tekrarlayan fungal enfeksiyonlarda kültürler tanı ve direçli bir fungal enfeksiyonu tanımlamada yardımcı olabilir.
  • Biopsi: Vulva biopsisi çok önemli bir tanı yöntemi olmasına rağmen çok az başvurulan bir yöntemdir. Bunda hastaların dirençleri kadar hekimlerin önemsememesi rol oynamaktadır. Vulva kanserinin ilk belirtilerinden birinin kaşıntı olduğu daima akılda tutulmalıdır. Nedeni kesin olarak saptanamayan tüm kaşıntılarda biopsi alınması gerekir. Vulvar distrofilerin ve vulvar intraepitelyal neop-lazilerin kesin tanısı biopsiyle konur. Biopsi subkutan dokuyuda kapsamalıdır.
  • Vulvoskopi: Servikal lezyonların tansında olduğu gibi vulva lezyonlarının tanısında da kolposkopi kullanılabilir. %3-5 lik asetik asetik sürdükten 5-6 dakika sonra yapılırsa hiperkeratoz veya hiperplazi alanları daha belirgin olarak saptanır. Kolposkopi temel olarak displazi alanlarını ve biopsi alınacak alanları belirlemekte kullanılır.
  • Kan testleri: Açlık kan şekeri ve glukoz tolerans testi diabetik vulvo vajinit tanısında kullanılabilir. Gerek­tiğinde karaciğer fonksiyon testleri, böbrek fonksiyon testleri ve tam kan sayımı (hemogram) yapılır.
  • Kıl kurdu testi: Seloteyp testi veya gaita analizleri bu amaçla kullanılabilir.

Vajina kaşıntısının tedavisi

Vulva kaşıntısı ciddiye alınması gereken bir semptomdur. Kadının sosyal yaşamı olumsuz yönde etkiler ve yaşam kalitesini etkiler. Ayrıca vulva kanseri gibi ciddi bir hastalığın tek belirtisi olabilir. Bu nedenle önemle üzerinde durulması gerekir. Bir takım pratik önlemler kaşıntının şiddetini azaltabilir.

Vajina kaşıntısına ne iyi gelir

  • Pamuklu iç çamaşırı kullanmak,
  • Geceleri iç çamaşırı giymemek
  • Korse kullanmamak
  • Temizlik ve çamaşır yıkamak için nötral sabun kullanmak
  • Tüy dökücüler kullanmamak
  • Cinsel ilişki öncesi kayganlaştırıcı kullanmamak
  • Kaşıntıya neden oluyorsa pet kullanmamak

Kaşıntı yakınmasıyla gelen hastada iyi bir öykü ve genel fizik muayene tanıda en önemli basamakları oluşturur. Böylece kaşıntıya neden olabilecek sistemik bir hastalık olasılığı ekarte edilebilir ve eksojen veya endojen allerjik bir uyarıcı olup olmadığı saptanabilir. Üriner inkontinansın irritasyon ve kaşıntıya neden olabileceği akılda tutulmalıdır.

Genital muayeneyle kaşıntıya neden olabilecek bir lezyon araştırılır. Bu amaçla yukarda anlatılan tanı yöntemleri kullanılır. Biopsi almaktan çekinmemelidir. Vulva kaşıntı yakınmasıyla kliniği başvuran ve %89′ unda biopsi yapılan 141 hastalık bir grupta %54 dermatit, %13 liehen sclerozis %10 kandidiazis % 5’inde sedef hastalığı saptanmış ve ancak %18’i normal olarak rapor edilmiştir(12).

Eğer kandida, trichomonas gibi spesifik bir hastalık saptanırsa tedavi verilir.

Allerjik olaylar ve vulvar dermatozların tedavisinde steroidler daha çok lokal formda kullanılır. Ağır olgularda clobetazol (Dermovat pomat)gibi potent steroidler yeğlenirken hafif olgularda hidrokortizon gibi daha az potent steroidler yeğlenir. Potent bir steroid ile 7-10 günde semptomlar kontrol altına alınabilir. Daha sonra daha az potent bir steroid kullanılır. Kurumayı ve irritasyonu önlediği için pomat formları krem formlarına yeğlenmelidir. 14-15 günlük tedaviler genellikle yeterlidir.

Ancak hiperplastik ditrofi gibi durumlarda 3 ay gibi uzun süreler kullanılır. Uzun süreli ve yüksek dozda lokal steroid kullanımının lokal atrofi yapabileceği unutulmamalıdır. Gerekirse oral steroidler 2-4 hafta kullanılabilir. Tedaviye yanıt alınamayan ağır dermatitlerde diğer immun response modifierlar kullanılabilir.

Ülkemizde testesteronlu krem yoktur. Bu nedenle eczanede 2 adet 100 mg lık sustanon ampul 10 gr vazelinle karıştırılarak %2’lik testesteronlu krem yapılır. Sabah akşam uzun süreli kullanılabilir.

Vajina kaşıntısında 1. tedavi seçeneği

Oral flucanozol,150 mg tek doz Oral metronidazol 2*500 mgr Lokal metronidazol Hidrokortizon krem,geceleri,2 ay Lokal potent steroid (klobetazol) 14 gün

Lokal potent steroid (klobetazol) 14 gün

Lokal potent steroid (klobetazol) 14 gün Pyrantel pamoate tek doz 750 mg Permethrin %1 sürülür, 10 dakika Permethrin %5 sürülür, 8 saat Lokal potent steroid (klobetazol) 2-3 ay Doğum kontrol hapları,MPA Lokal potent steroid (klobetazol) 14 gün Lokal potent steroid (klobetazol) 14 gün

Vajina kaşıntısında 2. tedavi seçeneği

Lokal antifungal Lokal metronidazol Lokal cleocin Dapson 150 mg 2-3 ay İntralezyonal triamcinolon enjeksiyonu, 6 ayda bir. İntralezyonal triamcinolon enjeksiyonu, 6ayda bir Oral steroid Levamisole Lindane ,%1   4 dakika Lindane ,%1 8 saat %2 testesteron 2-3 ay 2*0.5 mg isotretoin 4 hafta III’de özetlenmiştir.

Lichen sclerozis ve hipertrofik distrofilerde eğer medikal tedavi yetersiz kalırsa cerrahi tedavi uygulanır. Bu amaçla lokal eksizyondan total skinning vulvektomiye kadar değişen genişlikte cerrahi girişimler uygulanır. İnatçı kaşıntıları tedavi etmek amacıyla steroid veya alkol kullanılarak lokal   enjeksiyonlar yapılabilir(12).

SONUÇ

Vulvanın malign ve premalign değişikliklerinin ilk ve bazen tek belirtisinin vulva kaşıntısı olduğu daima hatırlanarak vulva kaşıntılarında ayırıcı tanıya gitmek gerekir. Vulva biopsisi şüpheli her lezyonda mutlaka yapılmalıdır. Her vulva kaşıntısı kandidaya bağlı değildir. Bu nedenle kaşıntısı olduğunu söyleyen hastaya hemen antimikotik tedavi başlanmamalıdır. İnatçı vulva kaşıntısı nedenleri arasında ilk sırayı lokal steroid tedavisine iyi yanıt veren dermatolojikallerjik sorunlar almaktadır. Çok uzun süre lokal steroid kullanımının atrofik lezyonlara ve fibrozise neden olabileceği unutulmamalıdır. Distrofik lezyonların tedavisinde cerrahi girişimler uygulanabilir. Ancak rekürens şansi çok fazladır.

Kaynak; Prof. Dr. Aytekin ALTINTAŞ, Çukurova Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı

Referanslar
  1. Schaaf VM, Perez-Stable EJ and Borchardt K , The limited value of symptoms and signs in the diagnosis of vaginal infections. Arch Intern Med 1990;150:1929-1933.
  2. Handa VL and Stice CW, Fungal culture findings in cyclic vulvitis. Obstet Gynecol 2000;96:301-303.
  3. Falk DK, Latour DL and King LEJ, Dapsone in the treatment of erosive lichen planus. J Am Acad Dermatol 1985;12:567-570.
  4. Virgili A, Bacilieri S and Corazza M , Managing vulvar lichen simplex chronicus. J Reprod Med 2001;46:343-346.
  5. Bornstein J, Heifetz S, Kellner Y, Stolar Z and Abramovici H, Clobetasol dipropionate 0.05% versus testosterone propionate 2% topical application for severe vulvar lichen sclerosus. Am J Obstet Gynecol 1998;178:80-84.
  6. Rouzier R, Haddad B, Deyrolle C, Pelisse M, Moyal-Barracco M and Paniel B, Perineoplasty for the treatment of introital stenosis related to lichen sclerosus. Am J Obstet Gynecol 2002;186:49-52.
  7. DavisG, J. Wentworth J and Richard J, Self- adminis tered topical imiquimod treatment of vulvar intraepit-helial neoplasia. A reportof four cases. J Reprod Med 2000;45:619-623.

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla