Kıl kurdu nedir, neden olur? Nasıl dökülür? Belirtileri ve tedavisi

Kategori: Parazitler, Sağlık Sözlüğü Print

Kıl kurdu, insanlarda görülen en yaygın bağırsak paraziti türüdür. Kreş, yuva, huzur evi ve yurt gibi kalabalık ortamlarda sık görülür. Özellikle okul çağındaki 5-10 yaş arası çocukları etkiler ve temas yoluyla kolayca yayılabilir. Hijyen eksikliği, el yıkama alışkanlığının olmaması, enfekte eşyaların paylaşılması bulaşmayı arttırır. Başlıca belirtisi geceleri anal bölgede şiddetli kaşıntıdır. Kıl kurdu enfeksiyonu oral yoldan alınan ilaçlarla tedavi edilebilir, ancak kolayca oluşan yeni bulaşmalar önlenmelidir. En iyi sonuç için tüm aile tedavi edilmelidir. Günlük iç çamaşır değiştirmek, yatak çarşafları ve koltuk örtülerini sık sık yıkamak aile içi bulaşmayı ve enfeksiyonun tekrarlama riskini azaltır.

Kıl kurdu nedir?

Kıl kurdu (enterobiasis), en sık görülen bağırsak paraziti türüdür ve oldukça bulaşıcıdır.  Nedeni enterobius vermicularis adı verilen küçük bir parazittir. Kıl kurtları, uzunlukları 2-13 mm arasında değişen, ince ve beyaz solucanlardır. Yumurtaları çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük ve saydamdır. Küçük iplik parçaları gibi görünen bu kurtlar, rektumda 13 hafta kadar yaşayabilir.

Yetişkin dişinin yumurta bırakmak için anüse gelmesiyle enfeksiyon döngüsü başlar. Bu yumurtalar yutma veya soluma ile kolayca taşınabilir. Her yaştan kişileri etkileyebilen kılkurdu sadece insanları enfekte eder, hayvanlara bulaşmaz.(1)

Bağırsak parazitleri (kıl kurdu-tenya) nasıl dökülür? Belirtileri ve tedavisi

Kıl kurdu neden olur, nasıl bulaşır?

Enterobius vermicularis adı verilen parazitlere ait yumurtaların yutulması veya solunması bulaşıcı bir enfeksiyona neden olur. Yumurtalar vücudunuza girdiğinde ince bağırsağa yerleşir ve birkaç hafta içinde yetişkin kurtlara dönüşür. Daha sonra yetişkin dişiler kalın bağırsağa geçerek anal bölgeye ulaşır ve geceleri anüsün etrafına binlerce yumurta bırakır. Bu hareket anal bölgede yanma, kaşıntı ve tahrişe neden olur.

Anüsün kaşınmasıyla yumurtalar parmaklardan ağıza ve yatak örtüleri, giysiler, klozet veya oyuncaklar gibi ev eşyalarına aktarılır; kirlenmiş parmaklardan yiyeceklere, sıvılara, giysilere veya başkalarına bulaşabilir. Yumurtalar dış ortama dayanıklıdır ve kirli yüzeylerde üç hafta kadar yaşayabilir. (2)

Kıl kurtları her yaştan insanı etkileyebilir ama bazı şu gruplarda risk yüksektir:

  • 5 – 10 yaş arası çocuklar
  • Enfekte kişilerin bakıcıları veya aile üyeleri
  • Huzurevi, çocuk esirgeme kurumu gibi kalabalık yerlerde yaşayanlar

Kıl kurdu belirtileri

  • Anal rahatsızlık nedeniyle huzursuz uyku
  • Dışkıda kurtların varlığı
  • Anal veya vajinal bölgede özellikle geceleri artan kaşıntı
  • Aralıklı karın ağrısı veya bulantı
  • Anüs veya vajina çevresinde döküntü ve cilt tahrişi
  • Vajinal akıntı

Tenya neden olur? Nasıl dökülür? Belirtileri ve tedavisi

Kıl kurdu enfeksiyonu olan bazı kişiler herhangi bir semptom yaşamayabilir. Belirtiler yetişkin dişinin yumurtalarını bırakmak için geceleri anüse doğru hareket etmesinden kaynaklanır. Bu nedenle anüs çevresindeki kaşıntı geceleri daha kötüdür.

Kıl kurdu nasıl teşhis edilir?

Bant testi (selofanlı lam), kıl kurdunun teşhisinde en güvenilir yöntemdir. Test, şeffaf bir bant parçasının yapışkan tarafını anüs çevresindeki cilde bastırarak yapılır. Kıl kurtları genellikle uyurken anüsten çıktığı için test uyanır uyanmaz yapılmalıdır ve en doğru sonuçlar için arka arkaya üç sabah yapmanız önerilir. Selofan bant bir lam üzerine yerleştirilerek mikroskop altında incelenir. Yumurtaların görülmesiyle tanı konulur.

Bağırsak şerit ve tenyaları nasıl dökülür? Belirtileri ve tedavisi

Aynı zamanda kıl kurdu enfeksiyonlarında anal bölgenin kaşınması yaygın olduğundan tırnakların altından alınan örnekler de yumurta içerebilir. Diğer bağırsak kurtlarından farklı olarak dışkıda kıl kurtlarının yumurtalarına pek rastlanmaz. (3)

Kıl kurdu nasıl dökülür?

Kıl kurdu yumurtaları oyuncaklar, musluklar, yatak takımları ve klozet kapakları gibi yüzeylerde iki hafta kadar canlı kalabilir.  Bu nedenle, ilaç tedavisine ek olarak, evde kişisel hijyen ve bakım tedbirleri parazitin yayılmasını veya reinfeksiyonu önlemeye yardımcı olur: (4)

  • Her sabah evdeki herkes duş almalı ve iç çamaşırlarını değiştirmelidir.
  • Tüm yatak takımlarını, havluları, giysileri, pijamaları ve iç çamaşırlarını sıcak suda yıkayın; yüksek ısıda kurutun.
  • Yumurtaların havaya yayılmasını önlemek için elbise ve yatak takımlarını silkelemeyin.
  • Oyuncaklar, zeminler, tezgahlar ve klozet kapakları gibi enfekte olabilecek tüm yüzeyleri iyice temizleyin.
  • Tüm halıları elektrik süpürgesiyle dikkatlice süpürün ve yerleri paspaslayın.
  • Ellerinizi sık sık yıkayın.
  • Tırnaklarınızı kısa tutun ve ısırmaktan kaçının.
  • Pijamalarınızı ve yatak çarşaflarınızı her gün değiştirin.
  • Sabahları anal bölgeyi iyice temizleyin veya duş alın (banyo suyunun kirlenmesini önlemek için duşu tercih edin)
  • Anal bölgeyi kaşımaktan kaçının.
  • Sıkı iç çamaşırları tercih edin.
  • Tüm evi iyice havalandırın.

Keçiboynuzu faydaları nelerdir? Pekmezi nasıl yapılır?

Kıl kurdu tedavisi

Kıl kurdu genellikle oral ilaçlarla etkili bir şekilde tedavi edilebilen bir enfeksiyondur. Tedavi yeniden enfeksiyon oluşumunu önlemeye odaklanır. Aile üyelerinden birisine teşhis konulduğunda, herhangi bir belirti olmasa bile diğerleri de tedavi edilmelidir. Tedavide en sık mebendazol ve pirantel pamoat tercih edilir.

Tedavi iki doz ilacı içerir; ikinci doz, ilk dozdan 2 hafta sonra verilir. Kremler veya merhemler, anüs çevresindeki bölgedeki kaşıntıyı yatıştırır. Aynı zamanda hem yeniden enfeksiyon olasılığını azaltmak hem de bulaşmayı önlemek için 6 hafta boyunca sıkı bir hijyen uygulanmalıdır. (5)

Kıl kurdu ilaçları

Kıl kurdu tedavisinde kullanılan en yaygın anti-parazit ilaçlar şunlardır:

  • Mebendazol: Genellikle tek bir tablet mebendazol kullanılır. Bazen bir hafta sonra veya enfeksiyon devam ederse üç hafta sonra tekrar verilir.
  • Albendazol: Bir başka etkili ilaç albendazol, minimum yan etkilerle iyi tolere edilir. Ancak ilacın yan etkilerinden biri olan merkezi sinir sisteminin iltihabını azaltmak için başka ilaçlar gerektirebilir.
  • Pirantel pamoat: Teşhis onayladıktan sonra reçetesiz olarak temin edilebilir. Genellikle hamile ve emziren kadınlar için tercih edilen bir tedavi yöntemidir.

İdrar ve genital organları etkileyen kıl kurtlarını tedavi etmek için, oral mebendazol ve ivermektin ile kombinasyon terapisi ve ayrıca yumurtalar için topikal tedavi gerekebilir.

Kıl kurdu doğal tedavisi

Doğal tedavilerin kıl kurdu enfeksiyonuna karşı etkili olduğuna dair yeterli bilimsel çalışma yoktur ancak bazı kanıtlar çiğ sarımsak, hindistancevizi yağı, çiğ havuç, greyfurt çekirdeği ekstresi, soğan suyu, kabak çekirdeği ve pelin özünün rahatlama sağladığını göstermektedir.

Greyfurt nedir? Faydaları nelerdir? Yağı ve suyu neye iyi gelir?

Sarımsak

Çiğ sarımsağın yumurtaları öldürdüğü ve dişi yetişkinlerin daha fazla yumurta bırakmasını engellediği düşünülmektedir. Topikal olarak merhem gibi uygulayabilir veya doğrudan yiyebilirsiniz. Merhem yapmak için birkaç diş sarımsağı ezerek macun haline getirin ve az miktarda zeytinyağı ile karıştırın. Temiz bir pamuklu çubuk yardımıyla anüsünüze uygulayın.  Cildiniz hassassa, hemoroid veya iltihaplanma varsa denemeyin. (5)

Sarımsak neye iyi gelir, nasıl tüketilmeli? Sarımsağın faydaları

Hindistancevizi yağı

Hindistan cevizinin kıl kurdu enfeksiyonunu giderici antibakteriyel ve antiviral özelliklere sahip olduğu düşünülmektedir. Saf hindistancevizi yağını her sabah bir çay kaşığı yutabilir ve yatmadan önce etkilenen bölgeye az miktarda sürebilirsiniz.

Hindistan cevizi yağı neye iyi gelir? Faydaları nelerdir, nasıl kullanılır?

Havuç

Günde iki kez bir bardak çiğ kıyılmış havuç yemenin, kıl kurtlarının bağırsaklarınızdan geçmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Bunun nedeni, lif bakımından zengin havuçların sindirimi artırabilmesi ve bağırsak hareketini teşvik edebilmesidir.

Çocuklarda kıl kurdu

Kıl kurdu çocuklarda daha yaygın görülen bir sorundur ve ebeveynlere tipik olarak çocukları yoluyla bulaşır. 2 yaşından küçük çocuklarda nadir görülür. Genellikle el yıkama konusunda yetersiz kaldıkları için okul çağındaki küçük çocuklarda sık rastlanır.

Oyun oynarken sık sık eşyalarını paylaşmaları ve nesneleri doğrudan ağızlarına koymaları onları tekrar enfeksiyon riskine sokar. Mikroskobik yumurtalar aile üyelerine, bakıcılara, kreş veya okuldaki diğer çocuklara kolayca yayılır. (6)

Çocuklara kıl kurdu ve tenya nasıl bulaşır? Belirtileri ve tedavisi

Çocuklarda kıl kurdu belirtileri

  • Çocuklarda perianal bölgede geceleri görülen şiddetli kaşıntı
  • Karın ağrısı
  • Geceleri ağızdan salya akması
  • İştahsızlık ve kilo kaybı
  • Bulantı ve kusma belirtileri
  • Diş gıcırdatma,
  • Burun kaşıntısı
  • Gece korkuları gibi sinir sistemine ait belirtiler görülebilir.

Kıl kurtları bazen anüsün yakınındaki ciltte, iç çamaşırlarında, pijama veya çarşaflarda uykuya daldıktan yaklaşık 2-3 saat sonra görülebilir.

Çocuklarda kıl kurdu tedavisi

Kıl kurdu enfeksiyonu tedavisinde çocuklarda da antihelmintik ilaçlar kullanılır. Tek doz pirantel pamoat, mebendazol ve albendazol verilir. Doz 2 hafta sonra tekrarlanır. Enfeksiyon kolayca yayılabildiği için tüm aileye de aynı tedavi verilir; temizlik açısından eğitim ve önerilerde bulunulur.

Çocukların her gün duş almaları, sık sık el yıkamaları ve günlük olarak iç çamaşırlarını değiştirmeleri sağlanmalıdır. Tırnaklarını kısa kesmek yumurtaların tırnak altlarında birikmesini azaltır. Ayrıca evdeki tüm yatak takımları ve kıyafetler yıkanmalıdır. Bu hijyenik önlemler yeniden bulaşmasını ve yayılmasını azaltmak için oldukça yararlıdır.

Kıl kurdu zararları

Çoğu durumda kıl kurdu enfeksiyonları ciddi komplikasyonlara neden olmaz ve tedavisi kısa sürer. Ancak tedavi edilmezse enfeksiyon süresiz olarak devam edebilir. Nadir durumlarda ağır istilalar kadınlarda idrar yolu enfeksiyonuna yol açabilir ve mesaneye giderek sistite neden olabilir. Ayrıca uterus, fallop tüpleri ve diğer pelvik organları etkileyerek vajinit (vajina enfeksiyonu) ve endometrit (rahim içi iltihabı) gibi başka enfeksiyonlara neden olabilir.

Diğer olası komplikasyonlar şunlardır:

  • Kilo kaybı
  • İshal
  • Apandisit
  • Cilt enfeksiyonu
  • Yatak ıslatma (enürezis)
  • İdrar yaparken ağrı (dizüri)

Kıl kurdu için hangi doktora gidilir?

Kıl kurdu ile enfekte olmuş hastaların çoğunluğu, aile hekimleri veya çocuk doktoru tarafından tedavi edilebilir. Nadiren, bir bulaşıcı hastalık uzmanı, parazitolog, jinekolog, gastroenterolog veya dermatoloğa danışılır.


Kaynaklar: 1- Enterobiasis, 2- Parasites - Enterobiasis, 3- Pinworm Infection

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla