Günde 3 Bin Adım Yürümek Alzheimer’a Bağlı Bilişsel Gerilemeyi Önemli Oranda Durduruyor!

Günümüzde Alzheimer’a karşı hala etkili bir tedavi seçeneği bulunmuyor ve hastalık başladıktan sonra bilişsel yetiler hızla geriliyor. Ancak Nature Medicine dergisinde yeni yayımlanan bir araştırma, Alzheimer hastalarının en çok muzdarip olduğu bilişsel gerilemeye etkili bir çözüm sunabilir. Araştırmacılar, günde yalnızca 3 bin adım yürümenin Alzheimer hastalığına bağlı bilişsel gerilemeyi önemli ölçüde yavaşlatabileceğini saptadı. Harvard Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, fiziksel aktivitenin beyindeki zararlı tau proteini birikimini yavaşlattığı belirlendi. En belirgin yarar günde 5.000-7.500 adım atanlarda gözlenirken, bu kişilerde bilişsel gerileme hızında yüzde 54’e varan azalma saptandı.

Alzheimer riskine karşı günde kaç adım yeterli?

Harvard Aging Brain Study kapsamında yürütülen araştırmada, başlangıçta bilişsel bozukluğu bulunmayan 50-90 yaş aralığındaki 296 yetişkinin verileri incelendi. Katılımcıların günlük fiziksel aktiviteleri adımölçerlerle değerlendirildi. Hafıza ve diğer bilişsel işlevleri ortalama 9,3 yıl boyunca takip edilirken, bazı katılımcılara beyindeki Alzheimer ile ilişkili protein birikimini değerlendirmek amacıyla PET görüntülemesi yapıldı.

Araştırmacılar, özellikle beyinlerinde beta-amiloid birikimi bulunan ancak henüz Alzheimer belirtileri göstermeyen kişilerde dikkat çekici sonuçlar elde etti. Günde 3.001-5.000 adım yürüyenler ile 3.000 adımdan az yürüyenler arasında hastalığın seyri açısından önemli bir fark oluştuğu belirlendi. Günlük adım sayısı 5.001-7.500’e çıktığında ise bu ilişki daha da güçlendi.

Alzheimer’ın Erken Teşhis İçin Önemli Keşif: İlk Belirtiler Amiloid Birikiminden 7 Yıl Önce Başlıyor!

Araştırmanın istatistiksel modelline göre, dokuz yıllık süreçte:

• 3.001-5.000 adım atanlarda bilişsel gerileme yüzde 40 daha yavaştı.
• 5.001-7.500 adım atanlarda bilişsel gerileme yüzde 54 daha yavaştı.

Aynı analizde günlük yaşam işlevlerindeki kötüleşmenin de fiziksel aktivite düzeyine göre yaklaşık yüzde 34-51 daha yavaş olduğu hesaplandı.

Yürüyüş Alzheimer’ın beyindeki etkilerini nasıl azaltıyor?

Araştırmanın en önemli bulgularından biri, fiziksel aktivitenin Alzheimer hastalığıyla ilişkili iki temel protein üzerinde farklı etkiler göstermesiydi. Beta-amiloid proteinleri beyinde plaklar oluşturarak Alzheimer patolojisinin erken döneminde rol oynuyor. Tau proteinlerinin anormal biçimde birikmesi ise sinir hücrelerinin işlevlerinin bozulması ve bilişsel gerilemeyle daha yakından ilişkili.

Araştırmada yürüyüş miktarı ile beta-amiloid plaklarının azalması arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Buna karşılık daha aktif kişilerde, özellikle beynin bellek ve bilişsel işlevlerle ilişkili inferior temporal korteks bölgesinde, tau proteini birikiminin daha yavaş ilerlediği görüldü. İstatistiksel analizler, yüksek fiziksel aktivite ile daha yavaş bilişsel gerileme arasındaki ilişkinin önemli bölümünün tau birikimindeki bu farklılıkla açıklanabileceğini gösterdi.

Alzheimer’da Uyku Kaybının Nedeni Saptandı: Erken Teşhis ve Yeni Tedavi İçin Çözüm Olabilir

Bu sonuç, fiziksel aktivitenin Alzheimer hastalığının erken dönemlerinde oluşan amiloid birikiminin yol açabileceği beyin hasarını önemli oranda sınırladığını düşündürüyor. Ancak bunun doğrudan nedensel bir etki olduğu henüz kanıtlanmış değil.

Düzenli yürüyüş bilişsel gerilemeyi 3 ila 7 yıl geciktirebilir mi?

Araştırmacılar, elde ettikleri verileri kullanarak bilişsel gerilemenin belirli eşiklere ulaşma süresini de modelledi. Hesaplamalara göre, fiziksel aktivitesi çok düşük kişilere kıyasla:

• Günde 3.000-5.000 adım atanlarda bilişsel gerilemenin belirli bir düzeye ulaşması yaklaşık 3 yıl,
• Günde 5.000-7.500 adım atanlarda ise yaklaşık 7 yıl daha geç gerçekleşiyor.

Araştırmacılar, yaşam tarzı faktörlerinin hastalığın henüz belirti vermeyen evrelerinde bile önemli olabileceğini ve erken dönemde fiziksel aktivitenin artırılmasının bilişsel sağlığın korunmasına katkı sağlayabileceğini belirtiyor.

Önceki araştırmalar da yürüyüşün demans riskini azaltabileceğini göstermişti
Yeni bulgular, fiziksel aktivite ile demans riski arasındaki ilişkiyi inceleyen önceki çalışmalarla da uyumlu. JAMA Neurology dergisinde 2022 yılında yayımlanan ve İngiltere’de 78.430 yetişkinin yaklaşık yedi yıl takip edildiği bir araştırmada, günde yaklaşık 3.800 adım atmanın demans gelişme riskinde yüzde 25’lik azalma sağladığı belirlenmişti.

Sporun Alzheimer’a karşı koruyucu etkisi var mı? Egzersiz ve irisin ilişkisi

Aynı çalışmada günde yaklaşık 9.000 adım atanlarda ise riskin yüzde 51 daha düşük olduğu hesaplanmıştı. Araştırma ayrıca daha tempolu yürüyüşün, demans riskinin azalmasıyla daha güçlü bir ilişki gösterebileceğine işaret etmişti.

Fiziksel aktivite beyni hangi mekanizmalarını etkiliyor?

Yürüyüşün beyin sağlığı üzerindeki olası yararları yalnızca Alzheimer ile ilişkili proteinlerle sınırlı olmayabilir. Düzenli fiziksel aktivite, kan basıncını ve metabolik sağlığı iyileştiriyor, beyne giden kan akışını artırıyor ve sinir hücrelerinin işlevlerini destekleyerek biyolojik mekanizmaları harekete geçiriyor. Araştırmacılar özellikle iki moleküle dikkat çekiyor:

• BDNF (beyin kaynaklı nörotrofik faktör): Sinir hücrelerinin yaşamını ve sinaptik bağlantıların güçlenmesini destekleyen bir proteindir. Öğrenme ve hafıza süreçlerinde önemli rol oynar.
• İrisin: Fiziksel aktiviteyle ilişkili, kas kaynaklı bir sinyal molekülüdür. Deneysel araştırmalar, irisinin beyindeki iltihabi süreçler ve sinir hücrelerinin korunması üzerinde etkili olabileceğini düşündürüyor.

Açık havada yürümek de ek yararlar sağlayabilir. Doğal ışık, sosyal etkileşim ve daha iyi uyku düzeni, fiziksel aktivitenin beyin sağlığı üzerindeki olumlu etkilerini ayrıca destekliyor.

Araştırmanın sınırlılıkları: Yürüyüş Alzheimer’ı önlüyor mu?

Araştırma önemli bulgular sunsa da sonuçların dikkatli yorumlanması gerekiyor. Öncelikle bu bir gözlemsel çalışma. Katılımcıların çoğunun yüksek eğitim düzeyine sahip beyaz Amerikalılardan oluşması da sonuçların diğer toplumlara genellenmesini sınırlıyor. Araştırmacılar, neden-sonuç ilişkisini açıklığa kavuşturmak için randomize kontrollü klinik çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Alzheimer tedavisi ve hastalıkla yaşama rehberi: Öneriler ve uyarılar

Bununla birlikte araştırmanın verdiği mesaj oldukça net: Hareketsiz yaşayan ileri yaştaki kişiler başta Alzheimer olmak üzere pek çok nörolojik ve metabolik sağlık sorunu ile karşılaşıyor. Son dönemde yapılan pek çok araştırmanın gösterdiği, yürüyüş ve düzenle egzersiz yapmak Alzheimer dahil, onlarça hastalığa karşı önemli oranda koruyuculuk sağlıyor veya bu hasatlıkların seyrini yavaşlatıyor.

YORUMUNUZ VAR MI?

Label

İsim*

Email*

Δ

Label

İsim*

Email*

Δ

0 Yorum

Inline Feedbacks

Tüm yorumları gör