Ilko
Ilko

Akciğer kanserinin nedenleri, belirtileri nedir, tanı ve evrelendirmesi nasıl yapılır?

  |   Kategori: Kanser

Akciğer kanserleri, dünya genelinde en çok ölüme neden olan kanser türü olarak kabul edilmektedir. Bu durumun en önemli nedini olarak hastaların ileri evrede doktora gitmesi ve geciken teşhis gösterilmektedir. Akciğer kanseri, çoğu zaman sessiz ilerlediği için hastalık geç evrede fark edilmemekte ve hastalar tedavi şanslarını önemli oranda yitire bilmektedir. Bu nedenle akciğer kanserinin temel belirtilerinin iyi bilinmesi hayati öneme sahiptir. Erken evrede teşhis, akciğer kanserinde başarıyı ciddi oranda arttırır. Akciğer kanseri, yapısal olarak normal akciğer dokusundan olan hücrelerin kontrol dışı çoğalarak akciğer içinde bir kitle (tümör) oluşturması ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu kontrolsüz çoğalma, hücrelerin çevredeki dokuları istila etmeleri veya akciğer dışındaki organlara yayılmaları ile (metastaz) sonuçlanabilir. Tümör bir noktada kalırsa ve sınırlı büyüme gösterirse, genellikle iyi huylu (bening) kabul edilir.

Daha tehlikeli veya kötü huylu (maling) tümörler, kanser hücreleri kan veya lenf sistemi yoluyla vücudun diğer bölümlerine göç ettiğinde oluşur. Tümör vücudun diğer bölümlerine yayılmasına metastaz adı verilir. Metastaz yapmış bir kanser, tedavi edilmesi çok zordur. Akciğerlerde oluşan tümör kitlesi öncelikle bulunduğu ortamda büyür, daha ileriki aşamalarda ise çevre dokulara veya dolaşım yoluyla uzak organlara yayılarak (karaciğer, kemik, beyin gibi) hasara yol açabilirler.

Akçiğer kanseri belirtileri ve tedavi kılavuzu

Akciğer kanserleri mikroskop altında izlenen hücrelerin görüntüsüne göre “küçük hücreli akciğer kanseri” ve “küçük hücrelidışı (küçük hücreli olmayan) akciğer kanseri” olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Akciğer kanserlerinin %80’ni küçük hücreli dışı gruptadır.

Akciğer kanserinin belirti ve bulguları nedir?

ak_sigaraKanser semptomları oldukça çeşitlidir ve kanserin nereye yerleştiğine, nereye yayılmış olduğuna ve tümörün büyüklüğüne bağlıdır. Akciğer kanseri semptomlarının ortaya çıkması yıllar sürebilir ve genellikle hastalık ileri evreye ulaştıktan sonra fark edilir. Akciğer kanserinin birçok semptomu göğsü ve hava yollarını etkiler. Bu belirtilere akciğer kanseri veya diğer durumlara sebep olabilir.

Akciğer kanseri olan hastaların %25’inde kanser hiçbir belirtiye neden olmamaktadır. Bu hastalar akciğer kanseri olduklarını, başka bir hastalık sebebiyle akciğer röntgeni çektirdiklerinde öğrenmektedir. Bu sebeple düzenli olarak kontrol yaptırmak akciğer kanserinin belirlenmesinde hayati öneme sahiptir.

Bu %25’lik kısım dışında kalan diğer hastalarda ise yeni başlamış öksürük, göğüs bölgesinde kesif ve geçmeyen ağrı, öksürükle birlikte kan gelmesi, nefes almada güçlük, nefes alıp vermede hırıltı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Akciğer kanseri belirtileri; akciğerlerdeki tümöre bağlı olarak hastanın kanında, hormonlarında ve vücudun diğer bölgelerinde kendini gösterebilir.

Akciğer kanserinin başlıca belirti ve bulguları şunlardır:

  •  Kesilmeyen ve giderek kötüleşen öksürük veya öksürüğün şeklinde değişiklik,
  • Kalıcı göğüs ağrısı, omuzda veya sırtta öksürükten kaynaklanan ağrı, baş ağrısı
  • Kan tükürmek, kanlı balgam, öksürükle çıkan balgam renginde değişiklikler, Öksürükle birlikte kan akciğer kanseri hastalarının sadece %25’lik kısmında görülür.
  • Nefes darlığı, hırıltı veya boğuk seslilik, hırıltılı nefes alıp-vermek,
  • Yutmada zorluk ve boğaza takılma hissi, ses kısıklığı
  • Akciğer enfeksiyonu, sık sık zatürre veya bronşit olma ve geçmemesi
  • Boyun ve yüzde şişkinlik
  • İştahsızlık, kilo kaybı ve kansızlık, sarılık
  • Halsizlik, yorgunluk, egzersiz yapmada zorlanma

Bu bulgular akciğer kanserinden veya başka nedenlerden kaynaklanabilir.

Akciğer kanserinin erken dönem belirtileri

Omuz, Kol, Sırt ve Göğüste Ağrı: Eğer omuz, sırt, göğüs ve kollarınızda herhangi bir zorlanma ya da yaralanmaya bağlı olmayan, sebebini bilmediğiniz ağrılar varsa ve bu ağrılar öksürdüğünüzde başlıyor veya artıyorsa, bu ağrılar akciğerlerde oluşmuş tümörlerin sinirlere baskı yapması neticesinde meydana geliyor olabilir. Öksürürken ve nefes alıp verirken omuz ve göğüs bölgesinde meydana gelen ağrı akciğer kanseri olan hastaların yaklaşık %50’sinde görülür.

Akciğer kanseri tedavisinde yakın gelecekte ciddi gelişmeler olacak

Sık Yaşanan İltihaplı Hastalıklar: Sık sık bronşit ya da akciğer iltihaplanması sebebiyle göğüs hastalıkları bölümüne müracaat eden hastalara daha sonra akciğer kanseri teşhisi konması sık rastlanan bir durumdur. Eğer tümör, hava kanalına yakın bir noktadaysa bronşit ya da akciğer iltihaplanması gibi hastalıkların sık görülmesi normal bir durumdur. Bu tip hastalıklar sık yaşanıyor ve sürekli nüks ediyorsa en güvenli yol akciğer kanseri için detaylı bir kontrol yaptırmaktır.

Hareketle Birlikte Yaşanan Nefes Darlığı: Akciğer kanserinin erken dönem belirtilerinden biri de nefes darlığıdır. Nefes darlığı sadece yoğun hareketlilikler sırasında veya sonrasında görülür. Yaşlı ve kilolu hastalar genellikle yaşanan nefes darlığını kilolarına ve yaşlarına bağladıkları için hekime geç başvururlar.

Akciğer kanseri ve geçmeyen öksürük: birkaç hafta boyunca devam eden inatçı öksürük akciğer kanserinin en belirgin özelliğidir. Bir çok insan öksürüğü başka nedenlere bağladığı için bu belirtiye gerekli dikkati göstermemektedir. Eğer iki haftadan fazla süren öksürüğünüz varsa ve öksürükle birlikte balgamınızın içinde az da olsa kan varsa mutlaka hekime başvurmalısınız.

Genel sağlıkta görülen akciğer kanseri belirtileri: Sağlığınızda meydana gelen bazı değişimler, akciğer kanserini düşündürmese de kanser belirtisi olabilir ve bu belirtilerin ciddiye alınması gerekir.

10 soruda akciğer kanseri belirtileri ve yeni tedavi seçenekleri

Örneğin iştah azalması, depresyon, kronik yorgunluk hatta nedensiz diz ağrısı bile bu belirtiler arasında gösterilmektedir. Önemli olan nokta, vücudunuzun size verdiği uyarıları iyi tanıyıp doktor kontrolü gerekip gerekmediğine karar verebilmeniz. Yine de erken dönemde akciğer kanserinin herhangi bir belirti göstermemesi normal olarak kabul edilir

İleri evrelerde akciğer kanserinde görülen belirtiler

  • Kişinin kendini daima yorgun hissettiği, kronik bir yorgunluk durumu
  • Nedeni anlaşılamayan kilo kaybı
  • İştahta belirgin bir düşüş
  • Nefes alıp vermede güçlük ve hırıltı
  • Yüzün şişmesi
  • Yüksek ateş
  • Ses kısıklığı
  • Yutkunurken zorluk yaşamak
  • Nefes alırken veya öksürürken göğüste meydana gelen ağrılar
  • Parmaklarda şekil değişikliği
  • Lenf bezlerinin şişmesi
  • Karnın sağ bölgesinde ağrı
  • Kaslarda güçsüzlük
  • Erkeklerde göğüslerin şişmesi
  • Baş dönmesi, zihin karışıklığı
  • Ayak ve el parmak uçlarında batma, karıncalanma

Yukarıdaki belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız muayene olmalısınız. Bu belirtiler başka bir rahatsızlık nedeniyle de görülebilir ancak tedbiri elden bırakmamak adına bu bulguların bir doktor tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Yayılmış / metastaz yapmış akciğer kanserinin ek belirtileri

astim_oksurukAkciğer kanseri yayılırsa veya metastaz yaparsa, etkilenen yeni alanda ek semptomlar ortaya çıkabilir. Şişmiş veya büyümüş lenf bezleri yaygındır ve erken ortaya çıkması muhtemeldir. Kanser beyne yayılırsa hastalar baş dönmesi, baş ağrısı veya nöbetler yaşayabilir. Ayrıca, karaciğer büyüyebilir ve sarılığa neden olabilir ve kemikler ağrılı, gevrek ve kırık hale gelebilir. Kanserin böbreküstü bezleri etkileyerek hormon düzeylerinde değişikliklere neden olması da muhtemeldir. Akciğer kanseri hücreleri yayılıp vücudun enerjisini daha fazla kullandıkça diğer birçok rahatsızlıklarla ilişkili semptomların ortaya çıkması muhtemeldir. Bunlar:

  • Ateş, halsizlik, genel güçsüzlük
  • Eklemlerde veya kemiklerde ağrı
  • Beyin fonksiyonu ve bellek sorunları
  • Boyun veya yüzde şişlik ve kanama ya da pıhtılaşmalar

Kanser nasıl gelişir?

Kanser, temel olarak kontrolsüz olarak çoğalan ve ölmeyen hücrelerden kaynaklanır. Vücuttaki normal hücreler düzenli bir çoğalma, bölünme ve ölüm süreci izlerler. Bu süreç bozulduğunda kanser oluşmaya başlar. Normal hücrelerin aksine, kanser hücreleri programlı ölüm yaşamaz, bunun yerine çoğalmaya ve bölünmeye devam ederler.

Detaylı kanser belirtileri

Bu da kontrolsüz olarak çoğalan anormal hücre kitlesine yol açar. Akciğer kanseri, normal bir süreç olan hücrenin DNA hasarının düzeltilmesinin ve kendi kendini öldürmesinin bir gen mutasyonu tarafından engellenmesiyle meydana gelir. Mutasyonlar çeşitli sebeplerden dolayı ortaya çıkabilir. Çoğu akciğer kanseri, karsinojenik maddelerin solunmasından kaynaklanır.

Akciğer kanserinin görülme sıklığı

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, akciğer kanseri tüm dünyada kanser türleri arasında, erkeklerde en sık ölüme neden olan birinci, kadınlarda ise ikinci kanser türüdür ve dünyada her yıl ortalama 1,3 milyon kişinin neden olmaktadır. Ölüm oranı (mortalitesi) oldukça yüksek olan bu kanser türünde dünya genelinde sigara içme alışkanlıklarındaki değişmeye bağlı olarak alttiplerinde ve kadınlarda görülme oranlarında değişimler yaşanmaktadır. Akciğer kanserinin en önemli nedeni uzun süreli olarak sigara içimi ve tütün dumanına maruz kalmaktır. Akciğer kanserinden ölümlerin erkeklerde %92-94’ünün, kadınlarda ise %78-80’inin sigaraya bağlı olduğu bildirilmiştir. Akciğer kanseri birçok faktöre bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalıktır. Bu nedenler arasında; genetik faktörler, radon gazı, asbest ve hava kirliliği gibi faktörler sorumlu tutulmaktadır.

Akciğer kanseri nasıl sınıflandırılır?

Akciğerlerde başlayan kanserler mikroskop altındaki görünümlerine dayanılarak küçük hücre dışı akciğer kanseri (KHDAK) ve küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) olmak üzere iki gruba ayrılır. Akciğer kanserinin her tipinin gelişimi ve yayılımı farklıdır ve bu nedenle tedavisi de farklı şekillerde yapılır. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri, akciğer kanserlerinin %80’inden, küçük hücreli akciğer kanseri ise kalan %20’sinden sorumludur. Küçük hücreli akciğer kanserine bazen yulaf hücresi kanseri adı da verilir. Bu tür, hızla çoğalan küçük hücrelerle karakterize edilir ve hızlı metastaz yapabilen büyük tümörler oluşturur. Neredeyse tüm KHAK olguları sigara kullanımından kaynaklanır.

Küçük hücre dışı akciğer kanserinin büyümesi ve yayılımı daha yavaştır. Ancak vücudun diğer organlarına yayılması daha fazladır. Bu kanserin üç ana tipi vardır. Bu tipler arasında tedavi ve yaşam süresi açısından fark yoktur. Kanserin kaynaklandığı hücre tipine göre adlandırılırlar: Yassı epitel hücreli kanser (ayrıca epidermoid kanser olarak da adlandırılır), adenokanser ve büyük hücreli kanser. Küçük hücreli akciğer kanseri, bazen yulaf hücreli kanser olarak da adlandırılır. Diğer türden daha az sıklıkta görülür. Akciğerin bu kanser tipi daha hızlı büyür ve vücuttaki diğer organlara daha fazla yayılır.

Akciğer kanserinde risk faktörleri nelerdir?

Akciğerde kanserin oluşumu tek bir sebebe bağlanmaz. Çeşitli faktörler akciğer kanser oluşumunda rol oynayabilir. Yapılan araştırmalar karsinojen olarak adlandırılan faktörlerin önemine işaret etmektedir. Karsinojenler, DNA’nın hasar görmesinden ve kanserin ortaya çıkmasından doğrudan sorumlu olan maddelerdir. Tütün, asbest, arsenik, gama ve röntgen gibi ışınımlar, güneş ve otomobil egzoz gazlarındaki bileşenler karsinojenlere örnektir. Vücudumuz karsinojenlere maruz kaldığında, vücuttaki diğer moleküllerden elektron çalmaya çalışan serbest radikaller oluşur.

Bu serbest radikaller hücreleri hasarlandırır ve hücrelerin normal bir biçimde çalışma ve bölünme yeteneğini etkiler. Araştırmalar, akciğer kanserlerinin yaklaşık %87’si sigara kullanımı ve tütün dumanındaki karsinojenlerin solunması ile ilgili olduğunu göstermektedir. E ve A vitamin eksikliği.

sigara-mucadeleSigara içmek; akciğer kanseri için çok önemli bir risk faktörüdür. Tütündeki zararlı maddeler akciğerdeki hücrelere zarar verdiği için zamanla bu zararlı etkiler hücrelerde kansere neden olabilir. Bir sigara içicisinin akciğer kanseri olması; hangi yaşta sigara içmeye başladığı, ne kadar süredir sigara içtiği, bir günde içtiği sigara sayısı, sigarayı ne kadar derin nefesle içine çektiğiyle alakalıdır. Sigara içmeyi bırakmak bir kişinin akciğer kanseri olma riskini büyük ölçüde düşürür.

Radon gazı; toprak ve kayalarda olan görünmez, renksiz ve kokusuz radyoaktif bir gazdır. Akciğerlerde hasar sebep olarak akciğer kanserine götürebilir. Madende çalışan işçiler radona maruz kalabilirler ve ülkenin bazı yerlerinde radon evlerde bulunabilir. Sigara içiciliği radona maruz kalmaktan dolayı akciğer kanseri gelişme riskini daha da artırır.

Asbest: Bazı endüstrilerde kullanılan ve fiberlerde bulunan bir mineral grubu olan asbest de kanser oluşturan faktörler arasında yer alır. Asbest fiberleri partiküllere ayrılmaya meyillidir ve havada dolaşıp kıyafetlere yapışır. Bu partiküller solunduğu zaman akciğerlere yerleşirler ve orada akciğer hücrelerini zarara uğratarak kanser gelişme riskini artırır. Yapılan araştırmalar asbeste maruz kalan işçilerde akciğer kanseri gelişme riskinin maruz kalmayanlara göre 3-4 kat daha fazla olduğunu göstermiştir.

Genetik yatkınlık: Kanser, aile üyelerinden kalıtsal olarak geçen genetik yatkınlıktan da kaynaklanabilir. Kişinin hayatının sonraki dönemlerinde kanser geliştirme olasılığını istatistiksel olarak artıran belirli genetik mutasyonlarla veya bir gen kusuru ile doğmak mümkündür. Genetik yatkınlıklar doğrudan akciğer kanserine neden olabilmekle birlikte kişinin belirli çevresel faktörlere maruziyeti sonucu akciğer kanseri geliştirme riskini de büyük ölçüde artırdığı düşünülmektedir.

Hava kirliliği: Yapılan araştırmalar hava kirliliğinin de akciğer kanseri ile bağlantısı bulunduğu ihtimali ortaya çıkmıştır. Ancak hava kirliliğinin ne oranda kanser yaptığı tam olarak tespit edilememiştir.

Akciğer hastalıkları: Verem gibi bazı akciğer hastalıklarının kanser olma riskini arttırdığı bilinmektedir. Akciğer kanserinin veremle etkilenen bölgelerde daha fazla gelişme eğilimi vardır. Bir kez akciğer kanseri olan kişinin ikinci defa akciğer kanseri olma riski, kanser olmamış kişiye oranla daha fazladır. Akciğer kanseri teşhisi konulduktan sonra sonra sigara içmeyi bırakmak, ikinci bir akciğer kanseri gelişmesini önleyebilir.

Riskli meslekler: Akciğer kanseri için riskli meslekler şöyle sıralanabilir; madenciler, tekstil, izolasyon ve tersane işçileri, petro-kimya, baca temizleyiciler, plastik sanayi işçileri, maden ve kaynak işçileri, çamaşır suyu üreticileri, cam seramik, muşamba ve batarya işçileri, boya, dökümhane, çelik işçileri risk altındadır.

Akciğer kanserine nasıl teşhis konulur

Hekimler akciğer kanserini teşhis etmek için belirtilerin nedenlerini bulmaya yardımcı olabilecek faktörleri inceler; kişinin geçirdiği hastalıkları, tütün kullanma alışkanlığını (sigara, pipo, puro vs.), çevresel veya mesleki olarak maruz kaldığı maddeleri, diğer aile fertlerinde kanser olup olmadığını araştırır.

Hekim ayrıca fizik muayene yapar, akciğer grafisi ve diğer laboratuvar testleri inceler. Bunların dışında ayrıca bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve pozitron emisyon tomografisi (PET) taramaları yapılabilir. Eğer akciğer kanserinden şüpheleniyorsa balgam sitolojisi (derin bir öksürmeyle elde edilen balgamdaki hücrelerin mikroskopik incelenmesi) akciğer için yararlı basit bir testtir.

Hekim ayrıca akciğer kanseri varlığını ve kesinliğini doğrulamak için akciğerden doku incelemesi yapar. Biyopsi ile alınan küçük bir doku parçaları patolog tarafından mikroskop altında incelenerek kişiye kesin tanı konulur. Doku örnekleri şu yöntemlerle alınabilir;

Bronkoskopi: Bronkoskop (ince, ışıklı bir tüp) ağızdan veya burundan sokularak nefes borusundan inilerek solunum yollarına bakılır ve bu tüple küçük doku örnekleri toplanır.

İğne Aspirasyonu: Göğüsten içeri sokulan bir iğne ile küçük bir doku parçası alınır.
Torasentez: İğne yardımıyla akciğerin etrafını saran sıvıdan örnek alınması
Torakotomi: Bazen kesin tanı için açık göğüs ameliyatı yöntemi gerekebilir.
Mediastinoskopi/Mediastinotomi: Mediastinoskopi kanserin göğüsteki lenf bezlerine yayılmasını gösterir. Skopi adı verilen ışıklı bir cihazla göğüsün merkezi ve yakınındaki lenf bezleri incelenir. Cihaz boyundan açılan küçük bir delikten içeri sokulur; mediastinotomide ise kesi göğüste yapılır ve küçük doku parçaları alınır.

Teşhisten sonra akciğer kanserinin evrelenmesi

genetik-dna-test-grafikAkciğer kanserinin teşhisinden sonra yapılması gereken en önemli işlem hastalığın evrelenmesidir. Tanı konulduktan sonra bir onkolog kanserin yayılımını inceleyerek kanserin evresini tayin edecektir. Evreleme, doktorun tedaviyi planlaması ve hastalığın seyrini belirlemesi için büyük önem taşır. Evreleme için kanserin akciğerde ne kadar büyüdüğü, yakındaki lenf bezlerine veya akciğerin diğer alanlarına yayılımı ya da diğer organlara sıçramasının saptanması gereklidir.

En yaygın kanser evre tayini yöntemi TNM sistemi olarak adlandırılır. T (1-4) boyutu ve primer tümörün doğrudan büyüklüğünü ifade eder, N (0-3) kanserin yakındaki lenf bezlerine yayılma derecesini ifade eder ve M (0-1) kanserin vücuttaki diğer organlara metastaz yapıp yapmadığını ifade eder. Örneğin, lenf bezlerine veya uzak organlara yayılmamış küçük bir tümör TNM sistemine göre “T1, N0, M0” olarak tayin edilebilir.

Küçük hücreli dışı akciğer kanseri için TNM tanımları evrelerin daha basit bir biçimde kategorizasyonunu sağlar. Bu evreler I ila IV arasındadır ve küçük sayılar kanserin az yayıldığı erken evreleri gösterir. Daha net olarak:

Akciğer kanserinin 4 evresi vardır:
Evre 1: Hastalık sadece akciğerin küçük bir bölümündedir.
Evre 2: Hastalık en yakın lenf bezlerine veya sadece göğüs duvarına atlamıştır.
Evre 3: Her iki akciğer arasında, kalbin de yer aldığı boşluğa (mediasten) veya buradaki lenf bezlerine yayılmıştır.
Evre 4: Beyin, karaciğer, kemik, böbrek üstü bezi gibi uzak organlara yayılmıştır.

akciger kanseri

Akçiğer kanseri belirtileri ve tedavi kılavuzu için bu linki tıklayın

İlgili Aramalar: astım belirtileri, kanser belirtileri, akciğer kanserinin belirtileri, akcigerde kitle, akcier kanserinin belirtileri, akciğer kanseri tedavisi, akciğer kanseri nedenleri


Araç çubuğuna atla