Prozac (Fluoksetin) nedir? Ne için kullanılır? Yan etkileri nelerdir?

Yazan Ecz. Ayşegül Özlü
Kategori: İlaçlar, Ruhsal Sağlık, Sağlık Sözlüğü Print

Prozac, selektif serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) olarak bilinen bir tür antidepresandır. Etken maddesi fluoksetin olan Prozac, sıklıkla depresyon tedavisinde, bazen de obsesif kompulsif bozukluk, adet öncesi sendromu ve blumia (yeme bozukluğu) tedavisinde kullanılır. Reçeteli bir ilaçtır ve ülkemizde kapsül ve şurup formlarında bulunur. Eski antidepresanlara göre yan etkileri daha azdır. Yaygın olarak mide bulantısı, baş ağrısı ve uyku sorunu görülür. Ancak bu yan etkiler genellikle hafif seyreder ve birkaç hafta içerisinde geçerler. Prozac kullanmayı, kendinizi iyi hissetmeye başladığınızda bırakamazsınız. Yan etkiler yaşamamak için ilacı doktor kontrolünde adım adım bırakmanız gerekir.

Prozac (Fluoksetin) nedir?

Fluoksetin bir antidepresan ilaç grubu olan seçici seratonin geri alım inhibitörlerinden birisidir. Depresyon tedavisinden yaygın olarak kullanılan fluoksetin aynı zamanda obsesif kompülsif bozukluk ve yeme bozukluğu (blumia) tedavisinde de kullanılmaktadır. Fluoksetin depresyon tedavisinde oldukça etkili olup, eski antidepresanlara göre yan etkileri daha azdır.

Prozac ne için kullanılır?

Fluoksetin depresyon, panik atak, obsesif kompülsif bozukluk, ciddi yeme bozuklukları ve adet öncesi sendrom tedavisinde kullanılır. Bu ilaç ruhsal durumunuzu, uykunuzu, iştahınız ve enerji seviyenizi arttırarak günlük hayatınıza devam etmenize yardımcı olur. Korku, endişe, istenmeyen düşünceler ve panik atak sayınızı azaltır. Sık el yıkama, sürekli sayma ve kontrol etme gibi takıntıların da azaltılmasında faydalıdır. Adet dönemi öncesindeki sinirlilik, artmış iştah ve depresyon gibi semptomların azaltılmasını sağlar.

Panik atak nedir? Nedenleri, belirtileri, testi ve tedavisi

Prozac (Fluoksetin) nasıl etki eder?

Fluoksetin selektif seratonin geri alım inhibitörleri olarak adlandırılan antidepresan ilaç grubundandır. Bu ilaç mutluluk hormonu olarak bilinen ve duygu durumumuzu önemli ölçüde etkileyen seratonin isimli hormonun beyinde hücre içine alınarak parçalanmasını önler. Böylelikle vücutta seratonin seviyesi düşmez ve duygu durumu düzelir.

Prozac hangi hastalıklarda kullanılır?

Depresyon tedavisinde Prozac kullanımı

Depresyon mod düşüklüğü, iştah kaybı, konsantrasyon güçlüğü ve uyku bozuklukları gibi semptomların görüldüğü ciddi mental bir hastalıktır. Fluoksetin etken maddesi de depresyon tedavisinde tüm dünyada yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Seratonin hormonu iştah, uyku, ruh hali gibi vücutta pek çok olayı etkiler. Depresyonda dopamin, noradrenalin gibi bazı hormonların yanı sıra seratonin seviyeleri de azalmaktadır. Fluoksetin etken maddesi ile seratonin seviyesi vücut için belirli bir seviyede tutularak depresyon semptomlarının giderilmesi sağlanır.

Depresyon nedir? Neden olur? Belirtileri, türleri ve tedavisi

Blumia tedavisinde Prozac kullanımı

Fluoksetin depresyon tedavisinin yanı sıra bir çeşit yeme bozukluğu olan blumia tedavisinde de kullanılmaktadır. Blumia, kişi ne kadar zayıf olursa olsun kendini kilolu olarak görür. Fluoksetinin bu hastalığın temel semptomu olan aşırı yeme ve kusmayı engellemede plaseboya karşı daha etkili olduğu bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir.

Obsesif kompülsif bozukluk

Halk arasında takıntı hastalığı olarak bilinen obsesif kompülsif bozukluk flukosetinin kullanıldığı bir diğer rahatsızlıktır. Fluoksetin kısa dönem tedavilerde plaseboya göre daha etkili bulunmuştur.

Adet öncesi sendrom

Adet öncesi sendrom, regl öncesi psikiyatrik bir nedenden bağımsız olarak fiziksel ve psikolojik semptomlarla kendini gösteren bir rahatsızlıktır. Bu dönemde fluoksetin kullanımının faydalı olduğu çeşitli bilimsel çalışmalarla kanıtlanmıştır.

Prozac kullanım şekli

  • Hekiminizin reçete ettiği dozdaki ilacınızı, günün uygun saatlerinde bir bardak su ile alınız.
  • İlacınızın dozu hastalığınızın türüne ve durumuna göre belirlendiği için bireysel kararlarla ilacınızın dozunu değiştirmeyin.
  • Genellikle ilacın yan etkilerini azaltmak için düşük dozla başlanıp, doz giderek arttırılır.
  • İlaçtan maksimum faydayı görmek ve kullanımını unutmamak için genellikle aynı saatlerde düzenli olarak alınız.
  • Eğer dozunuzu unutursanız hatırlar hatırlamaz kullanın. İki doz kullanıyorsanız ve sonraki dozunuza fazla vakit kalmadıysa dozunuzu atlayın. Çift veya daha fazla doz almayın.
  • Eğer ilacınız sıvı formda ise dozunu ilaç kutusundan çıkan ölçeğe göre dikkatlice ayarlayın. Evdeki kaşık veya başka ölçeklerle dozunuzu almayın.

İlacın etkisini 1-2 hafta içerisinde görmeye başlayacak, 4-5 hafta içerisinde kendinizi tamamen iyi hissedeceksiniz. Eğer semptomlarınızda kötüleşme veya iyileşme olmazsa mutlaka hekiminize bilgi veriniz.

Prozac yan etkileri nasıl geçer?

Prozac kullanırken bazı yan etkilerle karşılaşabilirsiniz. Bu yan etkilerle başa çıkmak için bazı önlemler alabilirsiniz;

  • Mide bulantısı: ilacınızı yemeklerle birlikte veya yemeklerden sonra alınız. Baharatlı ve ağır yemeklerden uzak durunuz. İlacınızın aç veya tok alınması önemli değildir.
  • Uykusuzluk: İlacınızı sabah alınız.
  • İshal: Yeterli miktarda su ve sıvı alınız.

Antidepresan nedir? Ne işe yarar? Depresyon tedavisinde etkili midir?

Prozac nasıl bırakılır?

Bütün antidepresan ilaçlarda olduğu gibi fluoksetin etken maddesini içeren antidepresanlar da kendinizi iyi hissettiğiniz an kullanımı bırakılacak ilaçlardan değildir. Hastalığınızın tedavi edilip edilmediğine hekiminiz karar verecek ve dozu kademeli olarak azaltarak ilacınızı bıraktıracaktır. Bu nedenle Kendinizi iyi hissetmeye başladıktan sonra ilacınızı kullanmaya devam edin.

Prozac dozları ve doz hesabı

Fluoksetin dozuna karar verirken pek çok faktör göz önünde bulundurulur. Bunlar:

  • Yaşınız
  • Hastalığınız
  • Hastalığınızın durumu
  • Eşlik eden başka bir rahatsızlığınızın olup olmadığı
  • Vücudunuzun ilk doza verdiği cevap

İlaç dozajı hasta yaşı ve tedavi amacına göre değişmektedir. Genellikle yetişkin dozu günlük 20 mg ile başlar. Bu doz sabahları oral yolla (ağız yoluyla) alınır. Birkaç hafta içerisinde hastalık semptomlarında iyileşme beklenir. Devamında ise günlük 20-60 mg arasında bir doz uygulanır. Günlük maksimum doz ise 80 mg’dır. Yeme bozukluklarında başlangıç dozu daha yüksek olabilir.

Prozac ne kadar süre kullanılmalı?

Prozac kullanım süresi hastalığın durumuna ve şiddetine, ilacı kullanan kişinin özelliklerine, ilaca verilen cevaba göre değişir. Depresyon tedavisinde en az 6 ay kullanılmalıdır. Bu süre kesin bir süre olmayıp, tedavi süresi hekiminizin belirleyeceği kriterlere göre netleşecektir.

Prozac (Fluoksetin) zayıflatır mı?

Fluoksetin son dönemlerde zayıflama amacı ile tavsiye edilse de bu bilginin bilimsel olarak hiçbir geçerliliği yoktur. Fluoksetin yeme bozukluklarını düzenleyen antidepresan bir ilaçtır. Yemek yememe hastalığı olarak bilinen blumia tedavisinde de kullanıldığı için iştah düzenleyici bir etkiye sahiptir. İlacı kullanan bazı hastalarda kilo kaybı gözlense de bu durum kişinin başlangıç kilosuna göre değişmektedir. Bununla birlikte fluoksetinin yan etkileri arasında kilo almak da vardır.

Fluoksetin formları

Fluoksetin içeren ilaç isimleri

Ülkemizde fluoksetin etken maddesini içeren ilaçlar Prozac, Loksetin ve Zedprex’tir. Bu ilaçların yanı sıra Target ve Fluxopin, olanzapin etken maddesiyle kombine halde bulunan ilaçlardır.

Bahsedilen ilaçların farklı dozaj formları mevcuttur ve sizin için en uygun forma hekiminiz karar verebilir.

Prozac formları

Ülkemizde Prozac, kapsül ve likit (şurup) formlarında mevcuttur.

Kimler Prozac kullanmamalı?

Prozac hangi hastalıklar için sakıncalıdır?

  • Ailede bipolar manik depresyon ve intihar girişimi hikayesi olması
  • Karaciğer ve diyabet problemleri
  • Diüretik (idrar sökücü) kullanımı nedeniyle sodyum seviyesi düşüklüğü
  • Ülser
  • Epilepsi
  • Ailede glokom hikayesi olması durumunda prozac kullanımı sakıncalı olabilir.

Fluoksetin etken maddesi kalp ritmini etkileyebilir (QT uzaması). QT uzaması düzensiz kalp atımı, baş dönmesi ve bayılma gibi etkilere neden olabilir. Eğer:

  • Kalp hastalığınız ile ilgili ilaç kullanıyorsanız
  • Kalp yetmezliği, nabız düşüklüğü, ailesel kalp hastalığı gibi rahatsızlıklarınız varsa
  • Kanınızdaki potasyum ve magnezyum seviyeleriniz düşükse
  • Diüretik (idrar sökücü) bir ilaç kullanıyorsanız
  • Ciddi derecede terleme, ishal veya kusma rahatsızlığınız varsa (çünkü bu durumlarda da potasyum ve magnezyum kaybı artabilir) prozac kullanmadan önce mutlaka doktorunuzu bilgilendirin.

Herhangi bir operasyona girecekseniz fluoksetin etken maddeli ilaç kullandığınızı doktorunuza söyleyin.

Prozac hangi ilaçlarla kullanılmaz?

Fluoksetin etken maddesi ilacı kullanmayı bıraksanız bile haftalarca vücutta kalır. Bu nedenle ilacın bitiminden sonra bile etkileşim ihtimali vardır. Bu süre ortalama beş hafta olup, 5 haftadan daha kısa bir sürede fluoksetin kullandıysanız mutlaka bu bilgiyi hekim ve eczacınıza veriniz. Fluoksetinin ciddi düzeyde etkileşimi olduğu ilaçlar şöyledir:

  • MAO inhibitörleri (izokarboksazid, linezolid, maklobemid, rasajilin, selejilin vd.)
  • Trisiklik antidepresanlar
  • Diğer seratonin geri alım inhibitörleri
  • Kan sulandırıcı ilaçlar
  • Metoprolol
  • Tamoksifen
  • Mekitazin
  • Lityum
  • Tramadol
  • Sarı Kantaron ekstreleri
  • Pimozid ve tiyoridazin gibi QT uzaması yapan ilaçlar
  • Aspirin
  • Setirizin, difenhidramin gibi alerji ilaçları

Bu ilaçlar fluoksetin etkileşimlerinin sadece bir kısmıdır. Alkol de fluoksetinle etkileşime girdiği için ilaç kullanılırken alkol alınmamalıdır. Bununla birlikte fluoksetin ilaç etkileşimine son derece açık bir etken madde olduğundan herhangi bir ilaç kullanmadan önce mutlaka hekim ve eczacınıza danışmalısınız.

Hamilelik ve emzirme döneminde Prozac

Fluoksetinin gebelik kategorisi C’dir. Yani prozac ile ilgili insanlarla yapılan kontrollü bir deney yoktur. Ancak hayvan deneylerinde olumsuz bir etki gözlenmemiştir. Gebeliğinin ilk 3 ayı süresince prozac kullanan 2000’den fazla kadın izlenmiş ve doğum kusurları ve fluoksetinin arasında bir bağlantı tespit edilememiştir. Ancak her ilaçta olduğu gibi gebelik sırasında prozac kullanımı konusunda karar vermesi gereken kişi doktorunuzdur.

Fluoksetin % 10-20 oranında anne sütüne geçtiği için bebeklerde uyku bozuklukkları, kusma ve ishal görülebilir. Emzirme döneminde prozac kullanımı kararı, kar-zarar dengesi gözetilerek verilmelidir.

Prozac yan etkileri ve zararları

Bütün ilaçlar gibi fluoksetinin de yan etkileri vardır. Yaygın görülen yan etkiler aşağıdaki gibidir;

  • Mide bulantısı
  • Baş ağrısı
  • Uykusuzluk
  • İshal
  • Güçsüzlük ve yorgunluk

Bunun dışında 100 kişide 1 kişiden daha az görülen bazı ciddi yan etkiler de mevcuttur. Bu yan etkilerle karşılaşırsanız mutlaka doktorunuzu bilgilendirin. Bunlar:

  • Baş ağrısı, ciddi dikkat dağınıklığı, hafıza problemleri, mantıklı düşünememe, epilepsi nöbetleri ve denge kaybı gibi belirtiler (düşük sodyum seviyesi belirtisi olabilir)
  • Kendine zarar verme ve intihar düşüncesi
  • Göğüste sıkışma ve ağrı, nefes kesilmesi
  • İleri düzeyde baş dönmesi ve bayılma
  • Aşırı neşeli ve heyecanlı hissetme, yerinde duramama, oturmak veya sabit durmakta zorlanma
  • Kadınlarda regl döneminde kanama artışı, iki dönem arası ara kanamalar
  • Kanlı kusma veya dışkıda, idrarda kan, öksürükle gelen kan gibi anormal kanama durumları
  • Durduramadığınız kanama durumları
  • Ciddi alerjik reaksiyonlar

Çok nadir olarak da bazı kişilerde fluoksetin alerjisi olabilir. İlacınızı kullanırken aşağıdaki belirtilerden herhangi birini gözlerseniz en yakın sağlık kuruluşuna başvurunuz.

  • Deride kaşıntı, kızarma ve soyulma gibi reaksiyonlar
  • Hırıltı
  • Göğüs ve boğazda sıkışma
  • Nefes alma ve konuşmada güçlük
  • Dudaklar, yüz, ağız, dil ve boğazda şişme

Şeker hastası iseniz prozac kan şekeri seviyelerinizi etkileyebilir. Bu nedenle kan şekerinizi düzenli bir şekilde takip ederek sonuçları hakkında doktorunuza bilgi veriniz. Kan şeker düzeyinizdeki değişimlere göre hekiminiz ilaç tedavinizi düzenleyerek diyet ve egzersiz programınızda değişiklik yapabilir veya fluoksetin kullanımına ara verdirebilir.

Prozac kullanımıyla seratonin seviyeleri arttığından, seratonin sendromu denilen bir rahatsızlığın görülme ihtimali artabilir. Seratonin seviyesini arttıran başka ilaçlar veya bitkisel takviyeler kullanılırsa bu risk daha da artmaktadır. Kalp atışınızda hızlanma, halüsinasyonlar, ciddi baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, ishal, kas seğirmeleri, nedeni bilinmeyen ateş gibi belirtiler gözlerseniz mutlaka hekiminizle görüşün. Bununla birlikte fluoksetin kullanırken kullanamamanız gereken ilaç ve besinler ile ilgili hekim ve eczacınızdan bilgi alınız.

Bu ilacı doktorunuz hastalığınızın tedavi olması amacıyla potansiyel yan etkilerinin faydalarından daha az olacağını öngörerek reçete ettiğini unutmayınız. Yukarıda bahsedilen yan etkiler bazı kişilerde de hiç gözlemlenmemektedir. İlacınızı kullanırken önyargılarınızdan ve sosyal çevrenizin söylemlerinden uzak durarak, sadece hekim ve eczacınızın tavsiyelerine uyunuz.


Referanslar: 1- Fluoxetine (Prozac), 2- What is fluoxetine?, 3- Fluoxetine

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla