Mide bulantısı neden olur? Bulantı ve kusmaya ne iyi gelir?

Yazan Dr. Hatice İstanbullu
25 Nisan 2019   |    27 Nisan 2022    |   Kategori: Mide Hastalıkları, Sağlık Sözlüğü Print

Bulantı, mide içeriğini çıkarma ihtiyacı hissetmek, kusma ise mide içeriğini çıkarmaktır. Bulantı ve kusma hastalık değil, bazı hastalıkların belirtileridir. Her yaş grubundan çocuk ve yetişkinde görülebilen mide bulantısı ve kusma gebeliğin ilk üç ayında ve kanser tedavisi alan hastalarda daha sıktır. Kusmanın nedenleri yaşa göre değişiklik gösterir. Yetişkinlerde kusma, genellikle viral bir enfeksiyonun ve besin zehirlenmesinin bir sonucudur. Bazen de yüksek ateş ya da taşıt tutması bulantıya neden olabilir. Çocuklarda ise viral enfeksiyonlar, gıda zehirlenmesi, taşıt tutması, öksürük ve yüksek ateş kusmanın sık karşılaşılan nedenleridir. Nadir olmasına rağmen bağırsak tıkanıklığı erken bebeklik döneminde kusmanın önemli bir nedeni olabilir. Bulantı ve kusma tedavisi altta yatan nedene yönelik planlanır.

Mide bulantısı nedir?

Bulantı, kusma ihtiyacına neden olan, fakat kusmanın olmadığı rahatsızlık hissidir. Bulantı mide içeriğinin kusulması öncesi bir işaret olabilir. Birçok nedeni vardır ve sıklıkla önlenebilir.(1)

 

Kusma nedir?

Kusma, mide içeriğinin ağızdan çıkarılmasına neden olan ve kontrol edilemeyen bir reflekstir ve çok çeşitli faktörlerden kaynaklanabilir. Bazı durumlarda zehirlenme gibi önemli durumların ve hastalıkların ön belirtisi olabilir. Her yaş grubunda görülebilir. En yaygın görüldüğü grup hamileler ve kanser tedavisi gören hastalardır.

Hazımsızlık (dispepsi) neden olur? Ne iyi gelir? Doğal tedaviler

Mide bulantısı neden olur?

Meteospasmyl nedir, ne için kullanılır? Dozu ve yan etkileri

  • Gıda zehirlenmesi
  • Virüsler
  • Bazı ilaçlar (Kemoterapi İlaçları, bazı ağrı kesiciler)
  • Kimyasal toksinlere maruz kalma
  • Safra kesesi taşı
  • Reflü hastalığı
  • Bazı kokulara hassasiyet
  • Vertigo gibi belirtilere neden olan orta ya da iç kulak rahatsızlıkları
  • Yeni geçirilmiş ameliyatlar
  • Kalp krizi
  • Bazı sindirim sistemi kanserleri

Mide bulantısı ve kusma bazı durumlarda ciddi sorunların göstergesi olabilir

Mide bulantısına neden olan hastalıklar

  • Gastroözofageal reflü hastalığı (yemek yediğinizde mide içeriğinin yemek borusundan geri gelmesi)
  • Ülser (Mide ya da onikiparmak bağırsağında derin yaralar)

Reflü nedir, neden olur? Belirtileri, tedavisi ve reflüye iyi gelen besinler

  • Çölyak hastalığı (Buğdayda bulunan gluten isimli maddeye karşı vücutta tepki oluşması)
  • İrritabl barsak sendromu (IBS) (Şişkinlik, bulantı, kusma, mide ekşimesi, yorgunluk ve krampa neden olan yaygın bir sindirim sistemi rahatsızlığı).
  • Laktoz intoleransı (Laktoz isimli süt şekerini sindirememe durumu)
  • Crohn hastalığı (Sindirim sisteminde görülen ve inflamasyon ile seyreden bir hastalık).
  • Apandisit (Kalın bağırsağın başlangıç kısmında bulunan apendiks isimli kısmın iltihaplanması).
  • Gastrit (Mide ve onikiparmak bağırsağında görülen yüzeyel yaralar)

Ülser nedir, neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Kusma neden olur?

Bir insan neden kusar?

Metpamid (metoklopramid) nedir? Ne için ve nasıl kullanılır? Yan etkileri

Bulantı ve kusma ne zaman tehlikelidir?

  • Bulantı ve kusmanın zehirlenmeden kaynaklandığı düşünülüyorsa
  • Kusma sona ermiyorsa,
  • Bulantı ve kusma şikâyetleri bir haftadan daha uzun sürdüyse,
  • Sık tekrarlanan kusma şikâyeti varsa
  • Kafa travması sonrası kusma oluştuysa,
  • Şiddetli bir baş ağrısı varsa,
  • Boyunda sertlik, uyku hali ve bilinç bulanıklığı varsa,
  • Kusmukta kan görüldüyse,
  • Nabızda hızlanma ve hızlı nefes alıp verme varsa,
  • 39 °C üzerinde bir ateş olması durumunda,
  • Kusmaya şiddetli veya inatçı karın ağrısı eşlik ediyorsa,
  • Ağız kuruluğu, sık idrara çıkma veya koyu renkli idrar gibi dehidratasyon bulguları varsa acil tıbbi yardım istenmelidir.

Gastrit nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavi yöntemleri

Bulantı nasıl tedavi edilir?

Tedavi, bulantı ve kusmanın nedenine göre belirlenir. Öncelikle doktor, bulantı ve kusmanın başladığı zamanı, sıklığını, tetikleyen durumları ve hastanın yeme alışkanlıklarını sorar. Gerçek nedenin tespiti için bazı tahliller yapılabilir. Ardından doktor nedene göre bir tedavi planı önerir.

Örneğin bulantının nedeni taşıt tutmasıysa, arabanın ön koltuğunda oturmak, ya da dimenhidrinat kullanmak bulantıyı hafifletebilir. Ya da GÖRH (Gastroözofageal reflü hastalığı) için mide asidini azaltan ilaçlar, migren için ağrı kesici ilaçlar bulantıyı önleyebilir. Ciddi kusma vakaları için, damar yoluyla ekstra sıvı takviyesine ihtiyaç olabilir.

Mide bulantısına ne iyi gelir?

  • Ekmek ve kraker gibi hafif yiyecekler tüketin.
  • Sık sık ve az miktarlarda yiyin.
  • Keskin tadı olan, şekerli, yağlı veya kızartılmış yiyeceklerden kaçının.
  • Dondurma ve aşırı soğuk gıdalar tüketmeyin.
  • Soğuk sıvılar için.
  • Yemek yedikten sonra bedensel aktivitelerden kaçının.
  • Zencefil ya da nane çayı içmek ya da zencefilli bisküvi bulantıya iyi gelebilir.
  • Bolca temiz hava alın.
  • Dikkatinizi dağıtmak için müzik dinleyin veya film izleyin.
  • Yemeklerle birlikte çok sıvı almayın.
  • Hızlı yemek yemeyin.
  • Yedikten hemen sonra uzanmayın.
  • Belinizi veya karnınızı sıkan giysiler giymeyin.
  • Mide bulantısını tetikleyebilen keskin kokulardan kaçının.
  • Hamileyseniz ve sabah bulantılarınız varsa, yataktan kalkmadan önce kraker yiyin.

Zencefil hangi hastalıklara iyi gelir? Faydaları nelerdir?

Çocuklarda mide bulantısı ve kusma

Çocuklarda en yaygın bulantı ve kusma nedenleri viral enfeksiyonlar ve besin zehirlenmeleridir. Diğer nedenler arasında;

  • Taşıt tutması
  • Öksürük
  • Yüksek ateş
  • Aşırı yeme sayılabilir.

Çocuğunuzda ya da bebeğinizde bulantı ve kusma varsa dikkat etmeniz gereken bazı kurallar var;

  • Kusulan içeriğin solunum yollarına kaçma ihtimalini en aza indirmek için çocuğunuzu yan yatırın.
  • Çocuğunuza sıvı ve elektrolit kaybı oluşmaması için bol su içirin.
  • Eğer emziriyorsanız bebeğinizi sık sık emzirin.

Bebeğinizde açıklanamayan, devamlı kusma varsa bağırsak tıkanıklığından kaynaklanabilir. Hemen doktorunuza danışmalısınız.

Çocuklarda bulantı ve kusma ne zaman tehlikelidir?

Aşağıdaki durumlarda acil yardım isteyin:

  • Kusma ve ishal birlikte görülüyorsa,
  • Bebek veya çocuk fışkırır tarzda kusuyorsa,
  • Ciltte buruşukluk, sinirlilik, zayıf nabız veya bilinç kaybı gibi aşırı sıvı kaybına bağlı dehidratasyon belirtileri vara,
  • 2-3 saatten fazla süredir kusuyorsa
  • 38-39°C üzerinde ateşi varsa
  • Altı saatten fazla süredir idrara çıkmadıysa

Hamilelikte mide bulantısı ve kusma

Sabah bulantısı da denilen ve genellikle gebeliğin ilk üç ayında görülen bulantı ve kusma, gebelik sırasında artan östrojen ve HCG hormonundan kaynaklanır. Tehlikeli değildir, ancak oluşabilecek su ve besin kaybını önlemek önemlidir. (2)

Papatya çayının faydaları nelerdir? Papatyanın iyi geldiği hastalıklar

Hamilelikte mide bulantısı ve kusmaya ne iyi gelir?

  • Mideyi boş bırakmamak için günde üç büyük öğün yerine beş veya altı küçük öğün yiyin.
  • Vitaminlerinizi aç karnına almayın. Demir içeren vitamininiz varsa yatmadan önce alın.
  • Bulantıyı tetkikleyen kokulardan kaçının.
  • Sabahları yataktan çıkmadan önce birkaç tuzlu kraker yiyin.
  • Baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçının.
  • Bulantı hissettiğinizde, pilav, muz, tost, haşlanmış patates gibi sindirimi kolay yiyecekler yiyin.
  • Bol su için, iyi dinlenin
  • Bulunduğunuz ortamı iyi havalandırın.
  • Taze zencefil çayı da bulantınıza iyi gelebilir.

Hamilelikte bulantının yanında aşağıdakilerden bir veya daha fazlası varsa doktorunuzu arayın:

  • Hastalık işareti olabilecek grip benzeri belirtiler
  • Baş dönmesi
  • Devamlı veya günde birkaç kez şiddetli kusma varlığı
  • Bulantı nedeniyle kilo kaybı
  • Alınan demir takviyesine bağlı bulantı,

Eğer bulantı önleyici ilaçlar almak ya da akupunktur gibi tedavi yöntemleri denemek istiyorsanız öncesinde mutlaka doktorunuza danışın.

Kanser tedavisinde bulantı ve kusma

Günümüzde yeni kanser ilaçları ve sonrasında oluşan yan etkileri tedavi etmek için kullanılan ilaçlar sayesinde kemoterapi sonrası bulantı ve kusma geçmişe göre daha az şiddetli olabilir. Kemoterapi ilaçlarının bulantı kusma gibi yan etkileri sindirim sistemindeki sağlıklı hücrelere verilen hasardan kaynaklanır.(3)

Kemoterapi sonrası mide bulantısı ne iyi gelir?

  • Her gün üç büyük öğün yerine, daha sık ve az az yiyerek midenizi boş bırakmayın.
  • Kendinizi iyi hissettiğiniz zamanlarda biraz daha fazla yemeye çalışın.
  • Lokmalarınızı yavaş ve iyi çiğneyerek yutun.
  • Soğuk ya da oda sıcaklığında yiyecekleri tercih edin. Sıcak veya ılık yiyeceklerin kokusu bulantıyı artırabilir.
  • Ağır, baharatlı ve yağlı yiyeceklerden kaçının.
  • Nohut, fasulye, bulgur, soda gibi gaz yapan yiyecek ve içecekler tüketmeyin.
  • Yemek yedikten sonra dinlenin ama uzanmayın. Başınız ayaklarınızdan daha yüksekte olsun.
  • Bol su ya da soğuk içecekler için.

Kemoterapi nedir? Kanser tedavisinde nasıl uygulanır, yan etkileri nelerdir?

Aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçını yaşıyorsanız hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun:

  • Şiddetli ve sık tekrarlayan kusma
  • İdrar renginde koyulaşma
  • İdrar miktarında azalma
  • Kalp atışında hızlanma
  • Baş ağrısı
  • Ayağa kalkarken baş dönmesi
  • Ciltte kızarıklık ve kuruluk
  • Sinirlilik ve zihinsel karışıklık
  • Dil üzerinde sert bir tabaka oluşumu ile karakterize paslı dil

Bulantı ve kusmaya iyi gelen ilaçlar

Aşağıdaki ilaçlar bulantı ve kusma tedavisinde kullanılan ilaçlardır, ancak kesinlikle doktora danışmadan kullanılmamalıdır.(4)

  • Dimenhidrinat ve Meklizin hidroklorür: Taşıt tutmasına bağlı bulantı ve kusmada kullanılır.
  • Bizmut subsalisilat: İshal, bulantı ve kusma tedavisinde kullanılabilir. Yüksek doz ve uzun süre kullanım beyin hasarına kadar giden önemli yan etkilere yol açabilir. Bu nedenle mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
  • Granisetron hidroklorür: Kemoterapi ilaçlarının neden olduğu bulantı ve kusma için kullanılır.
  • Dronabiol: Kemoterapi kaynaklı bulantı ve kusmada diğer antiemetik (kusmaya karşı etkili) ilaçların yeterli olmadığı durumlarda kullanılabilir.

Karanfil yağı neye iyi gelir? Karanfilin faydaları nelerdir?

Mide bulantısı ve kusmaya iyi gelen yiyecekler

  • Kraker: Kraker, ekmek, tost gibi bol nişasta içeren gıdalar, mide asidinin emilmesine ve açlığın bastırılmasına yardım eder. Aşırı mide asidi ve açlık bulantıyı tetikler.
  • Muz: Eğer mide bulantısı ve kusmaya bağlı vücutta sıvı ve elektrolit kaybı geliştiyse muz yemek yüksek potasyum içeriği ile potasyumun yerine konulmasına yardım eder.
  • Elma: Az miktarda elma, lifli yapısıyla mide bulantısına neden olan kimyasalları sindirim sisteminden temizlemede etkilidir. Ama fazla tüketilirse şikâyetleri artırabilir.
  • Fındık: Vücutta oluşan protein yetersizliği bulantıyı artırır. Fındık yüksek protein içeriğiyle açığı kapatmaya yardımcı olur.
  • Tavuk suyu çorbası: Yağ oranı düşüktür ve midede hızlı bir şekilde bağırsaklara geçer. Özellikle sindirim sistemi enfeksiyonlarına bağlı bulantı tedavisinde etkilidir.
  • Haşlanmış patates
  • Ev yapımı yoğurt

Zencefil hangi hastalıklara iyi gelir? Faydaları nelerdir?

Kusmayı nasıl önleyebilirim?

  • Mideniz bulanmaya başladığında oturun ya da uzanın.
  • Buz emebilir ya da küçük yudumlarla soğuk su içebilirsiniz
  • Fiziksel aktivitelerden kaçının
  • Nane limon ya da zencefil çayı için

Zencefil çayı nasıl yapılır? Nasıl içilmeli? Faydaları ve yan etkileri nelerdir?

Kusmayı ne keser?

  • Aromaterapi: Aromaterapi kokuları kullanarak yapılan tedavidir. Lavanta, papatya, limon yağı, nane, gül ve karanfil gibi bazı kokular kusmayı kesmeye yardımcı olabilir. Özellikle hamilelikte ve taşıt, deniz tutmasına bağlı bulantı ve kusmalarda oldukça etkilidir.
  • Akupresür ya da akupunktur uygulamak: El bileği iç yüzünde işaret orta parmağı hizasındaki P6 noktasına baskı uygulamak ya da bu bölgeye akupunktur tedavisi uygulamak bulantıyı hafifletmeye ve kusmayı kesmeye yardımcı olabilir.(5, 6)
  • Derin nefes alıp vermek: Mümkünse temiz havada derin nefes alıp vermek kusmayı yatıştırabilir. Özellikle aşırı yemek ya da alkol almaktan kaynaklanan bulantı ve kusmada etkilidir.

Rezene çayı nasıl demlenir? Rezene çayının faydaları ve zararları

Bulantı ve kusmaya iyi gelen şifalı bitkiler

YAZIYI PAYLAŞ

YORUMUNUZ VAR MI?

guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Tüm yorumları gör
Araç çubuğuna atla