Corona virüsü nedir? Nasıl bulaşır? Belirtileri, tedavisi ve korunma

Kategori: Enfeksiyonlar, Güncel / Literatür Print

Corona virüsü (2019-nCoV), diğer adıyla koronavirüs ilk olarak Çin’in Wuhan şehrinde tespit edilmiştir. Solunum yolu hastalığına neden olan bulaşıcı ve ölümcül bir virüstür. Ülkemizde henüz tespit edilmiş hasta yoktur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 30 Ocak 2020 tarihinde koronavirüs salgınını “Halk sağlığı için acil durum” ilan etti. Bu salgının birden fazla ülkeye yayıldığı ve çok ciddi bir risk haline geldiği anlamına geliyor. Corona virüsler, çok geniş bir virüs ailesidir ve genellikle hayvanları etkilerler. Ancak daha önce görülen SARS korona virüslerinde olduğu gibi 2019-nCoV da hayvanlardan insanlara bulaşmış ve ardından kişiden kişiye yayılmıştır. Ateş, kuru öksürük, vücut ağrıları ve nefes ağrıları gibi gribe benzer belirtileri vardır. Bulaştığı kişilerin %2’den ölüme neden olmaktadır. Ancak kronik hastalığı olan kişilerde, çocuklarda ve yaşlılarda daha ölümcül olabilmektedir. 

Corona virüsü nedir?

Corona virüsü (2019-nCoV), bir çeşit solunum yolu hastalığına neden olan ölümcül bir virüs türüdür. Koronavirüsler geniş bir virüs ailesidir, bazıları insanlarda hastalığa neden olurken, diğerleri yarasalar, develer ve kedilerde hastalığa neden olmaktadır. Nadiren de olsa hayvan koronavirüsleri insanlar arasında da yayılabilir (2002’de SARS ve 2012’de tespit edilen MERS gibi) (1)

2019 yılında başlayan corona virüsü (CoV), daha önce insanlarda teşhis edilmemiş yeni bir koronavirüs suşudur. Bu yüzden “yeni” olarak tanımlanmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü, koronavirüs nedeniyle ‘Küresel Acil Durum’ ilan etti

SARS koronavirüsü ile yakından ilişkilidir ve MERS koronavirüsü ile aynı ailedendir. 2019-nCoV, olarak isimlendirilen bu virüs halen Çin’in pek çok eyaletini etkisi altına almış olup pek çok ülkeye yayılmıştır. Virüsün yapısı, bulaşma ve korunma yöntemleri, semptomları ve tedavisi gibi pek çok alanda araştırmalar hızla devam etmektedir.

Corona virüsünün halen dünyada yayıldığı ülkeleri ve enfeksiyona yakalanmış kişi sayısını DSÖ veri tabanından bu linke tıklayarak görebilirsiniz: >>> (2)

Corona virüsü nasıl bulaşır?

Virüsün nasıl yayıldığı hakkında henüz çok şey bilinmiyor. Mevcut bilgi büyük ölçüde benzer koronavirüsler hakkında bilinenlerle sınırlı. Çoğunlukla hayvanlarda görülen virüs, nadiren insanlarda enfeksiyona neden olabiliyor. Ancak bir kez insanlara bulaştıktan sonra enfekte olan kişiden diğer insanlara grip gibi çok kolay bulaşıyor. (3)

Çin’de Corona virüse kaşı çok kapsamlı önlemler alındı

Başlangıçta, Wuhan’daki salgında bulunan hastaların çoğunun, büyük bir deniz ürünleri ve hayvan pazarında çalışan ya da pazarın müşterisi olan insanlar olduğu tespit edildi.  Ancak sonrasında bu pazarla ilişkisi olmayan insanlarda da hastalık teşhis edilince, virüsün insandan insana yayılabildiği de anlaşılmış oldu.

Çoğu zaman, kişiden kişiye yayılma yakın temaslarla olur (yaklaşık 2 metre). Enfekte bir kişi öksürdüğünde veya hapşırdığında, grip ve diğer solunum yolu hastalıklarında olduğu gibi, solunum damlacıkları saçılır. (4) Bu virüs taşıyan damlacıklar, yakınlarda bulunan kişilerin ağız ve burunlarına ulaşır ve nefes aldıklarında akciğerlerine yerleşir. Koronavirüsün diğer tüm bulaşma yolları henüz tam tespit edilebilmiş değildir. Ama yüzey ve temasla bulaşabilmektedir.

Corona virüsü (2019-nCoV), için kuluçka dönemi (yani virüse maruz kalma ile semptomların başlaması arasındaki süre) şu anda iki ila 12 gün arasında tahmin edilmektedir. Genellikle, çoğu solunum yolu virüsünün, insanların en hasta olduklarında en bulaşıcı evresinde olduğu düşünülmektedir.

Corona virüsün en kolay bulaşma yolu öksürüktür

Ancak bazı corona virüsü vakalarında henüz hastalık belirtileri göstermeyen enfekte bir hastadan yayılma tespit edilmiştir. Bu doğrulanırsa, 2019-nCoV enfeksiyonlarının erken tespiti zorlaşacaktır. Dolayısı ile yarattığı risk oranı artacaktır.

Corona virüsü korunma yöntemleri

Koronavirüs enfeksiyonundan korunmanın en etkili yolu bu virüse maruz kalmaktan kaçınmaktır. Aşağıda DSÖ tarafından önerilen (5) bazı günlük önleyici tedbirlerini uygulayarak corona virüsünden korunabilirsiniz: 

  • Ellerinizi en az 20 saniye boyunca su ve sabunla yıkayın. Bulunduğunuz ortamda sabun ve su yoksa, en az %60 alkol içeren bir el dezenfektanı kullanın
  • Kirli ellerle gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmayın
  • Hasta veya şüpheli insanlarla yakın temastan kaçının
  • Hastaysanız evde kalın, kesinlikle bir sağlık kurumunu bilgilendirin
  • Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı bir mendille kapatın ve mendili çöpe atın
  • Sık dokunulan nesneleri ve yüzeyleri temizleyin ve dezenfekte edin.

Yüz maskeleri enfekte insanların virüsü bulaştırmalarına engel olsa da sağlıklı insanlar için koruyucu değildir.

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca: Türkiye’de Koronavirüs tanısı alan hasta yok!

Çin’e gidenler koronavirüsten nasıl korunabilir?

  • Hasta insanlarla, özellikle öksüren hastalarla temastan kaçının,
  • Canlı veya ölü hayvanların satıldığı hayvan pazarlarına gitmeyin,
  • El hijyeni ve gıda hijyeni ile ilgili genel kuralları uygulayın; yemekten önce, tuvaleti kullandıktan sonra veya hayvanlarla temas ettikten sonra ellerinizi sabun ve suyla yıkayın. Ortamda su ve sabun bulamazsanız alkol bazlı bir el dezenfektanı kullanın,
  • Hayvanlarla, salgılarıyla veya dışkılarıyla temastan kaçının
  • Eğer koronavirüs tarafından enfekte olmuş bir hastayla temas ettiyseniz o andan itibaren kendinizi izleyin ve herhangi bir belirti gördüğünüzde, Çin’de bulunduğunuzu belirterek tavsiye almak için herhangi bir sağlık uzmanını arayın.

Çin’den dönenler için öneriler

Özellikle Wuhan veya Hubei Eyaletinden dönüyorsanız ve öksürük, ateş veya nefes darlığı hissediyorsanız 14 gün boyunca;

  • Evde kalın. İşe, okula veya halka açık alanlara gitmeyin. Diğer insanlarla temastan kaçının. Bir doktordan tavsiye almadan evinizden çıkmayın.
  • Tedaviniz ile ilgili mutlaka bir uzmandan yardım isteyin.
  • Evinize ziyaretçi kabul etmeyin. Kapıdan yiyecek teslimatı kabul edebilirsiniz.
  • Dışarıdaki işlerinizde yardımcı olmaları için bir arkadaşınızdan, aile üyenizden veya teslimat hizmetlerinden yardım isteyin.

Corona virüsü belirtileri

  • Ateş
  • Öksürük
  • Nefes almada zorluk
  • Kas ağrısı
  • Yorgunluk

Bu belirtiler sıradan grip belirtilerinden farklı değildir. Ancak daha ağır vakalarda hastanın ölümüne yol açabilecek ciddi pnömoni, akut solunum sıkıntısı sendromu, sepsis ve septik şok gelişebilir. (6) Çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlıkları olan insanlar virüse karşı daha savunmasız olabilirler.

Corona virüsü teşhisi

Corona virüsü enfeksiyonunun teşhisi için boğazdan sürüntü veya akciğerlerden sıvı alınır ve laboratuvar ortamında test edilir. Örneklerde virüs izine rastlanırsa teşhis koyulur. Corona virüs testi ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından yeterli mikrobiyoloji servisi olan hastanelerde yapılabilir. (7)

Corona virüs testini ne zaman yaptırmak gerekir?

  • Eğer kendinizde akut solunum yolu enfeksiyonu belirtilerinden en az birini (öksürük, boğaz ağrısı veya nefes darlığı) görüyorsanız,
  • Enfeksiyon teşhisi koyulmuş herhangi biriyle yakın temasta bulunduysanız,
  • Corona virüs bulunan bir bölgeye seyahat ettiyseniz,
  • Enfekte olmuş hastaların tedavi edildiği bir sağlık kuruluşunda çalıştıysanız ya da halen çalışıyorsanız corona virüs testi yaptırmanız gerekebilir.

Bu konuda sizi yönlendirmesi için doktorunuzdan mutlaka tavsiye alın.

Corona virüsü tedavisi

Corona virüsü hastalığı için özel bir tedavi yoktur. Tedavi semptomlara göre belirlenir. Örneğin ateş yüksekse düşürülür ya da solunum sorunlarında oksijen tedavisi uygulanır. Bu tür destekleyici tedaviler enfekte olan hastalar için oldukça etkili olabilir. (8)

 Koronavirüs aşısı var mı?

Şu anda 2019-nCoV de dahil olmak üzere koronavirüslere karşı aşı yoktur. Bu nedenle enfeksiyonu veya enfeksiyon sonrası yayılmayı önlemek için gerekli tedbirleri almak çok önemlidir. Halen pek çok ülke koronavirüs aşı geliştimek için yoğun araştırmalar yürütmektedir.

Grip aşısı corona virüsten korur mu?

İnfluenza ve 2019-nCoV iki çok farklı virüstür ve mevsimsel grip aşısı 2019-nCoV’nin neden olduğu hastalıklara karşı koruma sağlamaz.

Corona virüsü öldürür mü?

Henüz hastalıkla ilgili veriler sınırlı olduğu için risk altındaki gruplar tam olarak bilinmemektedir. Ancak küçük çocuklar, yaşlılar, bağışıklık sistemi sorunu olan kişiler ve kronik rahatsızlıkları olanlar (hipertansiyon, kalp, diyabet, karaciğer rahatsızlıkları, solunum hastalıkları vb.) daha ağır semptomlar yaşayabiliyor.  Ve bazı semptomlar ölüme neden olabilir.

Dünya Sağlık Örğütü, 1 Şubat 2020 raporuna göre 11.821 kişisi Çin’de olmak üzere tüm dünyada görülen Corona virüs vaka sayısı 11.953’tür. 259 kişi de hastalık nedeniyle hayatını kaybetmiştir. WHO’ya ait güncel verilere bu linkten ulaşabilirsiniz: >>>

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla