Kürtaj nedir? Nasıl yapılır? Kürtajın riskleri nelerdir?

Kategori: Gebelik, Kadın Hastalıkları, Sağlık Sözlüğü Print

Kürtaj, hamileliği tıbbi olarak sonlandırma işlemidir. Rahimden embriyoyu çıkarmak için ilaçlı ve/veya cerrahi yöntemler kullanılır. İlaçlı kürtaj doktor takibinde evde ve hamileliğin ilk haftalarında gerçekleştirilebilir. Piyasada kürtaj hapı adıyla reçetesiz satılan ilaçlar son derece tehlikelidir; bu nedenle kesinlikle kullanılmamalıdır. Cerrahi yöntem, eğitimli ve lisanslı bir uzman cerrah tarafından uygulandığında güvenlidir. Ancak her cerrahi işlem gibi kanama ve enfeksiyon riski taşır. Nadiren üreme organları zarar görebilir. Bu nedenle sağlık kuruluşunun olası risklere karşı tam teşekküllü ve tüm tıbbi cihazların olması önemlidir. Kürtaj dünya genelinde son derece tartışmalı bir konudur. Bazı ülkelerde hala yasaktır. Ülkemizde 1983 kürtaj yasasına göre 18 yaşını dolduran her kadın 10. haftaya kadar kürtaj yaptırabilir. Evliyse eşinin onayı gerekebilir. Toplum baskısı vb. gerekçelerle bilinçsiz düşük yöntemleri kullanmak son derece tehlikelidir; ölümcül sonuçlar doğurabilir.

Kürtaj nedir?

Kürtaj rahimdeki embriyonun tıbbi yöntemlerle alınmasıdır. Halk dilinde gebeliği sonlandırmak, bebek-çocuk aldırmak olarak da bilinir. Geleneksel cerrahi kürtajda küretler (tıbbi aletler) aracılığıyla embriyo rahimden kazılarak alınır. Tıpta küret’le kazıyıp temizleme anlamına gelen küretaj terimi kullanılır. Kadın hastalıklarının teşhis (biyopsi)-tedavisinde de uygulanır. Günümüzde daha çok vakumlu küretaj tercih edilmektedir. İlaçlı yöntem ise cerrahi kürtaja bir alternatif olarak önerilmektedir.

Kürtaj nasıl yapılır?

Hamilelik süresine ve rahim ağzının uygunluğuna göre ilaçlı (tıbbi) veya cerrahi yöntem tercih edilebilir.

Gebelik testi, ne zaman, nasıl yapılır? Hamilelik belirtileri nelerdir?

İlaçla kürtaj

İlk ilaç mifepriston’dan 24-48 saat sonra kürtajı tamamlamak için 2. ilaç misoprostol içilir. Bu ilacın yan etkileri; bulantı-kusma, ishal, baş dönmesi-ağrıdır. Yarım saatte adet sancısından daha güçlü bir sancı başlar. En fazla 4 saatte şiddetli ve büyük pıhtılı kanama gözlenir. Düşük süreci genelde 6 saatte biter ve kanamanın şiddeti azalarak 3-7 günde normale dönülebilir. (1)

Avantajları

  • Hamileliğin ilk 9 haftasında uygulanabilen, cerrahi kürtaja alternatif, düşük riskli,%99 etkili ve güvenli bir yöntemdir.
  • Tıbben 24 haftalık gebeliğe kadar kullanılabilir. Ancak erken dönem hamileliklerde başarı oranı daha yüksek, komplikasyon riski daha düşüktür.
  • Kendi mahremiyetinde ve istenirse tek başına tıbbi düşük yapma imkânı sunar.

Dezavantajları

  • Kürtajın tamamlanması 1-2 gün sürer.
  • Bazen 4 hafta boyunca düzensiz-uzun süreli kanama ve ağır kramplar olabilir.
  • İşlemin sonlandığından emin olmak için 2 hafta sonraya takip randevusu verilebilir; progesteron hormon seviyesi kan testiyle ölçülebilir.
  • Düşük gerçekleşmediyse ek tabletler veya cerrahi müdahale gerekebilir.
  • 9 hafta sonrası hamileliklerde daha fazla dozda misoprostol almak ve hastanede kalmak gerekebilir.

Dış gebelik nedir? Neden olur? Belirtileri ve tedavisi

İlaçlı kürtaj sürecini hafifletmek için öneriler

  • Dinleneceğiniz yeri hazırlayın ve etrafınıza maksi pedler, yiyecekler yerleştirin.
  • Vakit geçirmenize yardımcı olacak kitap, film vb. ayarlayın.
  • Ağrılarınızı dindirmek için ibuprofen kullanın. Aspirin gibi kan sulandırıcılar içmeyin.
  • Karnınıza sıcak su yastığı koyun.
  • Gerekirse tuvalette daha uzun vakit geçirmeye çalışın.

Kürtaj ilacı nedir?

Tıbbi kürtajda kullanılan ilaçlardır. Özellikleri şöyledir: (1)

  • Mifepriston (RU486): Ağız yoluyla alınır. Gebelik hormonu progesteron’un etkisini bloke ederek hamileliği durdurur.

  • Misoprostal: Rahim iç zarını embriyoyla birlikte parçalayarak vajinal kanamayla dışarı atar ve kürtajı tamamlar. Bu işlemlerin gerçekleşmesi için ağızdan ve vajinadan tablet formunda verilir. (2)

İlaçlar nadiren işe yaramayabilir. Hamilelik 9 haftalıksa ilaçlar tekrarlanabilir, aksi takdirde cerrahi kürtaj gerekebilir. Son ilaçtan 24 saat sonra kanama olmazsa derhal yardım alınmalıdır. Hamilelik sonlandırılamadığında ilaçlar fetüsü mutasyona uğratabileceğinden bu kez kürtaj tıbben önerilir.

Kimlere ilaçlı kürtaj yapılamaz?

  • Kanama soruları, adrenal yetmezlik veya yüksek tansiyon gibi rahatsızlıklara sahip hastalara,
  • Uzun süredir steroid veya kan inceltici ilaç kullananlara,
  • İlacın etken maddesine karşı alerjik reaksiyon geliştirme riski olan kişilere önerilmez.

Epidural (anestezi) nedir? Neden ve nasıl yapılır? Riskleri var mıdır?

Kürtaj ilacı fiyatları

Türkiye’de sağlık bakanlığı onaylı kürtaj ilaçları sadece kürtaj lisanslı sağlık kuruluşlarında bulunur. Dışarıya satılamaz. Eczanelerden alınamaz. Piyasadaki tüm reçetesiz  ilaçlar sakıncalıdır. Doktor kontrolünde gerçekleştirilmeyen ilaçlı düşükler ciddi komplikasyonlara yol açabilir; ölüm riskini artırabilir.

Ertesi gün hapı nedir?

Beklenmedik bir ilişki veya doğum kontrolünde bir aksilik (prezervatifin delinmesi vb.) olduğunda kullanılabilir. Ne kadar erken alınırsa o kadar etkilidir. 3 gün sonrası çok geçtir. İdeali 12 saat içinde alınmasıdır. Ertesi gün hapları eczanelerden reçetesiz temin edilebilir ve fiyatları firmasına göre 14-175 TL. arasıdır.

Cerrahi kürtaj

Hamileliğin 5. haftasından itibaren uygulanabilen cerrahi kürtaj, rahim ağzı cerrahi aletlerin girmesine izin verecek kadar geniş olan her kadına uygulanabilir. Gebelik süresi arttıkça cerrahi kürtaj işlemi güçleşir. 5. haftadan erken yapılan kürtajlarda ise kürtaja rağmen gebelik devam edebilir. Bu yüzden belirtilen süreden önce kürtaj yaptırılmamalıdır. Anesteziyle uygulanan cerrahi kürtajların işlemi türüne göre değişir. (3)

Küretaj (kazıma yöntemi)

Embriyoyu rahimden kazıyıp atmak için küretler ve kepçe kullanılır. Geçmişte sıkça kullanılan bu yöntem bugün daha çok biyopsi, biyolojik doku ve kalıntıları kazımakta uygulanır.

Düşük (hamilelik kaybı) nedir? Nedenleri, belirtileri ve çözümü

Vakum aspirasyonu (vakumlu kürtaj)

Günümüzün cerrahi küretaj tekniğidir ve tıbben 12 haftalık (3 aylık) hamileliğe kadar uygulanabilir. Önce vajinaya serviks’i yumuşatıp genişleten tablet formunda bir ilaç yerleştirilir. Gerek duyulursa birkaç saat sonra ağızdan da verilir. Serviks kürtaja hazırlanınca vajinadan rahme vakumlu bir tıbbi cihaza bağlı küçük bir plastik tüp yerleştirilir ve embriyo rahimden süpürge gibi çekilir. Lokal anestezi veya enjeksiyon sedasyonla yapılır. Genel anesteziye gerek duyulmaz. 5-10 dakikalık bir işlemdir. (3)

Cerrahi dilatasyon (gebelik tahliyesi)

Gebeliğin 15. haftası ve sonrasında uygulanır. İlk aşama vakumlu cerrahiye benzer; serviks yardımcı ilaçlarla yumuşatılıp gevşetilir. Serviks biraz genişleyince içine tıbbi bir cihaz yerleştirilir. Bu cihaz, serviksi iyice genişletene kadar birkaç saat boyunca şişer.

Bazen bu işlem 1-2 gün sürebilir, hastanede kalmayı gerektirebilir. Rahim kürtaja hazırlanınca sedasyon veya genel anestezi uygulanarak rahim ağzı nazikçe açılır, kepçeler ve vakum tüpü aracılığıyla embriyo alınır. 10-12 dakika sürebilir. (3)

Cerrahi kürtajın avantajları

İşlem kısa sürer ve ilaç kürtajından daha az kanama olur. Hastanede uygulandığından komplikasyon riski düşüktür. En az 2 saatlik gözetimden sonra eve dönülebilir.

Dezavantajları

Vajinaya yabancı tıbbi alet sokulması rahatsız edicidir. Anestezi ve ağrı kesicilerin yan etkileri görülebilir. Lokal anestezi uygulanırsa vakumlu aspiratörün gürültüsü dâhil sürecin bilincinde olmak sinir bozucu olabilir. En erken gebeliğin 5. haftasından sonra uygulanabilir.

Diğer kürtaj yöntemleri

Kürtaj sadece gebeliği sonlandırmada kullanılmaz. Kadın hastalıklarının teşhis-tedavisinde probe küretaj, doğal bir düşüğün kalıntılarını temizlemede revizyone küretaj, kısırlık teşhisinde endometrial küretaj teknikleri kullanılabilir.

Kürtaj nerede yapılır?

Kürtaj lisanslı özel hastane-kliniklerde ve devlet hastanelerinde yapılır. Bu sağlık kuruluşlarının tam teşekküllü ve hijyen bakımından temiz olmaları, modern tıbbi cihazlar kullanmaları önemlidir. İşlem genellikle uzman-tecrübeli jinekolog cerrahlar tarafından gerçekleştirilir. Dahiliye cerrahları da kürtaj ruhsatına sahiptir. Pratisyen hekimler eğitim programlarına katılıp lisans alarak kürtaj yapabilirler.

Progesteron nedir? Gebelikte yükselmesi veya düşmesi tehlikeli midir?

Her kadın yasal hamilelik süresinde (10 hafta) devlet hastanesinde kürtaj yaptırabilir ve masraf SGK tarafından karşılanır. Ancak genelde 6. haftadan sonra keyfi olarak uygulanmaz. Geç dönem kürtajlarına ise hastanenin uzmanlarından oluşan bir heyetle karar verilir.

Evde kürtaj yapılır mı?

Toplum baskısı, maddi imkânsızlıklar vb. gerekçelerle evde, doktor bilgisi ve gözetimi olmadan bebek düşürmeye çalışmak son derece tehlikelidir. Ciddi komplikasyonlara yol açabilir ve ölümle sonuçlanabilir. Bu nedenle internette satılan ilaçlar alınmamalı; koca karı reçeteleri kullanılmamalıdır. Mecbur kalındığında ruhsatlı pratisyen hekim evde küretaj uygulayabilir. (4)

Cerrahi kürtaj fiyatları

Fiyatlar özel hastane-kliniğin ününe, tıbbi aletlerinin teknolojisine ve uzman hekimin başarı grafiğine göre değişebilir. Cerrahi kürtajda kullanılan yöntem, anestezi türü vb. fiyatı etkileyen diğer faktörlerdir. Kürtajın hamileliğin hangi haftasında yapıldığı da önemlidir. Gebelik süresi arttıkça riski, dolayısıyla fiyatı da artar.

Örneğin 4-6 haftalık hamilelikte fiyat ortalama 800, 10 haftalıkta 1300-1500 TL’dir. Kürtajın 2019 genel fiyatlarıysa 900-3500 TL. arasıdır. Bunlar minimum ve ortalama fiyatlardır; kesin bir fiyat yoktur. Devlet (SGK) hastanelerinde fiyat aralığı 150-700 TL’dir.

Kürtaja karar verirken nelere dikkat etmelidir?

  • Kürtajın kararını vermek zordur. Tarafsız bir danışmanla kararı etraflıca değerlendirmek yardımcı olabilir. Belki çocuğu evlatlık vermek gibi yasal başka alternatifler bulunabilir. Kürtaj sonrası da psikolojik destek alınabilir.
  • İşleminj yaptırılacağı sağlık kuruluşu araştırılmalı, referanslı-lisanslı kurumlar tercih edilmelidir. Uzman doktorun tecrübesi-başarısı; uygulanan yöntemler, risk ve komplikasyonları, anestezi seçenekleri sorgulanmalıdır.
  • Hamileliği ve süresini doğrulamak için ultrason taraması yaptırılmalıdır.

Ruhsal sürecin yönetimi

Hamilelik hormonlarının da devreye girmesiyle kürtajın öncesinde duygusallık zirve yapabilir ama kısa sürede etkisini yitirebilir. Bilinçli küretaj kararı veren kadınlarda şunlar yaşanır:

  • Rahatlama
  • Kontrol duygusunun dönüşü
  • Doğru karar verdiğinden zamanla emin olma

Kürtaj yasası

Türkiye’de küretaj 1983 yılında yasallaşmıştır. Yasaya göre 18 yaşını doldurmuş her kadın, gebelik 10. haftasını doldurmamış ise kürtaj yaptırabilir. Bekarsa işlem için kimsenin onayı gerekmez ancak evlilik durumunda eşin de onayı istenir. Bu süreden sonraki gebelikler ancak uzman doktorlardan oluşan bir heyet kararıyla sonlandırılır. 15 yaşından küçük hamilelikler çocuk istismarı kategorisinde değerlendirildiği için yasal işlem başlatılır.

Kürtaj izni

  • 18 yaşından büyük kadınlar tek başına küretaj kararı verebilir. Yaşı küçük hamilelerde anne-baba onayı ve savcılık izni gerekir.
  • Akli melekeleri yerinde olmayan kadınlara savcılık kararıyla kürtaj uygulanabilir.
  • Tecavüz vb. sosyal olaylarda mahkeme onayı gerekir.
  • Anne hayatı-sağlığı tehlikedeyse veya bebekte gelişimsel anormallik-bozukluk saptandıysa doktor heyet raporuyla geç dönem (10. haftadan sonra) kürtaj gerçekleştirilebilir.

Kürtaj riskleri

  • Enfeksiyon: Rahim enfeksiyonu sık rastlanır ve eksik kürtaj, cinsellikle bulaşan mikrop vb. nedenlerden kaynaklanabilir. Tipik belirtisi yüksek ateştir. Acil tedavi edilmezse kısırlık nedeni olabilir. Kronik bir enfeksiyon olan pelvik inflamatuar hastalık (PID) gelişebilir. Önlem olarak işlem öncesi-sonrası antibiyotik reçete edilebilir.
  • Aşırı kanama: Kürtajın tamamlanmadığına işaret olabilir. İkinci bir küretaj ve nadiren kan nakli gerekebilir.
  • Rahim hasarı: Kürtajda kullanılan cerrahi aletler bazen rahmi delebilir. Bu da nadiren karın enfeksiyonuna (peritonit) ve ciddi kan kaybına yol açabilir.Hemen fark edilip tedavi edilebilir.
  • Rahim ağzı yaralanması: Serviks genişletme işlemleri yoğun uygulanırsa serviks zayıflayabilir ve buna ‘yetersiz’ serviks denir. Kürtaj sonrası hamileliklerde düşük riskini artırır. (5)

İbuprofen gibi ağrı kesicilerle kontrol edilemeyen şiddetli ağrı, yüksek ateş, kötü kokulu vajinal akıntı, mide bulantısı ve göğüslerde ağrı gibi devam eden gebelik belirtileri söz konusuysa hemen kürtaj olduğunuz sağlık kuruluşunu arayın.

Kürtaj risklerini azaltmak için neler yapılabilir?

İlk iki hafta boyunca uygulanması gereken genel uyarılar şunlardır: (6)

  • Sabun dahil hiçbir kimyasal ürün kullanmadan sadece suyla duş alın. Küveti doldurup içine oturmayın.
  • Cinsel ilişkiden kaçının.
  • Tampon yerine hijyenik ped kullanın.
  • Hiçbir yerde yüzmeyin.

Kürtaj tekrar hamile kalma ve gelecekte normal gebelik yaşama olasılığını etkilemez. Hatta kürtajın sonrasında ilk ilişkide hamile kalma riski yüksektir. Bundan kaçınmak isteniyorsa doğum kontrolü kullanılmalıdır. İşlemin yapıldığı sağlık kurumundan doğru öneriler alınabilir. (7)

Kürtaj sonrası neler olur?

Kürtaj sonrası adet dönemine benzer belirtiler yani ağrılar-kramplar ve vajinal kanama yaşanabilir. Belirtiler 1-15 gün sürebilir. Yavaş iyileşme sürecinde endişelenecek bir şey yoktur, gayet normaldir. (8)

Kürtaj sonrası kanama

Adet dönemine benzer bir kanamadır. Eğer büyük kan pıhtıları geliyor ve 2 saatte en az 2 pet değiştirmek gerekiyorsa bu kürtajın tamamlanmadığına işaret olabilir. Derhal klinik aranmalıdır. İlaçlı kürtajdan sonraysa hafif vajinal kanama 1 ay sürebilir. Kanama durana kadar spor ve ağır fiziksel çalışma dahil hiçbir yorucu aktivitede bulunulmamalıdır. (8)

Kürtaj sonrası adet

Kürtaj sonrası kanama kesildikten 3-6 hafta sonra ilk adet görülür. 6 haftaya kadar adet görülmezse adet söktürücüleri-doğum kontrol hapları kullanılır. Ayrıca rahimde yapışıklık riskine karşı rahim filmi çekilerek kontrol edilir. Bazen hiçbir önemli neden olmaksızın adet kanaması psikolojik etkiyle bağlantılı olarak birkaç ay görülemeyebilir.(8)

Adet nedir? Regl sancısı ve kanaması nasıl azaltılır?

Kürtaj yaptırmayı düşünen kadınlara öneriler

  • Erken kürtajın riski her zaman daha düşüktür ancak kürtajdan sonra psikolojinizi dengeleyebilmek için kararınızdan emin olun. Gerekirse güvenebileceğiniz, referanslı ve önyargısız bir danışmanla görüşüp kararınızı tekrar gözden geçirin.
  • Hazır olduğunuzu hissedince sadece lisanslı, tam teşekküllü, modern tıbbi cihaz donanımlı özel klinik veya hastaneleri ve tecrübeli uzman doktorları araştırın.
  • Kürtajla ilgili bilmeniz gereken her şeyi öğrenin; riskleri hakkında detaylı bilgi alın. Size uygun yönteme, anestezi tekniğine vb. doktorunuzla birlikte karar verin.
  • Kürtajdan yaklaşık 6 saat önce sigara kullanmayın, su dahil bir şey yiyip içmeyin.
  • Bir gün öncesinden çantanızı hazırlayın; kürtaj işleminde ve sonrasındaki bakımda kullanabileceğiniz kredi kartı, kan grubu kartı, hijyenik ped vb ihtiyaçlar.
  • İşlem sonrası yaklaşık 2 saat hastanede gözetim altında kalın.
  • Kürtaja sizi eve götürecek bir refakatçiyle gidin. Kürtajdan sonra tüm gün dinlenmeniz gerekebilir.

Referanslar: 1- Abortion procedures - surgical, 2- Abortion, 3- What is Abortion?, 4- Türkı̇ye kürtaj mevzuatı


Araç çubuğuna atla