B Vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

Kategori: Sağlık Sözlüğü, Vitaminler Print

B vitamini, suda çözünebilen vitamin grubunun genel adıdır. Kendi içerisinde B12, B9, B1 vitamini gibi farklı gruplara ayrılır. Bütün çeşitlerinin vücudumuzda farklı görevleri bulunur. Pek çok gıdada yeterli miktarda yer alırlar. Bu yüzden dengeli ve sağlıklı bir diyet ile beslenen kişilerde herhangi bir B vitamini eksikliği görülmez. Ancak yaş, cinsiyet, hamilelik, ilaç, alkol kullanımı, cinsiyet gibi faktörler, kişinin B vitaminine daha çok ihtiyaç duymasına neden olabilir. B vitamin eksikliğinin zayıflık, halsizlik, yorgunluk, unutkanlık gibi farklı semptomları olabilir. Bu durumda doktor tarafından önerilen B vitamin komplekslerinin alımı ile vitamin eksikliği giderilebilir.

B vitamini nedir?

B vitaminleri, sağlıklı ve huzurlu bir yaşam sürebilmemizde hayati bir role sahiptirler. Hücre ve beyin fonksiyonlarımızın sağlığından sorumludurlar. Kardiyovasküler sağlık sorunlarına karşı bizi korurlar. Erkeklerde kas gücünü arttırır ve kas inşasına yardımcı olurlar. Özellikle hamile bayanların yeterli miktarda B vitamini tüketmeleri gerekir. Anne adayları tarafından tüketilen B vitamin takviyeleri, mide bulantılarını hafifletir, enerjiyi yükseltir ve preeklampsi riskini düşürürler.

B vitamini neye yarar?

Tüm B vitaminlerinin ortak görevi, yediğimiz yemeklerin vücudumuz tarafından enerjiye çevrilmesine yardımcı olmaktır. Bir diğer deyişle vücudumuza sürdürülebilir enerji takviyesi sağlarlar. Enerji üretimi dışında her B vitaminin kendine ait görevleri de bulunur. Örneğin B6 vitamini, enerji üretiminin yanı sıra vücudun enfeksiyonlarla savaşmasına da öncülük eder. B12 vitamini ise karbonhidratları enerjiye çevirerek, vücudumuzda aşırı yağın depolanmasını önler.

B vitamini türleri ve folik asit

B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12 vitamini olacak şekilde toplamda 8 temel B vitamin çeşidi vardır. B vitamin çeşitlerinden herhangi birinin eksikliği ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Semptomlar, eksik olan B vitamin türüne göre değişiklik gösterebilir. Hasta, yorgunluk, kafa karışıklığı, anemi, unutkanlık gibi farklı semptomlarla karşılaşabilir.

B12 vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

B9 vitamini olarak da isimlendirilen folik asit; DNA sentezi ve hücre bölünmesinde görev alan, önemli bir vitamindir. Damar sertliğini azaltan bu vitamin, kalp krizi, felç ve inme riskini de en aza indirger. Daha çok yeşil yapraklı sebzelerde bulunur. 1941 yılında ıspanak yapraklarında keşfedilmiştir. Folik asit aynı zamanda fetus sinir sisteminin gelişmesinde rol oynar. Eksikliğinde hücreler yeterli şekilde bölünmez. Gebelerde folik asit eksikliği, pek çok doğumsal anomaliye neden olabilir.

B vitamininin faydaları

B1 vitamini 

B1 vitamini (tiamin), vücudun karbonhidratları enerji olarak kullanmasını sağlar. Glikoz metabolizması için gereklidir ve sinir, kas ve kalp fonksiyonlarında önemli bir rol oynar. B1 vitamini, B kompleksinin tüm vitaminleri gibi suda çözünen bir vitamindir. Sinir sistemi, beyin, kas, kalp, mide ve bağırsaklardaki komplikasyonları önlemeye yardımcı olur. Ayrıca elektrolitlerin kas ve sinir hücrelerinin içine ve dışına karışmasında da rol oynar.

B2 vitamini

B2 vitamini (riboflavin) yiyeceklerin enerjiye dönüştürülmelerine katkıda bulunmaktır. Aynı zamanda antioksidan olarak hareket eder ve vücudu toksinlerden arındırır. B2 vitamini suda çözünen bir vitamindir ve her suda çözünen vitamin gibi kan dolaşımında taşınır ve ihtiyaç duyulmayan kısmı idrarla vücuttan dışarı atılır. Her gün B2 vitamini tüketilmesi gerekir, çünkü bu vitamini vücut sadece küçük miktarlarda depolayabilir ve hızlıca dışarı atar.

B3 vitamini

B3 vitamini (niasin), vücudunuzun her bölümünün düzgün çalışması için ihtiyaç duyduğumuz önemli bir besindir. Özellikle iyi kolestrol (HDL) düzeyini arttırdığı ve kötü kolestrolü düşürdüğüne dair çalışmalar mevcuttur. Ayrıca kalp krizi geçirmiş kişilerde ikinci krizi önlemeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca ateroskleroz ve damar sertleşmesi riskini de azaltmaktadır.

B5 vitamini

Karbonhidrat protein ve yağın enerjiye dönüşmesine yardım eder. Hormon sentezi için ihtiyaç duyulan hücre içi enerji üretimini arttırır. Antikor yapımında görev alır. Stresi azaltma özelliği vardır. Böbreküstü bezlerinin işleyişini düzenler. Alyuvar üretimini destekler. Saç sağlığını korur, uzamasına yardım eder ve cilt kırışıklığını önler.

B6 ve B7 vitaminleri

B6 (piridoksin), alyuvar üretiminde, nörotransmit yapımında ve aminoasit metabolizmasında görev alır. Bebek beyin gelişimine de olanak tanır. Bu yüzden hamile kadınlar tarafından yeterli miktarda alınmalıdır. Gen ekspresyonunu düzenleyen B7 (biotin) vitamini, yağ ve karbonhidrat metabolizması için gereklidir. Folik asitin ve B12 vitaminin sağlığımıza pek çok olumlu katkısı vardır.

A Vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

B9 vitaminin faydaları

Folat ve folik asit olacak şekilde ikiye ayrılır. Folat, gıdalarda doğal bir şekilde yer alırken, folik asit daha çok işlenmiş ya da güçlendirilmiş gıdalarda mevcut olan sentetik formdur. Kırmızı kan hücrelerinin büyümesini teşvik eder. Hamileler tarafından yeterli miktarda alındığında bebekte doğum kusuru görülme riskini ciddi oranda düşürür.

B12 vitamininin faydaları

B12(kobalamin) vitamini, büyümeye yardımcı olur. Kırmızı kan hücreleri oluşumuna katılır. Aynı zamanda sinir sisteminin düzenlenmesinde rol oynar. Kalp ve damar hastalıklarına karşı kişiyi korur. Hücrelerinin erken yaşlanmasını durdurur, kilo kontrolüne katkıda bulunur. Yıpranan sinir hücrelerini onarmak ve kansere karşı koruma sağlamak gibi görevleri de vardır. Sağlıklı saç, cilt ve saç sağlığı için yeterli B12 alımı önemlidir. Eksikliğinde kişide anemi ve Alzheimer gibi ciddi komplikasyonlar görülebilir.

B Vitamini zayıflamaya yardımcı olur mu?

B12 vitamini, kişide tokluk hissi uyandırır ve iştah kapatır. Bu sayede kişinin daha kolay bir şekilde kilo vermesini sağlar. B12 vitamini eksikliği bulunan hastalarda sık sık halsizlik, hareket etmede istek kaybı, yorgunluk, depresyon görülebilir. Üstelik depresif hastalarda yemek yeme sıklığı artar. Bu durumda hasta, aşırı kilo alabilir. B12 vitamin takviyesi kullanımı ile hasta, aşırı kilolarından kurtulabilir.

B Vitamini hangi hastalıklardan korur?

  • B1 vitamini: Kalp, sinir ve sindirim sistemi bozuklukları içeren beriberi gibi hastalıkların önlenmesine yardımcı olur. Ülseratif kolit, kalıcı diyare ve kötü iştahı olan kişiler de tiamin alabilir. Komada olanlara tiamin enjeksiyonları verilebilir.
  • B2 vitamini: Karaciğer sağlığını korur, gözleri, sinirleri, kasları ve cildi sağlıklı tutar. Katarakt gelişimini önler. Migren ağrısını önlediğine dair çalışmalar vardır.
  • B3 vitamini: Kolestrolü düzenler, kalp krizi riskini azaltır, cilt sağlığını korur, diyabete karşı koruyucudur, beyin fonksiyonlarını destekler
  • B5 vitamini: Yara ve yanık iyileşmesini hızlandırır. Karaciğeri korur. Romatoit artrit ve karaciğer rahatsızlıklarında etkilidir. Kabızlık sorununun giderilmesine yardımcıdır. Derinin üst tabakasını güçlendirir ve akne tedavisine yardımcı olabilir.
  • B6 vitamini: Depresyon ve anemiyi önler. Ayrıca kişinin enfeksiyon kapma riskini azaltır.
  • B9 vitamini (folik asit): Diyare ve anemiye karşı koruyucudur.
  • B12 vitamini: Felç ve yüksek tansiyona karşı korur. Kişinin meme, kolon, prostat ve akciğer kanserlerine yakalanma olasılığını düşürür. Depresyon, paranoya, davranış değişiklikleri gibi nörolojik hasara bağlı psikolojik sorunlara iyi gelir.

B vitamini hangi gıdalarda bulunur?

B vitamin çeşitlerinin her biri farklı besinlerden alınır. Örneğin, B12 vitamini daha çok et ve süt ürünlerinde yani hayvansal kaynaklarda yer alır. B7 ve B9 vitaminleri ise meyve ve sebzelerden elde edilir.

  • B1 vitamini: Kepekli tahıllar, süt, yumurta, koyu yeşil yapraklı sebzeler, bezelye, karaciğer B1 vitamini açısından zengin besinlerdir. Yiyecekleri ısıtmak, pişirmek ya da suda kaynatmak B1 vitaminini yok eder. B1 vitamini suda çözündüğü için, pişirme suyuna karışır. Kahverengi pirinç, beyaz pirince göre 10 kat daha fazla tiamin içerir.
  • B2 vitamini: Et, yumurta, süt ürünleri, tahıllar, kuşkonmaz, maydanoz, enginar, avokado, arnavut biberi, kuşüzümü, bezelye, mantar, fındık, balkabağı, kuşburnu, adaçayı, yeşil sebzeler
  • B3 vitamini: Dana ciğeri, dana ve koyun eti, tavuk göğüs eti, hindi, ton balığı, somon balığı, sardalya, mantar, bezelye, ayçekirdeği, tahin.
  • B5 vitamini: Mantar, brokoli, lahana, kara lahana, baklagiller, somon, yumurta, fındık, süt, peynir, buğday, yer fıstığı, soya fasulyesi ve pekmez
  • B6 vitamini: Tuna, somon gibi balık çeşitleri, tüm tahıl çeşitleri, sığır karaciğeri, dana kıyma, patates, ıspanak, karpuz gibi hem bitkisel hem hayvansal kaynaklardan alınabilir.
  • B7 vitamini: Yumurta, somon, peynir, maya, karaciğer en iyi kaynaklardır.
  • B9 vitamini: Et, kepekli tahıl, turunçgiller, pancar, balık, bakliyat, karaciğer, böbrek, güçlendirilmiş tahıllar, turunçgiller B9 vitamini açısından zengindir.
  • B12 vitamini: Et, somon, süt, peynir, yumurta, güçlendirilmiş kahvaltı gıdaları, kabuklu deniz hayvanları, karaciğer ve böbrek en güçlü B12 vitamini kaynaklarıdırlar.

D vitamini neye yarar, hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

Yeterli B vitamini almak için ne yapmak gerekir?

B vitamin gruplarını içeren sağlıklı bir diyet programı ile vitamin eksikliğinin yaratabileceği sağlık sorunlarıyla yüzleşmekten kurtulabilirsiniz. Gün içerisinde almanız gereken B vitamini miktarı, B vitamini çeşidine göre farklılık arz edebilir. Örneğin; 19-64 yaş arası yetişkinlerin günlük 1,5 mcg B12 vitamini almaları gerekir. Söz konusu folik asit olduğunda bu miktar 200 mcgdir. Sizde B vitamini eksikliği belirtileri mevcutsa en kısa sürede doktora görünebilir, 8 farklı vitamini içeren B vitamin komplekslerini tüketebilirsiniz.

Doğal B vitamini kaynakları

Karaciğer, tavuk ve kırmızı et; doğal B vitamin kaynaklarıdır. Hemen hemen tüm B vitamini çeşitleri kırmızı et ve tavuk çeşitlerinde yer alır. Soya sütü gibi soya ürünleri, ton balığı ve uskumru gibi balık çeşitleri, barbunya ve nohut gibi fasulye çeşitleri de B vitamini açısından zengindirler.

B vitamini eksikliği nedenleri

B vitaminleri açısından yetersiz beslenme, B vitamini eksikliğinin temel nedenidir. Ayrıca eksikliğe neden olabilecek bazı durumlar:

Gebelik 

Hamilelik sırasında özellikle anne adaylarının B12 gereksinimi artar. Gebe ve emziren annelerin B kompleks vitaminleri kullanımı hem kendi hem de bebeklerinin sağlığı açısından önemlidir.

Yaşlılık

Yaşlılık, B vitaminleri eksikliğine neden olabilen bir diğer etkendir. Özellikle 50 yaş üstü hastalarda B12, B6 ve folat eksikliği; depresyon ve duygu durum bozukluklarını tetikler. 50 yaş üstü kişiler, B kompleks vitamin takviyeleri kullanarak, bu hastalıklara karşı önlem alabilirler.

Vegan ve vejetaryen beslenme

Vegan ve vejetaryenler; B12 eksikliği risk grubundadırlar. Bunun nedeni B12 vitaminin genelde hayvansal kaynaklarda bulunmasıdır.

Bazı ilaçlar

Birtakım ilaçların düzenli kullanımı, B12 vitamin eksikliğine yol açabilir. Doğum kontrol hapları, B6, B12, B9 ve B1 vitamini eksikliğine neden olabilir. Proton pompası inhibitörleri ve metformin, B12 eksikliğini tetikler.

Bununla birlikte birtakım sağlık sorunları bulunan kişiler, risk altındadırlar. Yani bu kişilerde B vitamini eksikliği görülme olasılığı oldukça yüksektir. B vitamin eksikliğine neden olan sağlık sorunlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

  • Çölyak hastalığı
  • Crohn hastalığı
  • Romatoid artrit
  • Ülseratif kolit
  • Böbrek rahatsızlıkları
  • HIV
  • Enflamatuar barsak hastalığı

K vitamini nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları ve eksikliği

B vitamini eksikliği belirtileri

  • Deri döküntüleri
  • Ağız çevresinde yara ve çatlaklar
  • Dudaklarda pullanma
  • Dilde şişkinlik
  • Zayıflık, halsizlik ve yorgunluk
  • Gerginlik ve sinirlilik
  • Karın krampları
  • Mide bulantısı
  • İshal ve kabızlık gibi bağırsak sorunları
  • El ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma
  • Stres

B vitamini eksikliğinin neden olduğu hastalıklar

  • Endişe, panik atak
  • Depresyon
  • Duygu durum bozuklukları
  • Anemi
  • Zihinsel karışıklık (B3)
  • Mide krampları vb. sindirim sorunları (B3)
  • Dermatit (B6)
  • Periferik nöropati

B vitamini testi

B12 vitamin testi ile vücuttaki B12 vitamin seviyesi ölçülebilir. B12 vitamin testinde doktorunuz, genelde kan testinden yararlanır. Kan testi dışında idrar tahlili ile sizdeki B vitamin seviyesi hakkında bilgi edinebilir. Lakin birtakım ilaçlar, test sonuçlarını etkileyebilir. Bu yüzden kullandığınız ilaçlarla ilgili olarak kan testi öncesinde doktorunuzu mutlaka bilgilendirmeniz gerekir.

Kandaki B12 vitamin miktarının normal aralığı mililitre bazında 200-900 nanogram arasındadır. 200 nanagrom altındaki test sonucu, B12 değerlerinizin düşük, 900 üstü ise yüksek olduğu anlamına gelir.

B vitamini eksikliği tedavisi

B vitaminlerinin eksikliğinin kan testi ile tespitini takiben doktorunuz, farklı B vitaminlerini içeren B kompleks vitamin takviyeleri reçete edebilir. B kompleks takviyelerinin düzenli kullanımı, bilişsel performansı arttırır, stresi azaltır ve depresyon ve anksiyete belirtilerini giderir. Sağlıklı kişiler tarafından kullanıldıklarında bile kişinin kendini daha enerjik ve pozitif hissetmesini sağlarlar. B vitamin takviyeleri genellikle oral kullanıma uygundur. Ancak B12 vb. vitamin eksikliklerinin yüksek olduğu durumlarda ilaçlar, deri altına ya da kaslarınıza enjekte edilebilir.

B vitamini ilaçları, hapı ve takviyeleri

B vitamini ilaçları, hap, tablet, kapsül, draje, ampül hatta şurup formunda bile olabilir.
En çok reçete edilen B vitamin ilaçlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

  • Becovital yumuşak kapsül,
  • Menopace kapsül,
  • Bevitin-C,
  • Neurovit enterik tablet,
  • Bevitab B12 film tablet,
  • Benoral film tablet,
  • Benoxal B12 film tablet,
  • Vıteksir şurup
  • Bemiks ampül

B vitamini yüksekliği nedir?

B vitamin takviyelerinin aşırı ve düzenli kullanımı kişide bazı B vitamin değerlerinin yüksek çıkmasına yol açabilir. Bu durum daha çok doktor reçetesi olmadan vitamin takviyeleri kullanan kişilerde görülür. B vitamini eksikliği olup da doktor önerisi üzerine takviye kullananlarda genelde B vitamini yüksekliği görülmez. Günlük diyet ile de aşırı B vitamini alımı söz konusu olamaz.

B vitamini yüksekliğinin zararları

  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Karın krampları
  • Bulanık görüş
  • Aşırı susuzluk
  • İdrar miktarında ve sıklığında artış
  • İshal
  • Cilt sorunları
  • Cilt kızarması
  • Ağrılı cilt lezyonları
  • Işık hassasiyeti
  • Karaciğer hasarı

UYARI: Uzun süreli B vitamin kompleksi kullanımı, sinir hasarını beraberinde getirebilir. Bu durumda bedensel hareketlerinizin kontrolünü kaybedebilirsiniz. Yukarıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı ile karşılaşmanız durumunda vakit kaybetmeksizin tıbbi yardım almalısınız!


Kaynaklar ve Referanslar: 1- B vitamins and folic acid, 2- Vitamin B Deficiency, 3- What is vitamin B?

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla