Sarımsak neye iyi gelir, nasıl tüketilmeli? Sarımsağın faydaları

Kategori: Sağlık Sözlüğü, Şifalı Bitkiler Print

Sarımsak, eski çağlardan beri çok yaygın kullanılan şifalı bitkilerden biridir. Özellikle anti-bakterial etkisi nedeniyle pek çok hastalığın tedavisinde kullanılan sarımsağın içeriğinde pek çok vitamin ve mineral bulunmaktadır. Başta kalp rahatsızlıkları ve yüksek tansiyon olmak üzere pek çok hastalığın gelişmesini önler. Ayrıca antifungal ve antioksidan özelliklere sahip olun sarımsak kansere karşı koruyucu bitkilerin başında gelir. Kemik, cilt ve saç sağlığı için çok faydalı bir bitkidir, zengin bir vitamin kaynağıdır; bağışıklık sistemini güçlendirdiği bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Bu nedenle özellikle soğuk algınlığı ve grip gibi kış hastalıklarından koruyucu bir besindir. Çiğ veya pişmiş olarak tüketebilir, her türlü sebze ve et yemeğine konabilir.

Sarımsak nedir?

Sarımsak, tüm dünya mutfaklarında lezzet ve şifa amacıyla eski çağlardan beri kullanılan şifalı bir bitkidir. Alliaceae bitki familyasına (soğan ailesi) dahil olan sarımsağın içeriğinde pek çok vitamin ve mineral bulunur. Yıllık bir bitki olan sarımsağın içeriğinde 33 çeşit kükürt bileşiği, 17 çeşit aminoasit, manganez ve çinko gibi mineraller ile A vitamini, B vitamini ve bolca C vitamini bulunur.

Antibiyotik özellikleri bulunan bu şifalı bitki ayrıca antiviral, antifungal ve antiparazitik etkiye sahiptir. Bu nedenle başta grip, nezle, astım olmak üzere, öksürük, bronşit, bademcik, romatizma ve eklemlere iyi geldiği bilimsel çalışmalar ile kanıtlanmıştır.

Sarımsak

Sarımsak, kanser gibi pek çok hastalığa karşı koruyucudur

Sarımsağın içerdiği besinler ve vitaminler

Sarımsak yüksek miktarda manganez ve B6, yeterli miktarda C vitamini, bakır, selenyum, fosfor ve B1 ve kalsiyum içerir. Antioksidan ve iltihap karşıtı etkisi ile bilinen flavonoid bileşikleri ve amino asitler içermektedir. Sarımsağın pek çok yararı bir kükürt bileşiği olan Allisin (sarımsağa koku ve lezzet veren) maddesinden kaynaklanmaktadır.

Brokolinin faydaları nelerdir? Brokoli neye iyi gelir, nasıl tüketilmeli?

Sarımsağın faydaları nelerdir?

Sarımsağın sağlık üzerine etkilerini inceleyen araştırmaların çoğu sarımsak takviyeleri ile yapılmıştır (sarımsak yağı, toz özleri ve kapsülleri gibi). Yapılan bilimsel araştırmalara göre sarımsağın başlıca faydaları şunlardır: 

Diyabetik komplikasyonları önler

  • Kanda adiponektin (yağ hücrelerinin salgıladığı bir hormon) seviyesi azaldığında tip 2 diyabet ve kardiyovasküler problemler artış göstermektedir. Sarımsak kandaki adiponektin seviyesini arttırır ve açlık kan şekeri seviyesini düşürür.
  • Ateroskleroz ve nefropati gibi diyabet komplikasyonlarını önlemeye yardım eder.
  • İnsülin direncini azaltmada etkilidir.
  • Sarımsak yağı diyabet hastalarının kardiyomiyopatiden (anormal genişleyen veya sertleşen kalp kası hastalığı) korunmasına yardımcı olabilir.

Anti-bakteriyeldir ve anti-mikrobiyaldir

İçeriğinde bulunan sülfür bileşikleri sayesinde antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Dialil sülfit, Campylobacter bakterisi nedeniyle oluşan bağırsak enfeksiyonlarının tedavisinde etkilidir. Sarımsak ekstraktı, yaygın olarak kullanılan antibiyotiklere karşı dirençli olan 7 patojen bakterinin gelişimini engeller. Allisin bileşiği sıtma hastalığı parazitlerine karşı etkilidir.

İlaca dirençli mikrobiyal hastalıkların önlenmesinde, çoklu ilaca dirençli tüberküloz ve giardiasis (kuduz ateşi) hastalıklarının tedavisinde sarımsak önerilmiştir. Sarımsak esansı akciğerler ve bronşları dezenfekte ederek mikropları ortadan kaldırmakta etkili olabilir.

Kıymık batması gibi bir durumda hasar gören bölgenin üzerine bir parça kesilmiş sarımsağı koyup bir yara bandı ile kapatın. Isırık ve arı sokmalarında sarımsağın o bölgeye sürülmesi tedavi edicidir. Kulak enfeksiyonları için sarımsak yağı kullanılabilir.

Kekiğin faydaları nelerdir? Kekik yağı neye iyi gelir?

Mantarlar enfeksiyonlarına karşı etkilidir

Sarımsak mantar lezyonlarının çoğalmasını engeller ve kaşıntıyı hafifletir. Özellikle tırnak altına yerleşmiş mantarlar için en etkili yöntemlerden biridir.

  • Ayak tırnağı mantarı tedavisinde: Mantar ılık ve nemli bölgelerde büyür. Mantardan etkilenen bölgeye ılık, nemli, temiz bir bezle kompres yapın. Bu, gözenekleri açar ve mantarı yüzeye çeker. Böylece tedavi daha etkili olur. Daha sonra iki diş ezilmiş sarımsağı ve 2 yemek kaşığı zeytinyağını karıştırın ve enfekte ayak tırnağına bu karışımı uygulayın, bir bandaj ile ayak parmağınızı kapatın. Birkaç saat bu şekilde bekleyin ve daha sonra yıkayın. Bu işlemi şikayetiniz geçene kadar tekrarlayın.

Vajinal mantar tedavisinde sarımsak kullanmak önerilse de yapılan araştırmalar bunu desteklememektedir. Ayrıca mantarla enfekte olmuş vajina gibi hassas bir bölgeye sarımsağın temas etmesi tehlikeli olabilir.

Soğuk algınlığı ve gribe karşı etkilidir

Sarımsakta bulunan allisin gibi bileşikler soğuk algınlığı ve gribal enfeksiyonlara karşı çok etkilidir. İnsanlar üzerinde yapılan bir araştırmada bir gruba sarımsak takviyesi, diğer gruba plasebo verilmiş ve sarımsak takviyesi alanlarda daha az soğuk algınlığı ve grip gözlenmiştir. Birkaç diş sarımsağı suda kaynatıp içmek, grip hastalığının tedavisinde etkilidir. Terletici etkisi ile ateşin düşürülmesine ve öksürüğe karşı faydalıdır.

Grip nedir, nasıl geçer? Gribe iyi gelen besinler ve tedavisi

Yüksek tansiyona karşı etkilidir

Bilimsel çalışmalara göre, sarımsak yüksek tansiyon (hipertansiyon) hastalarının %80’inden fazlasında kan basıncını düşürmeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca bir hipertansiyon ilacı olan Atenolol kadar etkili olduğu kanıtlanmıştır. Sarımsaktaki etkin sülfür bileşiği DADS’ın tansiyonu düşürme özelliği bulunmaktadır. Bu nedenle düşük tansiyon olan kişiler sarımsak tüketmemelidir! Ayrıca düzenli tüketmek kan damarlarının esnekliğini arttırır ve iltihaplanma nedeniyle oluşan kan damarı hasarını azaltır.

Sarımsak

Sarımsak, yüksek tansiyona karşı çok etkilidir

Kolesterole iyi gelir

Yüksek kolesterol hastaları ile yapılan ve 12 ay süren bir araştırmada düzenli olarak sarımsak kullanan kişilerde, LDL (kötü) kolesterol seviyelerinde ciddi oranlarda düşme olduğu saptanmıştır. Ayrıca sarımsak kolesterol ilaçlardan daha güvenlidir.

Hipertansiyon nedir? Nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Kalp dostu şifalı bir bitkidir

  • Yıllanmış sarımsak ekstratı metabolik sendromu olan hastalarda koroner arter damarlarında plak oluşumunu azaltır
  • Aterosklerozun (damar sertliği) ilerlemesini yavaşlatabilir
  • Kalp hastalığının erken evrelerini tersine çevirebilir
  • Sarımsakta bulunan dialil sülfit kalbin korunmasında yardımcıdır.
  • Sarımsakta bulunan kimyasal bileşikler kan pıhtısı oluşumunu azaltır
  • Trombosit topaklanmasını (Tromboz) engelleyerek kalp krizi, koroner arter hastalığı ve yüksek tansiyon gibi sağlık sorunlarının önlenmesinde etkilidir.
  • Sarımsağın içerisinde bulunan allisin bileşiğinin kardiyovasküler sisteme ve dolaşım sistemine ciddi yararları vardır.

Sarımsak vücudu toksin maddelerden temizler

  • İçerdiği bir organosülfür bileşiği olan dialkil disülfitin (DADS) alkolün neden olduğu karaciğer hasarına karşı koruma sağlar.
  • Kükürt bileşikleri, vücudu ağır metal toksisitesi kaynaklı baş ağrısı ve kan basıncında artış gibi belirtilerden ve organ hasarından korur.
  • Günde 3 doz sarımsağın semptomları önlemede Penisilamin-D ilacından daha etkili olduğu bulunmuştur.
  • Kirli hava, sigara dumanı ve kimyasalların yarattığı vücutta biriken toksinlerin atılmasına yardımcı olur.

Kemik sağlığını korur

Sarımsak, osteoblast (yeni kemik matrisi üretmeye yardımcı olan kemik hücreleri) hücrelerinin hasardan korunmasına yardımcı olur. Özellikle kadınlarda osteoartrit (kireçlenme) seviyelerini düşürür. Günlük 2 gram çiğ sarımsak tüketimi, menopoz döneminde kadınlarda oluşan östrojen eksikliğinin belirtilerini önemli ölçüde azaltır.

Bilişsel sağlığı korur

Araştırmacılar yıllanmış sarımsak ekstraktında bulunan SAC adı verilen enzimin Alzheimer ve demans hastalığını tedavi etmek için ilaç geliştirilmesinde kullanılabileceği sonucuna varmışlardır.

Saç dökülmesine karşı etkilidir

Sarımsak jeli, saçkıran olarak bilinen alopesi areata hastalığının tedavisinde kortikosteroid (adrenal bezlerden salgılanan bir hormon) kullanan insanlar üzerinde denenmiş ve hindistancevizi yağı ile birlikte uygulanmasının faydalı olabileceği gözlenmiştir. Ayrıca saç derisine sarımsağın yağıyla masaj yapmak saç dökülmesini önleyebilir.

Saç dökülmesi neden olur, nasıl önlenir? Tedavi yöntemleri

Cilt hastalıklarına iyi gelir

Sarımsak cildi serbest radikallerin etkisinden korur ve kolajen kaybını yavaşlatarak cilde elastikiyet kazandırır. Topikal olarak uygulandığında, akne ve egzama gibi cilt hastalıklarına karşı koruma sağlar.

Yaşlanmayı geciktirir

Yapılmış olan pek çok bilimsel araştırma, sarımsağın genlerimizi etkilediğini ve DNA diziliminde hücre yıkımını önleyerek yaşlanmayı geciktirdiğini göstermiştir. Stres, üzüntü, hareketsizlik hücre yıkımını arttırken bu şifalı bitki yıkımı azaltır.

Sarımsak kanserden korur mu?

Araştırmalar sarımsağın, kanser önleyici anti-tümör özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Yapılan farklı çalışmalar göre:

  • Beyin kanseri: Sarımsakta bulunan organo-kükürt bileşikleri, ölümcül bir beyin tümörü olan glioblastoma tedavisinde olumlu sonuçlar vermiştir.
  • Kolon kanseri: Çok sarımsak tüketen kadınlar, az tüketenlere kıyasla distal kolon kanserinde % 50 daha düşük risk altındadır.
  • Özefagus ve mide kanseri: Sarımsağın ve çeşitli soğan türlerinin sık tüketimi özefagus ve mide kanseri risklerini azaltır.
  • Prostat ve pankreas kanseri: Sarımsak ve yeşil soğan tüketimi özellikle prostat kanseri riskini %50, pankreas kanseri görülme riskini ise %54 azaltabilir.

Kanser nedir? Neden olur? Türleri, belirtileri ve tedavisi

  • Cilt kanseri: Sarımsak ekstreleri bazı cilt tümörlerine uygulandığında fayda sağlayabilir. Bir araştırmaya göre, 1 ay boyunca ajoene (sarımsakta bulunan bir madde) cilde uygulandığında, tümör boyutlarında ortalama %47 azalma görülmüştür.
  • Tiroid kanseri: Sarımsağın organik sülfür, tiroid kanser hücrelerini baskılamaktadır.

Sarımsak zayıflatır mı?

Günde bir diş sarımsak tüketmek kilo vermenize yardımcı olur. Kısa sürede metabolizmayı hızlandırıp toksinleri atmanıza katkı sağlar. Zayıflamak için sarımsaklı zencefilli limonlu çay içebilirsiniz:

Sarımsaklı zencefilli limonlu çay tarifi

Malzemeler:

  • 3 diş sarımsak, küçük bir parça zencefil kökü
  • 4-5 damla limon suyu, 2 bardak su.

Yapılışı: Suyu kaynatın. Zencefili ezip içine atın. Kaynadıktan sonra soyulmuş sarımsakları ekleyin ve kaynatmaya devam edin. Ilıdıktan sonra süzün ve kokuya karşı limon suyu ekleyebilirsiniz. Kür olarak 15 günden fazla uygulamayın; kronik bir rahatsızlık varsa doktora danışmadan kullanmayın.

Maydanoz limon sarımsak kürü

Malzemeler:

  • 5 dal maydanoz, 1 diş sarımsak
  • 2 kaşık limon suyu, yarım bardak su.

Yapılışı: Maydanozları saplarıyla birlikte ve sarımsağı mutfak robotuna atın ve iyice parçalayın. Ardından limon suyunu ve suyu ekleyin.  Karıştırdıktan sonra kahvaltıdan önce içebilirsiniz. Bu kürü 9 gün uygulayıp 2 hafta ara verin.

Faydaları: Kilo vermeye yardımcı olur, kalp damarlarını açar ve plak oluşumunu engeller. Kalp damarlarının yağ bağlamasını engeller. Kan dolaşımını hızlandırır.

Çiğ sarımsak yemenin faydaları

Çiğ sarımsak yutmak hazımsızlığı kolaylaştırır. Vücudun direncini arttırır, enerji verir. İdrar söktürür. Soğuk algınlığına karşı koruma sağlar. Fakat aç karnına yutmanız önerilmez. Mide ve sindirim sistemi hastalığı olanlar tüketmemelidir.

Sarımsak nasıl tüketilmelidir?

Sarımsağın sağlık yararlarının büyük kısmı sarımsak karanfilinin kıyıldığı, ezildiği veya çiğnendiği zaman oluşan kükürt bileşiklerinden kaynaklanır. Sarımsakta bulunan enzimlerden faydalanmak için ezdikten veya kestikten sonra 2-3 dakika bekletmeniz önerilir. Yemeklerde çiğ olarak kullanımı en besleyici tüketim yöntemidir. Pişirme, sarımsağın anti kanser ve antimikrobiyal potansiyelinin azalmasına yol açar.

Sarımsak kekik ve zeytinyağı ile birlikte kırmızı ve beyaz etleri marine etmek için kullanılabilir. Yemeklere baharat olarak ilave edilebilir. Kuru sarımsağın ızgarası yapılabilir. Çorbalara lezzet ve şifa vermesi amacıyla katılabilir. Domatesli ve yoğurtlu sosların içine kıyılabilir. Yağlı ve sirkeli salata soslarına eklenebilir.

Sarımsak kokusu nasıl geçer?

Karanfil çiğnemek, bir miktar maydanoz çiğnemek, limon suyu içmek ve naneli sakız çiğnemek ağzınızdaki kokuyu alacaktır. Elinize sinen kokuyu gidermek için çiğ patatesle ellerinizi ovabilir, bir kâseye sıktığınız limon suyunda ellerinizi 2-3 dakika kadar bekletebilirsiniz.

Siyah sarımsağın faydaları

Siyah sarımsak oluşturmak için, beyaz sarımsak başları 2 hafta süresince ısıl işlem uygulanarak fermente edilir. Bu işlem sarımsağa siyah renk verir ve bildik sarımsak kokusu yok olur. Yüksek oranda antioksidan özelliği vardır. Enerji, vitamin, protein ve mineral kaynağıdır. Beyaz sarımsağa göre bakteri, virüs ve mantar kaynaklı hastalıklara karşı daha etkilidir. Siyah sarımsak kullanımı mide asit dengesini düzenlemeye yardımcı olabilir, antialerjik özellikleri vardır ve doğal bir mide koruyucudur.

Siyah sarımsak

Siyah sarımsak, kokusuzdur ve mide koruyucudur

Sarımsaklı yemek tarifleri

Sarımsaklı çorba tarifi

Malzemeler:

  • 20+10 diş sarımsak, 1 soğan
  • Yarım su bardağı krema
  • 1 yemek kaşığı un, 1 yemek kaşığı tereyağı
  • 3.5~4 bardak su, 2 yemek kaşığı zeytinyağı
  • Tuz, Karabiber

Üzeri için:

  • 1 yemek kaşığı ayçiçeği yağı
  • Yarım tatlı kaşığı pul biber

Yapılışı: 20 diş sarımsağı kabuğunu soymadan tepsiye koyup üzerine tuz, karabiber ve zeytinyağı ekleyip alüminyum folyoyla kapatın. Kahverengi olana dek 170 derece ısıtılmış fırında pişirin. Zeytinyağı ile tereyağını bir tencerede ısıtın. Doğranmış soğanı, unu ekleyip karıştırın.10 diş soyulmuş sarımsağı doğrayıp tencereye koyun. Su ekleyerek karıştırın. Fırından sarımsakları alın ve kabuklarını soyup tencereye ekleyin. Blenderle karıştırıp 5 dakika kaynatın. Krema, tuz ve karabiber ekleyip karıştırın. Birkaç dakika daha kaynadıktan sonra ocaktan alın. Üzerine kızdırdığınız pul biberli yağı gezdirerek servis edin.

Sarımsak turşusu tarifi

Malzemeler:

  • 1 kilo sarımsak
  • 1 su bardağı sirke
  • 2 çorba kaşığı kaya tuzu
  • 1 tatlı kaşığı toz şeker
  • 4 adet kereviz sapı
  • 5-6 dal dereotu

Yapılışı: Sarımsakların sadece saplarını kesin, kabuklarını soymayın ve başlarını ayırmayın. Orta büyüklükteki tencereye bir kaşık tuz ve sarımsakları atarak 2 dakika kaynatın. Geniş bir kaba buzlu su hazırlayıp sarımsakları içine atın. Sonra sarımsakları bir kavanoza aralarına kereviz sapları ve dereotu dizerek yerleştirin. Kavanozu dolduracak miktarda suyu tencereye koyup kaya tuzu ve toz şekeri ekleyip kaynatın. Ocaktan alarak ılımasını bekleyin ve sirke ekleyin ve sarımsakların üzerini kaplayacak şekilde kavanoza boşaltın. Kapağını kapatıp karanlık bir yere kaldırın. 2-3 hafta sonra turşu hazır olur.

Sarımsağın zararları ve yan etkileri

  • Cilde uzun süre sarımsak uygulandığında kimyasal yanıklar, kontakt dermatit ve bronşiyal astım gibi ciddi sorunlar oluşabilir.
  • Kimi durumlarda ciltte hafif tahrişten potansiyel olarak hayati tehlike oluşturan sorunlara kadar değişebilen alerjilere neden olabilir.
  • Herhangi bir mide bağırsak probleminiz varsa dikkat şekilde tüketin. Ülserli kişiler çiğ sarımsaktan uzak durmalıdır.
  • Çiğ sarımsak ağızda veya midede yanma hissine, ağız kokusuna, mide ekşimesine, gaz, şişkinliğe, mide bulantısına, kusmaya, vücut kokusuna ve ishale neden olabilir.
  • Düşük tansiyon, tiroid sorunları ya da devam eden sağlık sorunlarınız varsa çiğ sarımsak tüketmeden önce doktorunuzla konuşun.
  • Hamilelik ve emzirme döneminde sarımsak tüketimi doktora danışılmalıdır.
  • Sarımsak çocuklara yüksek miktarlarda verilmemelidir.
  • Aç karnına sarımsak yemek,mide yanması, bulantı, kusma ve ishale neden olabilir.
  • Kan şekeri seviyesini düşürebilir ve insülini artırabilir.

Kimler sarımsak yememeli?

Sarımsak bazı ilaçlarla etkileşime geçebilir Bu yüzden aşağıdaki ilaçları kullanan kişilerin çok fazla sarımsak tüketmemesi gerekir:

  • Kan inceltici ilaçlar (coumadin, varfarin vd.)
  • Isoniazid (Nydrazid)
  • Doğum kontrol hapları
  • Siklosporin
  • HIV / AIDS için İlaçlar (sakinavir, ritonavir vd.)
  • Steroidal olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) ve ayrıca
  • Astım hastaları
  • Cerrahi müdahale görecek kişiler sarımsak kullanmamalıdır.

Referanslar: 1- Garlic: potential therapeutic effects, 2- Garlic, 3- Garlic and Cancer Prevention, 4- Garlic and high blood pressure

YAZIYI PAYLAŞ


YORUMUNUZ VAR MI?

avatar
Araç çubuğuna atla