Kramp (kas spazmı) nedir? Neden Olur? Belirtileri ve tedavisi

Kategori: Fizik Tedavi, Sağlık Sözlüğü Print

Kramp (kas spazmı), genelde ağrılı olan, kasları tutabilen ani ve istemsiz kasılmalardır. Hemen hemen herkeste görülebilir ama yetişkinlerde ve yaşlılarda daha sıktır. Vücuttaki pek çok kası etkileyebileceği gibi farklı semptomlara da neden olabilir. En yaygın türü iskelet kaslarında görülen spazmlardır. Genelde kasların yaralanması, aşırı kullanımı, vücuttaki elektrolit dengesizliği ve vücudun su kaybetmesinden kaynaklansa da başka nedenlere bağlı olarak da gelişebilir. İskelet kaslarının dışında rahim, bağırsak, safra yolları ve kan damarı duvarları gibi organlar da kramplara maruz kalabilir. Çoğu kas spazmı geçici olsa da bazen kramplar düzenli olarak tekrar edebilir. Bu durumda ise kişinin mutlaka bir tıbbi yardım alması gerekir. Tedavisinde sıcak ve soğuk kompres, ilaçla tedavi, egzersiz, masaj gibi farklı yöntemlerden yararlanmak mümkündür.

Kas spazmı (kramp) nedir?

Kas spazmı, sinirler tarafından kaslara aşırı strikin salgılanması sonrasında ortaya çıkan bir durumdur. Bunun nedeni ise beynin soğuk kas dokularına bazı hareketleri aniden yaptırmaya yeltenmesidir. Normal şartlarda kasların hareket edebilmesi için kas yağ dokusunun ısınması ve yeterince protein vb. vitaminleri toplaması gerekir. Çoğunlukla bacakların ön ve arka kısmıyla uylukta hissedilen spazmlar, kollarda, ellerde, ayaklarda, karında da belirebilir.

Sırt ve omuzlar, kas spazmların yoğun olarak görüldüğü diğer bölgelerdir. Şiddetli spazmlar, kişiyi uykusundan uyandırabileceği gibi yürümesini de zorlaştırabilir. Belirli kaslardaki tutulmalar çevre kasları hatta vücudun tamamını etkileyebilir. Bazı durumlarda ise bu kramplara kas dokusunda şişlik eşlik edebilir. Spazmlar birkaç saniyede geçebileceği gibi 15 dakika boyunca devam edebilir.

Kramp

Kramp ve kas spazmının pek çok neden olabilir

Kramp (kas spazmı) neden olur?

Kas spazmlarının kasların aşırı yorulması gibi geçici bir nedeni olabileceği gibi spazmların arkasında tıbbi bir sağlık sorunu da yer alıyor olabilir. Bu yüzden spazmların şiddetli ve sürekli bir hale gelmesi durumunda acilen bir uzmana görünmeniz gerekir.
Kas spazmlarının en yaygın nedenlerini ise aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Potasyum nedir? Hangi besinlerde bulunur? Faydaları nelerdir?

  • Mineral eksikliği: Kalsiyum, potasyum, sodyum ve magnezyum eksikliği bulunan kişilerde kas spazmlarına sıklıkla rastlanır. Bu durumda doktorlar genellikle bu mineralleri içeren kas gevşetici ilaçlar reçete ederler.
  • Dehidrasyon: Vücudun aşırı miktarda su kaybetmesi (dehidrasyon), kas spazmlarına neden olabilen bir diğer etkendir. Özellikle egzersiz sonrası kişilerde kas spazmlarının artması da dehidrasyona bağlıdır. Bununla birlikte sıcak ve nemli havalar da dehidrasyonu tetikleyerek, spazmlara yol açabilir.
  • Yetersiz kan akışı: Özellikle egzersiz yapan kişilerde bacaklardaki ve ayaklardaki yetersiz kan akışı, son derece şiddetli kasılmaları beraberinde getirebilir. Kişi; egzersiz yaparken, yürürken ya da diğer aktivitelere katılırken bu kramplarla karşılaşabilir.
  • Sinir sıkışması: Omurgadaki sinirlerin sıkışması (spinal sinir sıkışması), bacaklardaki kas kasılmalarının bir diğer nedenidir. Bacaklardaki ağrı ve acılar, genelde uzun yürüyüşlerde daha da belirgin bir şekilde hissedilir.
  • Kasların aşırı kullanımı: Çim biçme, kar küreme vb. boyun, omuz ve sırt kaslarının aşırı kullanımına neden olan meslekleri yürüten kişilerde kas spazmları görülebilir. Bu tarz spazmlar, genelde aşırı aktiviteden kaçınıldığında kendiliğinden geçme eğilimindedirler. Bilgisayar başında saatlerce oturarak çalışmak gibi kasların uzun bir süre boyunca aynı pozisyonda tutulmasına yol açan aktiviteler, kas gerilmesini tetikleyebilir.

Sodyum nedir, neye yarar? Hangi besinlerde bulunur, fayda ve zararları

  • Obezite vb. birtakım rahatsızlıklar: Vücuttaki çekirdek kasların gerilmesine neden olan obezite, boyun alt ve üst kaslarındaki kasılmaların en önemli nedenidir. Diyabet, anemi, tiroid sorunu, böbrek rahatsızlığı bulunan kişiler risk altındadır.
  • Sinir sistemiyle ilgili hastalıklar: Omurilik zedelenmesi, multipl skleroz, amiyotrofik skleroz gibi sinir sistemi hastalıkları çoğunlukla kas spazmları ile ilişkilidir.
  • Birtakım ilaçların sık kullanımı: Bazen de periyodik olarak birtakım ilaçların yan etkileri arasında kas spazmları yer alabilir. Alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılan Donepezil, yüksek tansiyon ilacı olan Nifedipin, Terbutalin gibi birtakım astım ilaçları; kas spazmlarına neden olabilir. Lasix ve Microzide gibi diüretik ilaçlar, vücudu sudan ayırarak, vücutta dehidrasyona dolayısıyla da spazmlara yol açarlar.

Alzheimer tedavisi ve hastalıkla yaşama rehberi: Öneriler ve uyarılar

UYARI: Alkolizm, stres, sigara ya da uyuşturucu kullanımı; kalp kaslarını kanla besleyen koroner arterlerde plak birikmesine ve arterlerin daralmasına neden olur. Bu durumda kişi, kalp krizi ile karıştırabileceği şiddetli göğüs ağrılarıyla karşılaşabilir. Özellikle kolesterol değerleri yüksek olan kişilerde koroner arter spazmlarına sıklıkla rastlanabilir.

Kas Spazmı Belirtileri

  • Kaslarda ani ve keskin bir ağrı
  • Cilt altında sert bir kas dokusu hissi
  • Kas seğirmesi

tipik kas spazm belirtileridir. Bu belirtiler genelde müdahale gerektirmeksizin bir süre sonra ortadan kaybolurlar. Belirtiler genellikle spazm nedenine ve spazmın vücudumuzun hangi bölgesinde hissedildiğinde göre değişiklik gösterirler. 

UYARI: Bacaklarda şişme, cilt renginde değişiklikler, kızarıklık oluyorsa, kas krampları düzenli olarak tekrarladığında, spazmlar kişisel müdahalelere rağmen bir türlü geçmediğinde bir uzmana görünmelisiniz. Bu ve benzeri durumlar, kas zayıflığı gibi başka bir rahatsızlığa işaret ediyor olabilir.

Kas Spazmı ve Kramp Türleri

Kas spazmı kendi içerisinde etkilendiği bölgeye göre farklılık gösterebilir. En sık rastlanan kas spazmı ve kramp türlerini aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz:

Kas Spazmı ve Kramp

Kas Spazmı ve Krampların tüm kas gruplarını etkileyebilir

Gerçek kramplar

Kasları uyaran sinirlerin aşırı aktivitesinden kaynaklanır. Tek bir kası ya da bir grup kasın tamamını kapsayabilirler. Kas yorgunluğu, yaralanma, kasların aşırı kullanımı gerçek kramplara neden olabilir. Geceleri daha çok yaşlılarda görülen ve uykuyu bölebilen dinlenme krampları da bu sınıfta değerlendirilir. Vücudun su kaybetmesi, vücutta sodyum eksikliği gerçek krampların diğer nedenleridir.

Sodyum düşüklüğü ve yüksekliği neden olur? Belirtileri nelerdir?

Tetani tipi kramplar

Vücuttaki tüm sinir hücrelerinin aktivitesi sonucu ortaya çıkar. Düşük kalsiyum ve potasyum miktarı, sinir kaslarının aktivitesini aşırı oranda yükseltir. El ve el bileklerindeki kas spazmları çoğu zaman düşük kalsiyum seviyesine bağlıdır.Bu spazmları çoğu zaman gerçek kramplardan ayırmak mümkün olmayabilir.

Distonik kramp

Bu durum, daha çok kasları aşırı kullanan ya da amaçladığı hareketin ters yönünde kaslarını kullanan kişilerde görülür. Yazar krampı olarak bilinen el ve bileklerin aşırı kullanımı bu sınıfa dahildir.

Belde kas spazmı

Daha çok ağır yük taşıyan ya da ağır sporlarla ilgilenen kişilerde görülen bel kas spazmı, bel kaslarının istemsiz bir şekilde kasılıp bükülmesi ile gelişir. Kişinin hareket kabiliyetini kısıtlayarak, eğik bir şekilde yürümesine neden olur. Bel bölgesindeki kasların aşırı zorlanması, en temel nedenidir. Bel bölgesindeki kasların ve bağların yeterince güçlü olmaması, yaşlanmayla birlikte omurga kanalının daralması diğer önemli nedenleridir.

Bazen de mevsimler değişiklikler, fazla nem ve aşırı sıcak havalar, belde spazm oluşumuna yol açabilir. Tedavisinde ise daha çok sıcak kompres uygulamasından yararlanılır. 20 dakikalık bele uygulanan sıcak kompres ile ağrı ve acı hissini hafifletmek mümkündür.

Kramp

Kramplar özellikle zorlanan kas gruplarını etkiler

Boyunda Kas Spazmı ve Kramp

Yatarken aşırı yüksek ya da aşırı alçak yastık kullanımı, uzun saatler boyunca aralıksız masa başı işlerde ve bilgisayar karşısında çalışma vb. farklı etkenlere bağlıdır. Tüm bu etmenler, boyun kaslarının gerilmesine ve kasların sinirlere baskı yapmasına neden olur.

Sonuç olarak boyunda kramp hissedilir. Boynu hareket ettirmede zorlanma hatta kafayı kaldıramama vb. belirtilerle seyreder. Tedavisinde sıcak kompres uygulamasından yararlanılır. Belirtilerin geçmemesi durumunda ise fizik tedaviden ya da kas gevşetici, ağrı kesici birtakım ilaçlardan faydalanılır.

Sırtta Kas Spazmı ve Kramp

Zorlanma, güçsüzlük, kaslarda gerginlik, üşütme vb. farklı nedenleri bulunan sırtta kas spazmı, omuz ve sırt kaslarının kasılmasıdır. Omurga çevresindeki sinir köklerinin gerilmesinin yorgunluk, stres, depresyon gibi sorunlar, uzun süredir kullanılmayan omurga kaslarının ani bir şekilde hareket ettirilmesi gibi farklı nedenleri olabilir. Sırt kramplarının tedavisinde ise sıcak kompres uygulamasının yanı sıra kasları ısıtan ve gevşeten birtakım topikal kremlerin kullanımı, sırt ve omurga masajı, kalsiyum ve potasyum alınımının arttırılması vb. farklı yöntemler denenebilir.

Omuzda Kas Spazmı ve Kramp

Boyunda yer alan sinirlerin sıkışması, boyun fıtığı, yumuşak doku romatizması (fibromiyalji); uzun bir süre masa başında oturma, kambur bir şekilde oturma, duruş bozukluklukları, omuzda kas spazmına yol açabilir. Omuz kas spazmlarına eşlik eden kola yayılan bir uyuşma ve kol ağrısı, genelde boyun fıtığı belirtisidir.

Fibromiyalji (ağrı hastalığı) nedir? Belirtileri, nedenleri ve tedavisi

Hastada fibromiyalji söz konusu olduğunda kaslarda ağrı, sertlik ve tutukluk, hastayı son derece rahatsız edebilir. Düzenli egzersiz, fizik tedavi, sıcak kompres, dinlenme vb. yöntemler ile omuz krampları tedavi edilebilir.

Kas Spazmı ve Kramp Teşhisi

Kas spazmının teşhisi amacıyla doktorunuz, şikayetlerinize dair size birtakım sorular sorabilir. Doktorunuz, günlük kaç litre su tükettiğinizi, egzersiz yapıp yapmadığınızı, alkol kullanıp kullanmadığınızı öğrenmek isteyebilir. Kanınızdaki potasyum ve kalsiyum miktarını ölçmek adına sizden kan testi yaptırmanızı isteyebilir. Elektromiyografi ile kaslarınızın aktivitesini ölçerek, kaslarınızda anormallik olup olmadığını tespit edebilir.

Ayrıca omuriliğinizdeki kasların durumunu görüntülemek için miyelografiden yararlanabilir. Kas zayıflığına, güçsüzlük, zayıflık ve his kaybının eşlik etmesi sinir bozukluğu belirtileri olabileceğinden sizi bir nöroloji uzmanına yönlendirebilir.

Kas Spazmı ve Kramp Tedavisi

Kas spazmlarının tedavisinde ilaçla tedavi, egzersiz, fizik tedavi gibi farklı yöntemler tercih edilebilir. Aynı zamanda hastalığı önleyici tedbirler alınarak da kas spazmlarından korunabilir. Kas spazmlarının tedavisinde yararlanılan yöntemleri ise aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Kas spazmı ilaç ile tedavisi

Kas spazmının kronikleşmesi ve şiddetli olması durumunda doktorunuz, altta yatan nedene bağlı olarak birtakım ilaçlar reçete edebilir. Hasar görmüş ve zorlanmış kaslar için ibuprofen içeren ilaçlar, kas gevşeticiler ve narkotik ilaçlar kullanmanız gerekebilir.

İbuprofen nedir? Nasıl ve ne için kullanılır? Yan etkileri nelerdir?

Özellikle ibuprofen içerikli ilaçlar, kısa süreli ilaçların tedavisinde oldukça etkilidir. Potasyum ve kalsiyum eksikliğine bağlı krampların tedavisinde doktorunuz genelde kalsiyum ve potasyum takviyeleri kullanmanızı önerebilir.

Nurofen (ibuprofen) nedir? Nasıl kullanılır? Yan etkileri nelerdir?

Krampların sıcak ve soğuk kompres ile tedavisi

Sıcak ve soğuk kompres uygulamaları, kasların gevşemesini ve kas kramplarının hafiflemesini sağlar. Ağrıyan ve kasılan bölgeye sıcak bir bez, sıcak su torbası uygulayabileceğiniz gibi soğuk bir bez ya da buz yardımıyla da kas ağrılarınızın şiddetini dindirebilirsiniz.

Kas spazmı ve kramplar için egzersizler

Devamlı hale gelen kas spazmlarının tedavisinde fizik tedavi önemli bir yer tutar. Bu aşamada fizik tedavi uzmanının size önerdiği hareketleri düzenli olarak yapmanız gerekir. Özellikle maşa başında uzun saatler boyunca oturan kişiler, güne ısınma ve gevşeme hareketleri ile başlayarak, kramp oluşumunu engelleyebilirler.

Yoga, pilates ve yüzme; kas spazmlarının tedavisinde yararlanabileceğiniz diğer bazı etkili yöntemler arasında yer alır. Haftada 2-3 kez 30 dakikalık bir yüzme aktivitesi sonrasında kaslarınızın güçlenmesini ve gevşemesini sağlayabilirsiniz. Sırt ve boyun kaslarındaki ağrı ve kasılmalardan kurtulmak isteyenler yüzme sporu ile ilgilenebilir.

Kas spazmı bitkisel tedavi ve bitki yağları ile masaj

Spazmların tedavisinde aromaterapiden yararlanabilir, şifalı bitkilerle ağrıyan bölgeye yapacağınız masaj sayesinde bölgesel ağrı ve acılar azalabilir. Spazmların bitkisel tedavisinde kekik, lavanta, çuha çiçeği, kafur, okaliptüs gibi yağların kas gerginliğini alan özelliklerinden faydalanabilirsiniz. 20 dakikalık bir bölgesel masaj ile spazmlardan kurtulabilirsiniz.

Kekiğin faydaları nelerdir? Kekik yağı neye iyi gelir?

Günde birkaç bardak kereviz tohumu, papatya ya da zencefil çayı tüketerek de genel bir rahatlama elde edebilirsiniz. Ayrıca günde 2-2,5 litre su tüketerek, dehidrasyonun neden olduğu kas kasılma ve kramplarını da doğal bir şekilde tedavi edebilirsiniz.

Kas Spazmı ve Kramptan korunma yöntemleri

  • Spor ya da egzersize başlamadan önce mutlaka gevşeme ve ısınma hareketlerini yaparak, vücudunuzu ağır hareketlere hazırlamayı unutmayın.
  • Yemek yedikten hemen sonra egzersiz yapmayın. 30 dakika geçmesini bekleyin.
  • Kahve, çay ve çikolata gibi bol miktarda nikotin içeren besin az tüketin.
  • Gün içerisinde en az 2 litre su tüketin. Egzersiz yapacağınızda bu miktarı arttırın.
  • Süt, portakal suyu ve muz gibi kalsiyum ve potasyumdan zengin besinler tüketin.
  • Doktorunuza danıştıktan sonra vitamin takviyeleri kullanmaya başlayın.
  • Strese bağlı kas kasılmalarından korunmak için stressiz bir yaşam sürmeyi deneyin.

Ele Kramp Girince Ne Yapmalı?

Elinize kramp girdiğinde, elinizi sıcak bir havluya sarabilir, ardından kas gevşetici ve ağrı kesici bir ilaç alabilirsiniz. Egzersiz esnasında elinize kramp girdiğinde ise egzersize en az birkaç saatliğine ara verebilirsiniz.

Ayağa Kramp Girince Ne Yapmalı?

Ayak parmaklarınızı aşağı yukarı oynatmanız ve ellerinizle hareket ettirmeniz size yardımcı olabilir. Ayağınızı esnetmek amacıyla ayağınıza nazikçe masaj yapabilir ya da ayak başparmağınız ile yanındaki parmak arasındaki noktaya 30 saniye boyunca basınç uygulayabilirsiniz.

Bacağa Kramp Girince Ne Yapmalı?

Kramp geçiren bacağınıza sıcak su torbası ile kompres uygulayabilir, ardından esneme hareketi yapalirsiniz. 30 dakikalık bir yürüyüşle kramptan kurtulabilirsiniz.

Kas Spazmı ve Kramp engellemek için pratik öneriler

  • Doktorunuzun reçete ettiği ilaçları düzenli olarak kullanın.
  • 2 bardak epsom tuzu ve sıcak su ile doldurduğunuz küvette duş alın.
  • Potasyum, magnezyum açısından son derece zengin olan balık, üzüm pekmezi, kayısı gibi besinleri düzenli olarak tüketin.
  • Hindistan cevizi yağı ile kramp giren bölgeye masaj yapın.
  • Gece uyurken bacaklarınıza kramp giriyorsa yatmadan önce bacak esneme hareketleri yapın.
  • Bacak kramplarından şikayetçiyseniz doktorunuza danıştıktan sonra B vitamini kompleks takviyeleri alın.

Kaynaklar ve Referanslar:

1- Muscle cramp2- What is Muscle Cramp?3- Muscle Spasms

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla