İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) nedir? Nedenleri, belirtileri ve tedavisi

Kategori: Mide Hastalıkları, Sağlık Sözlüğü Print

İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS), bağırsak sisteminde altta bir hastalık olmadan meydana gelen, karında rahatsızlık hissi, düzensiz bağırsak hareketleri, belirgin derecede şişkinlik ve acil tuvalet ihtiyacı gibi belirtiler ile ortaya çıkan önemli bir sendromdur. İBS sindirim sistemini etkileyen en yaygın hastalıklarından birisidir. Mide krampları, şişkinlik, ishal ve kabızlık gibi sorunlara neden olur. Bu sorunlar bazen günler, haftalar ya da aylar sürebilir. İBS genellikle hayat boyu süren bir problemdir. Yaşam kalitesini ciddi şekilde olumsuz etkiler ve günlük hayatınızı ciddi şekilde aksatabilir. Tam nedeni bilinmemektedir ama stres nedeniyle şiddeti artmaktadır. Kesin şifa sağlayan tam bir tedavisi yoktur, ancak diyet değişiklikleri ve ilaç tedavileri ile hastalık geriletilebilir ve yarattığı sorunlar hafifler.

İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) nedir?

İBS, bağırsak sisteminde herhangi bir hastalık olmadan meydana gelen bir sendromdur. İBS ile birlikte sindirim sistemi istenilen şekilde çalışmaz; sinir ve kasların çalışması hassaslaşabilir. Bu da yemek sırası veya sonrasında kramplara ve ishale neden olabilir. Kişinin sosyal hayatını olumsuz yönde etkileyen bu hastalık tedirginliğe yol açabilir. Ancak İBS hastası olan çoğu kişi diyet, stres ve medikal tedavilerini kontrol ederek yaşam kalitelerini yükseltir.

İrritabl Bağırsak Sendromu belirtileri nelerdir?

  • Bulantı
  • Karında şişlik, baskı veya gerginlik hissi
  • İshal (diyare)
  • Kabızlık 
  • Karın ağrıları
  • Dışkı kıvamında değişkenlik (zeytin çekirdeği, cıvık pelte, çamur ya da jöle gibi)
  • Dışkılama sıklığında değişiklik(bazen 3 kez/gün, bazen 3 günde bir)
  • Dışkı çıkışında anormallik (ağrı duyma, iç çamaşırında kirlenme, ani dışkılama)
  • Dışkı ile birlikte sümük ya da mukus olması

İBS belirtileri kişinin ne yediğine, ne kadar yediğine, duygusal durumuna, kadınlardaki adet (regl) dönemine göre değişir. Bu nedenle İBS hastalarının hangi şikâyetlerinin hangi durumlarda arttığını iyi bir şekilde gözlemlemesi ve kaydetmesi önemlidir.

İshal nedir? İshale ne iyi gelir? Nedenleri, belirtileri ve tedavisi

İrritabl Bağırsak Sendromu tanısı

İBS şikâyetleri olan kişi detaylı bir tıbbi özgeçmiş ve fiziksel muayene ile değerlendirilir. Gaita örneği dışkıda kan ve enfeksiyon durumunun saptanması için kullanılabilinir. Endoskopi ile bağırsak muayeneleri yapılır. IBS tedavisi yaşam şeklinin değiştirilmesine dayanır. Yanlış beslenme, stres gibi İBS’ye neden olan durumlara göre tedavi şekil almalıdır. Stresin azaltılması İBS şikâyetlerinin azalmasını sağlayan ilk adımdır.

İrritabl Bağırsak Sendromu tedavisi

IBS’li birçok insan, semptomlarını hafifletmeye yardımcı olmak için tamamlayıcı sağlık uygulamalarına yönelmekte ve bu uygulamaların bazılarının ılımlı faydaları olabileceğine dair kanıtlar ortaya çıkmaktadır. IBS belirtilerini hafifleten öneriler:

Kabızlık neden olur? Kabızlığın ilaç ve fitille tedavisi

  • Hipnoterapi (hipnoz): Bu uygulama, eğitimli bir hipnoz veya hipnoterapist tarafından yapılmalıdır. Bilimsel literatür incelemelerine göre, hipnoterapi IBS semptomlarını yönetmek için yararlı bir tedavidir. Araştırmalar, hipnoterapi ile IBS nedeniyle oluşan anksiyete, depresyon ve ağrıların etkili şekilde azaltıldığını göstermiştir. Ayrıca gastrointestinal semptomların uzun süreli iyileştirilmesinde önemli rol oynamaktadır.

Hipnoz iritabl bağırsak sendromunun tedavisinde etkili

  • Probiyotikler: Bifidobacterium ve Lactobacillus gibi probiyotikler, normal olarak insan sindirim sisteminde bulunan mikroorganizmalardır. Yeni araştırmalara göre, bazı probiyotiklerin, karın ağrısı, şişkinlik ve gaz gibi IBS semptomlarını iyileştirebileceğine dair kanıtlar saptanmıştır ama tüm probiyotiklerin aynı etkiye sahip oldukları konusunda şüphe vardır.
  • Nane Yağı: Şifalı bir doğal ürün olan Nane yağı, IBS’yi tedavi etmek için sıklıkla kullanılan bir bitkisel ilaçtır. Nane yağı kapsüllerinin, IBS’nin (özellikle karın ağrısı, şişkinlik ve gaz) bazı yaygın semptomlarının azaltılmasında etkili olabileceğine dair bazı kanıtlar vardır. Ama doktora danışmadan kullanılmamalı
  • Akupunktur: Birkaç küçük çalışma, akupunkturun IBS’li kişilerde yaşam kalitesi üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Ancak IBS tedavisi için akupunkturun kullanımını destekleyen kesin kanıtlar yoktur.

İrritabl Bağırsak Sendromu tedavisi için sağlıklı beslenin ve egzersiz yapın

  • Günlük besin tüketim kaydınızı ve şikâyetlerinizi yazdığınız bir defter hazırlayın. Bu şekilde hangi besinlerin rahatsızlık yarattığını daha iyi tespit edeceksiniz.
  • 3 ana 3 ara öğün olmak üzere az miktarlarda ve sık aralıklarla beslenin.
  • Öğün atlamayın ve gece geç saatlerde yemek yemeyin.
  • Yemek yerken acele etmeyin, kendinize zaman ayırın.
  • Hareket halindeyken yemek yemeyin ve lokmalarınızı iyi çiğneyin.
  • Dışkılama alışkanlığınızı düzenlemek için tuvalete vakit ayırın (Her sabah tuvalete gitmek gibi).
  • Yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi düzenli fiziksel aktiviteler yapın.
  • Günün stresinden kurtulmak için kendinize 10 dakika zaman ayırın (germe hareketleri yapabilir, müzik dinleyebilirsiniz.)

İrritabl Bağırsak Sendromu olan hastalar nasıl beslenmeli?

İBS şikayetlerinize göre beslenme alışkanlıklarınızı değiştirin!

Gaz, hazımsızlık ve bulantı yaşıyorsanız ne yapmalısınız:

  • Çiğ sebze ve meyve tüketiminizi sınırlandırın. Çiğ salatalar yerine pişmiş sebzelerden; çiğ meyveler yerine kompostolardan faydalanın.
  • Kefir, probiyotik yoğurt gibi probiyotikleri hayatınıza sokun.

Yoğurdun faydaları nelerdir? Yoğurt mayalama ve kürü nasıl yapılır?

  • Yağlı yiyecekleri, kızartmaları, kavurmaları, sakatatları, kek, poğaça ve börekleri beslenmenizden çıkarın.
  • Kurubaklagiller (kuru fasulye, nohut, mercimek gibi) gaz yapıcı özelliğe sahiptir.
  • Kola, gazoz, meşrubatlar ve karbonatlı içecekler gaz şikâyetlerinizi artırır.
  • Su tüketiminizi gün içerisine yayarak yudum yudum için. Çok soğuk ya da sıcak sulardan uzak durun.
  • Yemeklerinizi haşlama, ızgara ya da fırında pişirme yöntemlerinden biri ile hazırlayın.
  • Şişkinlik gerginlik, baskı, dolgunluk, tokluk gibi şikâyetleriniz için keçisakalı, kimyon, papatya, zencefil, nane, yıldız anasonu, zerdeçal, anason, adaçayı, kekik, rezene, tarçın, kişniş, çörekotu, defne ve papatyadan faydalanın.
  • Az miktarlarda ve sık aralıklarla beslenmek ilkeniz olsun.

Mide bulantısı neden olur? Bulantı ve kusmaya ne iyi gelir?

İrritabl Bağırsak Sendromunda ishale ne iyi gelir?

  • İshalle birlikte kaybedilen suyu yerine koymak için su tüketiminizi artırın. Gün içerisinde en az 1,5- 2 litre su tüketmeye özen gösterin.
  • Gazlı içeceklerden, meşrubatlardan uzak durun.
  • Kafein tüketiminizi azaltın.
  • Salata gibi çiğ sebzelerden uzak durun. Bunların yerine pişmiş sebze yemeklerini tercih edin; ama fazla miktarlarda tüketmeyin.
  • Muz, kabuksuz elma, kabuksuz şeftali, kabuksuz ayva ve bunların kompostolarını tüketin.
  • Fazla şeker alımından uzak durun.
  • Probiyotik yoğurdu ve kefiri hayatınıza sokun.
  • İshal, fazla yağ tüketimi ile de artabilir. Yağlı yiyeceklerden, kızartmalardan, cipslerden uzak durun.
  • Laktozsuz süt tüketin.
  • Haşlanmış patates, pirinç lapası yiyin.
  • Havuç, elma, şeftali, mango çözülebilir life sahip oldukları için kabuksuz olarak tüketin.
  • Limon, nar, melisa, kekik, keçiboynuzu, ahududu yaprakları, yaban mersini, hünnap kullanın.

Karın ağrısının nedenleri nelerdir? Nasıl geçer, ne iyi gelir?

İrritabl Bağırsak Sendromunda kabızlığa ne iyi gelir

  • Günlük 25-30 gram diyet posası (lif) alın. Bunu sebze, meyve, tahıl, yağlı tohum alımınızı düzenleyerek artırın.
  • Zeytinyağlı/ etli/ etsiz sebze yemekleri mutlaka öğünlerinizde bulunsun.
  • Gün kurusu, mürdüm eriği, kuru incir gibi laksatif etki gösteren meyvelerden yapılan komposto ve hoşafları tüketin.
  • Haftada 2 kez kurubaklagiller tüketin.
  • Salataları öğünlerinize ekleyin. Kuru baklagiller ve tahıllarla yapılan salataları da mönünüze ekleyin.
  • Sebze ve meyve tüketiminizi artırın. Günde 2 porsiyon sebze, 3 porsiyon meyve tüketin. Kabuklu tüketilebilen meyveleri kabuklarıyla tüketin.
  • Yulaf ezmesi, kepek, tam tahıllı gevrek gibi ürünleri ara öğünlerinizde veya kahvaltılarınızda lif alımınızı artırmak için kullanabilirsiniz.

Kabızlık nasıl geçer? Kabızlığa iyi gelen doğal tedaviler

  • Gün kurusu, kuru incir, siyah çekirdekli kuru üzüm ve mürdüm eriğinden marmelat yapmayı deneyin.
  • Yeterli su tükettiğinizden emin olun. Günde en az 1,5- 2 litre su tüketin. Kendinize ait bir sürahiyi gün içerisinde göz önünde bulundurmak su tüketiminizi artırabilir.
  • Mercimek, ezogelin ve sebze çorbalarını öğünlerinizde bulundurun.
  • Probiyotik yoğurdunuza kuru meyveleri, keten tohumunu ve karnıyarık tohumunu ekleyerek lezzetli ve sağlıklı ara öğünler geliştirin.
  • Tam tahıllı, tam buğday ve çavdar ürünlerinden (esmer pirinç, esmer makarna, bulgur pilavı, tam buğday/çavdar ekmeği gibi) faydalanarak diyet lifinizi artırın.
  • Ceviz, badem, fındık gibi yağlı tohumlardan faydalanın.

Kaynaklar ve Referanslar:
1- What is Irritable bowel syndrome (IBS)? - NHS
2- Irritable Bowel Syndrome - MedlinePlus

YAZIYI PAYLAŞ


Araç çubuğuna atla